Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej [...] sierpnia 2020 r. jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie z wniosku O.L. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Z akt sprawy wynika, że [...] października 2018 r. wpłynął do [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców (złożony za pośrednictw Poczty) wniosek O.L. obywatela Ukrainy (dalej: Strona Skarżący) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z załącznikami.
W aktach znajduje się potwierdzenie z dnia [...] marca 2019 r. osobistego stawiennictwa – bez wezwania Strony w [...] Urzędzie Wojewódzkim w W. i złożenia odcisków linii papilarnych oraz okazania dokumentu podróży.
Pismem z [...] sierpnia 2020 r. Skarżący wniósł ponaglenie w związku nie załatwieniem wniosku w terminie
Do skargi dołączono kopie ponaglenia z [...] sierpnia 2020 r. do rozpozna wniosku Skarżącego o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę z [...] września 2018 r.
W przekazanych Sądowi aktach administracyjny brak było ponaglenie Strony, ponaglenie to zostało przekazane przez Wojewodę, na wezwanie Sądu.
Pismem z [...] września 2020 r. Wojewoda wezwała Stronę do uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 440 zł i dostarczenia dowodu wpłaty w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem zwrotu podania.
W aktach znajduje się też pismo Wojewody z [...] września 2020 r. przekazujące ponaglenie Strony do Urzędu do Spraw Cudzoziemców.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wniesionej [...] sierpnia 2020 r. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę [...] w zakresie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, pełnomocnik Strony, powołując przepisy art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. u. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), zarzucił naruszenie przepisów:
- - art. 12 w zw. z art. 35 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 zez m. – dalej K.p.a.) z uwagi na prowadzenie postępowania w sposób opieszały i nieefektywny, bowiem wykonywane w jego toku czynności, podejmowane w dużych odstępach czasu, nie zamierzały do jego merytorycznego załatwienia;
- - art. 8 ust. 1 K.p.a. wobec prowadzenia postępowania w sposób podważający zaufanie do organów administracji publicznej, przejawiającego się w odebraniu Stronie jej podstawowych praw;
- - art. 9 w zw. z art. 36 §1 i 2 K.p.a. z uwagi na niedotrzymanie wyznaczonego terminu załatwienia sprawy i niepoinformowanie Skarżącego o przyczynach zwłoki;
- - art. 10 § 1 K.p.a z uwagi na odebranie Stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu przez uniemożliwienie wglądu do akt sprawy.
Tak formułując zarzuty pełnomocnik Strony wniósł o:
- 1) zobowiązanie Wojewody do wydania decyzji w określonym terminie;
- 2) stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 3) przyznanie od Wojewody na rzecz Skarżącego, z powołaniem na art. 149 § 2 p.p.s.a., sumy pieniężnej w wysokości 5.750 zł.;
- 4) przyznanie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Pełnomocnik Skarżącego na wstępie wskazał, że Skarżący nie posiada numeru PESEL. Wyjaśnił, że odmówiono mu zameldowania i tym samym nadania numeru PESEL z uwagi na brak potwierdzenia złożenia wniosku o wydania zezwolenia na pobyt czasowy (art. 43 ust. 1 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - Dz. U. nr 217, poz. 1427). Z uwagi na długi okres prowadzenia sprawy organ wymagał dodatkowego potwierdzenia w powyższym zakresie, mimo posiadania w paszporcie stempla potwierdzającego złożenie wniosku. Nierozpoznanie przez Wojewodę wniosku w terminie skutkuje niemożnością zameldowania i uzyskania numeru PESEL. Odbiera to Skarżącemu prawo uzyskania narzędzia do złożenia skargi na tryb postępowania organu. Mając to na uwadze Skarżący wnosi o przyjęcie do rozpoznania jego skargi przed tut. Sądem mimo niewskazania numeru PESEL.
Postępowanie prowadzone jest przez Wojewodę przez 23 miesiące i nadal nie została wydana decyzja w sprawie. Postępowanie prowadzone jest przewlekle, a praktyka prowadzenia postępowań w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców stoi w sprzeczności z naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego. Zasadą zaufania, informowania, czynnego udziału strony w postępowaniu. Na naruszenie tych zasad wskazuje fakt, że kontakt osobisty, jak i telefoniczny z inspektorem prowadzącym sprawę nie jest praktycznie możliwy. Do spotkań dochodzi wyjątkowo i tylko na wezwanie organu. Poprzez uruchomioną [...] czerwca 2020 r. infolinię można jedynie ustalić sygnaturę sprawy i nazwisko inspektora, a odcisk stempla w paszporcie strona uzyska o ile zostanie wezwana pisemnie. Naruszenie zasad postępowania, zdaniem Skarżącego, w jego sprawie ma charakter rażący. Fakt rażącego naruszenie prawa jest powodem wystąpienia o przyznanie od Wojewody sumy pieniężnej w wysokości 5.750 zł, która będzie formą rekompensaty dla Skarżącego.
Przelękłość w prowadzonym postępowaniu jest znaczna (23 miesiące). Przez całe ten czas Skarżący pozostaje w niepewności i lęku co do swojej przyszłości, a nadto każdego dnia towarzyszy mu ciągłe poczucie bezsilności i przygnębienia. Ponadto z uwagi na znaczny upływ czasu od dnia złożenia wniosku, prawdopodobnie Skarżący będzie musiał przedłużyć nowe dokumenty potwierdzające okoliczności uzasadniające pobyt na terytorium Polski przez okres przekraczający 3 miesiące, czego nie musiałby robić, gdyby sprawę rozpoznano w terminie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. Po opisaniu dotychczasowego przebiegu postępowania, Wojewoda stwierdził, że niezasadny jest zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania, mającego miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wywodził, że opóźnienia jest niezależne od organu, spowodowane przez okoliczności zewnętrzne, na które organ nie ma wpływu (wyrok NSA z 16.01.2014 r. sygn.. akt II OSK 2342). Takimi okolicznościami, zdaniem Wojewody, jest ogromna ilość spraw jakie wpłynęły do [...] Urzędu Wojewódzkiego. W przypadku wniosków o wydanie zezwoleń na pobyt czasowy jest to sytuacja więcej niż nadzwyczajna, wymagająca odmiennego spojrzenia na problem także przez sądy administracyjne.
Wojewoda podkreślił, że na rozpoznanie wniosku Skarżącego miały również wpływ trwające od marca 2020 r. organizacyjne i prawne ograniczenia w funkcjonowaniu organów administracji publicznej w związku z COVID-19. Ograniczenia te, jak wskazuje Wojewoda, występowały od 31 marca do 23 maja 2020 r. Następnie Wojewoda zapewnił, że sposób prowadzenia sprawy nie wynikał ze złej woli pracowników, ale z konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Zauważył też, że przy rozpoznawaniu spraw obowiązuje kolejność wpływu wniosków.
Ponadto w ocenie Wojewody sprawy dotyczące legalizacji pobytu cudzoziemców należą do szczególnie skomplikowanych. Odnośnie przyznania na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej stwierdził, że środek ten winien być stosowany z należytą rozwagą, w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, tj. działania noszącego znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygniecie, czy uzasadnionej obawy, że bez dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ponadto zauważył, że Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, właściwie nie uzasadnił wniosku o przyznanie sumy pieniężnej w sposób wystarczający. Nie wskazał jaką poniósł konkretną stratę (krzywdę).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Na wstępie należy wskazać, że Skarżący przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę wyczerpał, przewidziane w tego rodzaju sprawach w art. 37 § 1 K.p.a., środki zaskarżenia (ponaglenie wniósł [...] sierpnia 2020 r., tj. przed wniesiemy skargi). Stosowanie zatem do art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalna jest w niniejszej sprawie droga sądowa i nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi.
Skarga jest zasadna.
Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie" zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.).
Z "przewlekłym postępowaniem" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 K.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe postępowanie" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania [...] jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46).
Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że pod tym pojęciem rozumie się sytuację w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – uwzględnia skargę i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001r., I SAB 37/00, LEX nr 75532).
Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).
Aby ocenić zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ administracji, którego przewlekłe postępowanie jest przedmiotem skargi.
Stosownie do treści art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 K.p.a.).
W myśl art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.).
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).
Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 K.p.a.). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a.).
Ponadto w myśl art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Przepis art. 8 § 1 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 K.p.a.).
Specyfika postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wymaga złożenia osobiście przez zainteresowanego na formularzu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz ze stosownymi załącznikami w myśl art. 98, art. 105, art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2206 ze zm.). Jako, że organ administracji zobowiązany jest do dokonania konsultacji z innymi organami (Komendant Oddziału Straży Granicznej, Komendant Wojewódzki Policji, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także konsul właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub inny organ) przed wydaniem decyzji, a ww. organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni, to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie przewlekłości postępowania (art. 109 ww. ustawy).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 35 K.p.a. termin rozpoznania sprawy. Uwzględniając konieczność wystąpienia do Policji, Straży Granicznej i ABW o udzielnie informacji o stronie postępowania, co jest procedurą rutynową, wynikającą z art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, która zajmuje zwykle 30 dni, sprawa Skarżącego winna być rozpoznana w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie rozpoznał wniosku Skarżącego mimo upływu 19 miesięcy od daty wpływu wniosku Strony do organu administracji (tj. od dnia [...].10.2018 r.) do dnia wniesienia przez Stronę skargi do tut. Sądu (tj. do [...].08.2020 r.). Wskazany okres 19 miesięcy nie obejmuje okresu od 31 marca do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374 – dalej: ustawa o zwalczaniu COVID-19) oraz uchylenia ww. przepisu art. 46 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875).
W tym okresie Wojewoda nie podjął żadnej czynności w sprawie, nie informował też Strony o terminie zakończenia postępowania, ani o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu wniosku. Z akt sprawy wynika, że [...] marca 2019 r. Skarżący - bez wezwania - w [...] Urzędzie Wojewódzkim uzupełnił braki przesłanego pocztą wniosku, składając odciski linii papilarnych i okazując dokument podróży oraz dołączając kserokopie wszystkich stron paszporty, które zwierały adnotacje urzędowe).
Sąd badając bezczynność organu administracji, czy przewlekłe działanie takiego organu dokonuje oceny na dzień wniesienia skargi do Sądu, zatem fakt podjęcia czynności po wniesieniu przez Stronę skargi nie ma w niniejszej sprawie znaczenia. Uwzględniając, że Wojewoda nie rozpoznał wniosku Strony przez 19 miesięcy, i w tych okresie nie podjął żadnej czynności w sprawie, należy stwierdzić, że Wojewoda naruszył zasady i terminu określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Biorąc po uwagę wskazane w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ administracji prowadził postępowanie z wniosku Strony w sposób przewlekły (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a), o czym orzeczono w punkt I sentencji wyroku.
Sąd uznał, uwzględniając czas w jakim organ nie podejmował w sprawie żadnych czynności, że w niniejszej sprawie Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Przy czym stwierdzenie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie pojął żadnych przez 19 miesięcy od wpływu wniosku, także po uzupełnieniu wniosku przez Stronę (bez wezwania) w dniu [...] marca 2019 r. Należy też wskazać, że w toku postępiania naruszono też przepisy w zakresie informowania strony o terminie zakończenia postępowania (art.36 §1 K.p.a.). Przez 19 miesięcy Strona nie otrzymała żadnej informacji o terminie rozpoznania jej wniosku, ani o przyczynach tak znacznej zwłoki. Oznacza to, że organ administracji całkowicie ignorował Stronę w prowadzonym postępowaniu. Brak jakichkolwiek czynności w sprawie przez 19 miesięcy i jakiejkolwiek informacji o terminie rozpoznania sprawy w sposób rażący narusza wszelkie przepisy regulujące zarówno czas prowadzenia postępowania jak i zasady postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę działania na podstawie przepisów (art. 6 K.p.a.), zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 §1 K.p.a) i zasadę informowania strony (art. 9 K.p.a.) w niniejszej sprawie w zakresie prawa wniesienia ponaglenia.
Odnosząc się do argumentów Wojewody o ogromnej ilości spraw, trudnościach kadrowych i konieczności wnikliwej analizy złożonych przez cudzoziemców dokumentów, Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające zwykle swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłości postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji.
Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od ponad 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, które nie przynoszą zauważalnych skutków w postaci skrócenia okresu rozpoznawania spraw. Nie sposób też uznać za przeszkodę w rozpoznaniu wniosku Skarżącego, w rozsądnym terminie, organizacyjnych i prawnych ograniczeń w funkcjonowaniu organu administracji w związku z pandemią COVID-19.
Należy bowiem przypomnieć, że wniosek wpłynął do organu administracji [...] października 2018 r., tj. ponad rok przed ogłoszeniem zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii. Nie była też konieczna wizyta w urzędzie w okresie od 31 marca do 23 maja 2020 r. ponieważ Skarżący, bez wezwania uzupełnił wniosek w zakresie odcisków linii papilarnych i okazania dokumentu podróży.
Ponieważ do dnia orzekania Wojewoda nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a, zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku).
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Przy czym dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu.
Na wniosek Skarżącego Sąd przyznał sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (punkt IV sentencji wyroku) uznając, że przyznana kwota 1.900 zł z jednej strony nakłoni organ administracji do wprowadzenia efektywnych zasad procedowania w tego rodzaju sprawach, z drugiej strony w sposób dostateczny zrekompensuje Skarżącemu trudności i krzywdy związane z naruszeniami jego prawa w prowadzonym postępowaniu przez tak długie oczekiwaniem na rozpoznanie wniosku i całkowite ignorowaniem Strony w toku postępowania. W ocenie Sądu niedopuszczalna jest sytuacja, w której Strona po złożeniu wniosku i upływie ustawowych terminów jego rozpoznania nie ma przez wiele miesięcy możliwości ani uzyskania informacji o sprawie, ani ustalania czy wniosek jest kompletny czy wymaga uzupełnia i w jakim zakresie, a po uzupełnieniu wniosku (bez wezwania) organ administracji nadal nie podejmuje w sprawie żadnych czynności zmierzający do zakończenia postępowania.
Takie działanie organu administracji, naruszając wszelkie obowiązujące przepisy i zasady postępowania administracyjnego, wywołuje, na co słusznie wskazuje Skarżący, stres, frustracje, wreszcie poczucie bezsilności. W ocenie Sądu kwota 1.900 zł zrekompensuje Skarżącemu wszelkie niedogodności jakie go spotkały w związku z opieszałością w rozpoznaniem wniosku o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Sąd, jakkolwiek co do zasady uznał wniosek strony o przyznanie sumy pieniężnej za uzasadniony, to wskazana w skardze kwot 5.750 zł, w ocenie Sądu, w realiach sprawy jest zbyt wygórowana.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a (punkt V sentencji wyroku).