Uzasadnienie
Przedmiotem skargi N. B. (dalej: Strona, Skarżąca) jest bezczynność Wojewody D. (dalej jako: Organ, Wojewoda) w przedmiocie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Sąd przyjął niżej opisany stan faktyczny sprawy, wynikający z akt administracyjnych i stanowisk prezentowanych przez stron. Stosowny wniosek w ww. zakresie wraz z załącznikami (załącznik nr 1, potwierdzenia uiszczenia opłat skarbowych, zdjęcia, ksera stron paszportu, umowa zlecenia z 17.12.2019 r. – kopia i z 06.06.2020 r. – kopia, zaświadczenia z ZUS) wpłynął do Organu 7 września 2020 r. Pismem z 31 sierpnia 2020 r. Strona wniosła do Organu o wydanie urzędowego potwierdzenia wniesienia podania pocztą lub na adres elektroniczny pełnomocnika.
Następnie 12 października 2020 r. do Organu wpłynęło ponaglenie na bezczynność, a 2 grudnia 2020 r. Organ otrzymał skargę na bezczynność Wojewody skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Organ 5 stycznia 2021 r. utworzył dwa pisma: 1) do Urzędu ds. Cudzoziemców o przekazaniu ponaglenia ze stanowiskiem, iż jest ono uzasadnione;
2) wezwanie o dostarczenie w terminie 30 dni ważnego dokumentu podróży (dołączenie kserokopii wszystkich stron zawierających adnotacje urzędowe i okazanie oryginału do wglądu z zastrzeżeniem, że niewykonanie wezwania spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania). Strona została również zobowiązana do złożenia odcisków palców.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyartykułowano zarzuty o naruszeniu:
- – art. 35 § 1 i § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.") przez rażące niedochowanie miesięcznego terminu na załatwienie sprawy;
- – art. 36 k.p.a., w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony o niezałatwieniu sprawy w terminie – niepodanie przyczyn zwłoki, brak wskazania nowego terminu załatwienia sprawy, brak pouczenia o możliwości wniesienia ponaglenia;
- – art. 37 § 4 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie o przekazaniu ponaglenia będącego środkiem zaskarżenia do organu II instancji w terminie 7 dni od daty otrzymania;
- – art. 6 k.p.a., w zw. z art. 8 k.p.a. przez naruszenie i niezastosowanie szeregu przepisów k.p.a., lekceważące podejście do strony;
- – art. 61 § 4 k.p.a., w zw. z art. 8, art. 9, art.10 § 1 k.p.a. przez niezastosowanie – brak zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania;
- – art. 63 § 4 k.p.a. przez niezastosowanie – niewydanie urzędowego wniesienia podania na adres elektroniczny pełnomocnika, gdy zażądano tego;
- – art. 73, w zw. z art. 10 k.p.a. przez niezapewnienie czynnego udziału w postępowaniu (brak kontaktu z inspektorem prowadzącym sprawę, ograniczenie kontaktu jedynie na wezwanie do stawiennictwa, brak możliwości wglądu w akta);
- – art. 217 k.p.a. przez niezastosowanie – brak niezwłocznego wydania zaświadczenia.
W oparciu o zarzuty skargi wniesiono o: a) zobowiązanie Wojewody do niezwłocznego wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na inne okoliczności (ochronę życia rodzinnego), nie później niż 14 dni od daty doręczenia Organowi I instancji orzeczenia; b) stwierdzenie bezczynności mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa; c) wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1. 000 zł; d) przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości 2.500 zł; e) zwrot kosztów postępowania według norma przepisanych; f) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi wskazano na nadanie wniosku za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 7 września 2020 r. Organ nie podjął żadnej czynności w sprawie. Strona wskazała na ponaglenie oraz dalszą bierność organu i ignorowanie kierowanych do niego próśb. Organ był bezczynny, albowiem nie dokonał żadnej weryfikacji formalnej i procesowej wniosku zaraz po jego wpływie do Organu, sprawa nie jest skomplikowana i mogła zostać rozpoznana na podstawie dostarczonych przez Stronę dowodów.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej o oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Na wstępie wskazać trzeba na art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art.120 p.p.s.a.). Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.
Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Pojęcie bezczynności zawarte jest w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. normującym instytucję ponaglenia. Zgodnie z ww. przepisem stronie służy prawo wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.).
Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.
W myśl ogólnej reguły wyrażonej w art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia i realizując jednocześnie obowiązek wszechstronnego zbadania stanu faktycznego sprawy. Wyrażona w tym przepisie zasada szybkości i wnikliwości postępowania została skonkretyzowana w art. 35 k.p.a., którego § 1 stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, także z przyczyn niezależnych od organu, organ ten jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu Organ dopuścił się bezczynności. Z akt sprawy wynika, że złożony 7 września 2020 r. (data wpływu wniosku do organu) przez Stronę wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę nie został załatwiony we właściwym terminie. Wniosek ten nie był w istocie w ogóle procedowany. Aktywność Organu wymusiła dopiero skarga Strony na bezczynność skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (data wpływu do Organu - 2.12.2020 r.) – co wynika z sekwencji zdarzeń i stanu akt administracyjnych. Powyższe wskazuje, że Organ pozostawał w sprawie bezczynny, naruszając w ten sposób zasady i terminy określone w art. 35, art. 36 oraz w art. 8, art. 12 k.p.a. Okres zwłoki ze strony Organu przekroczył, maksymalny termin dla załatwienia sprawy w przedmiocie rozpoznania wniosku Skarżącej, a w sprawie nie zachodzą okoliczności usprawiedliwiające tę bezczynność Organu. Opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie bezczynności w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn bezczynności bądź przewlekłego prowadzenia postępowania. W zaistniałym stanie rzeczy stwierdzić należało, że Organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.
W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Charakter rażący ma bezczynność o znamionach "wyjątkowej" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt I OSK 296/15; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania w niniejszej sprawie - na dzień wniesienia skargi niecałe trzy miesiące – wobec znanych Sądowi z urzędu pozostałych tego typu sprawa, Sąd uznał, że bezczynność organu w prowadzonym postępowaniu nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), o czym Sąd orzekł w pkt III wyroku.
Z uwagi na brak rozstrzygnięcia w sprawie Sąd zobowiązał Organ do wydania aktu administracyjnego w terminie 30 dni od daty otrzymania przez Organ prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt II sentencji wyroku).
Na podstawie analizy akt postępowania i wynikających z nich okoliczności faktycznych sprawy Sąd uznał, że w dacie wniesienia skargi przyznanie świadczenia z art. 149 § 2 p.p.s.a. nie było konieczne, a więc należało oddalić skargę w tym zakresie (pkt IV sentencji wyroku).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w pkt V sentencji uwzględniając wartość wpisu od skargi, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika i opłatę od pełnomocnictwa.