Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej [...] września 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu [...].09.2020 r.) jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w sprawie z wniosku A.A. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Z akt sprawy wynika, że [...] lutego 2019 r. A.A. obywatel Białorusi (dalej: Strona Skarżący) złożył osobiście w D. Urzędzie Wojewódzkim w W. wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z załącznikami. W dniu złożenia wniosku wręczono Stronie pismo informujące, że wniosek Strony zostanie rozpoznany najpóźniej [...] sierpnia 2019 r. z uwagi na duża liczbę tego rodzaju wniosków oraz informujące, że do czasu zakończenia postępowania Strona przebywa w Polsce legalnie.
Pismami z [...] lipca 2019 r. Wojewoda:
- - wystąpił, w trybie art. 109 ust. 1 z ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2018 nr., poz. 2094 ze zm.) do Komendy Wojewódzkiej Policji w W., Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura w W. i Komendy Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w K. o udzielnie informacji czy wjazd i pobyt Strony na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego;
- - wezwał Stronę do uzupełnienia dokumentów, w tym dokumentu potwierdzającego: posiadanie miejsce zamieszkania na terytorium Polski, posiadanie źródła stabilnego i regularnego dochodu, oryginał tytułu pobytowego żony Strony oraz poinformował, że termin zakończenia postępowania to [...] października 2019 r. (brak dowodu doręczenia pisma).
W aktach znajdują się dokumenty, które wpłynęły [...] sierpnia 2019 r., tj. umowa zlecenia zawarta ze Stroną, dokument potwierdzający zgłoszenie do ubezpieczenia oraz kserokopia decyzji z [...] sierpnia 2019 r. wydajnej dla żony Strony zezwalająca na pobyt stały w Polsce.
Pismem z [...] maja 2020 r. (wpływ do organu w dniu [...].06.2020 r.) pełnomocnik Strony wystąpiła o przekazanie informacji dotyczących postępowania.
Pismem z [...] lipca 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu [...].07.2020 r.) pełnomocnik Strony wniosła ponaglenie, zarzucając bezczynność organu administracji i przewlekłe prowadzenie postępowania. W ponagleniu wskazano, że wniosek Strony jest kompletny i możliwe było wydanie decyzji, a decyzja taka nie została wydana. Jako załącznik do wniosku przekazano potwierdzoną notarialnie kopię aneksu do umowy najmu. Ponaglenie Wojewoda przekazał do Urzędu do Spraw Cudzoziemców pismem z [...] września 2020 r.
Pismem z [...] września 2020 r. wezwano Stronę do uzupełnienia dokumentów (potwierdzenie zapewnionego na terytorium Polski miejsca zamieszkania, udokumentowanego źródła stabilnego i regularnego dochodu, posiadanie aktualnego ubezpieczenia zdrowotnego).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wniesionej [...] września 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu [...].09.2020 r.) na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę D. w zakresie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę Strona, powołując przepisy art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, i art. 149 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. u. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), zarzuciła naruszenie przepisów: art. 8 § 1, art. 12, art. 35 § 1 i 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 zez m. – dalej K.p.a.). Tak formułując zarzuty Strona wniosła o:
- 1) zobowiązanie Wojewody do niezwłocznego rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy zgodnie z wnioskiem;
- 2) uznanie przewlekłości Wojewody D. za naruszenie prawa;
- 3) przyznanie na rzecz Skarżącego od Wojewody sumy pieniężnej w wysokości wynikającej z art. 149 § 2 p.p.s.a.;
- 4) zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że wniosek złożył osobiście, dokumenty na wezwanie organu z dnia [...].02.2019 r. także uzupełnił osobiście, niestety wniosek nie został rozpoznany w terminie wyznaczonym przez Wojewodę, tj. do [...] sierpnia 2019 r. Próby uzyskania informacji o przebiegu postępowania nie odniosły żadnego skutku, nadal nie została wydana decyzja. Komplikuje to bardzo życie Skarżącemu, w szczególności nie może podjąć pracy bez uzyskania niezbędnych pozwoleń, co wiążę się z czasochłonnym oczekiwaniem i zmniejszeniem atrakcyjności jego ofert na rynku.
Ponadto obecna niepokojąca sytuacja w Białorusi nie pozwala na wyjazd w celu wyrobienia nowej wizy. Skarżący uważa, że postępowanie prowadzone jest w sposób przewlekły co narusza obowiązujące przepisy. W związku z tym wnosi o spowodowanie zakończenia postępowania i wydanie decyzji jak najszybciej. Uważa że zachodzą przesłanki do niezwłocznego wydania decyzji, na którą oczekuje półtora roku.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi.
Po opisaniu dotychczasowego przebiegu postępowania, Wojewoda wyjaśnił, że sposób prowadzenia postępowania nie wynika ze złej woli pracowników organu administracji, ale z ogromnej ilości spraw, koniczności ich równoczesnego procedowania oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i braku możliwości uzupełnienia niedoborów kadrowych. Ponadto zdaniem Wojewody, w okolicznościach niniejszej sprawy przekroczenia terminu rozpoznania sprawy nie można uznać za rażące naruszenie prawa, nie jest bowiem pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Uzasadnieniem tym jest bardzo duża ilość spraw równocześnie rozpoznawanych przez pracowników.
Odnosząc się do przyznania sumy pieniężnej Wojewoda wywodził, że winno to być zastrzeżone dla wyjątkowych indywidualnych przypadków uzasadnionych szczególnymi, drastycznymi i ewidentnie, zawinionymi uchybieniami organu w załatwieniu sprawy. W niniejszej sprawie wniosek Skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej nie jest uzasadniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Na wstępie należy wskazać, że Skarżący przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę wyczerpał, przewidziane w tego rodzaju sprawach w art. 37 § 1 K.p.a., środki zaskarżenia (ponaglenie wniósł [...] lipca 2020 r. tj. przed wniesiemy skargi). Stosowanie zatem do art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalna jest w niniejszej sprawie droga sądowa i nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi.
Skarga jest zasadna.
Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie" zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.).
Z "przewlekłym postępowaniem" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 K.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe postępowanie" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania [...] jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46).
Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że pod tym pojęciem rozumie się sytuację w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – uwzględnia skargę i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001r., I SAB 37/00, LEX nr 75532).
Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).
Aby ocenić zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ administracji, którego przewlekłe postępowanie jest przedmiotem skargi.
Stosownie do treści art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 K.p.a.).
W myśl art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.).
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).
Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 K.p.a.). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a.).
Ponadto w myśl art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Przepis art. 8 § 1 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 K.p.a.).
Specyfika postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wymaga złożenia osobiście przez zainteresowanego na formularzu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz ze stosownymi załącznikami w myśl art. 98, art. 105, art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2206 ze zm.). Jako, że organ administracji zobowiązany jest do dokonania konsultacji z innymi organami (Komendant Oddziału Straży Granicznej, Komendant Wojewódzki Policji, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także konsul właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub inny organ) przed wydaniem decyzji, a ww. organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni, to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie przewlekłości postępowania (art. 109 ww. ustawy).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 35 K.p.a. termin rozpoznania sprawy. Uwzględniając konieczność wystąpienia do Policji, Straży Granicznej i ABW o udzielnie informacji o stronie postępowania, co jest procedurą rutynową, wynikającą z art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, która zajmuje zwykle 30 dni, sprawa Skarżącego winna być rozpoznana w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie rozpoznał wniosku Skarżącego mimo upływu 15 miesięcy od daty złożenia przez Stronę wniosku, tj. od [...] lutego 2019 r. (wniosek złożony osobiście) do dnia wniesienia skargi (tj. do [...] września 2020 r.). Wskazany okres 15 miesięcy nie obejmuje okresu od 31 marca do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374) oraz uchylenia ww. przepisu art. 46 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875).
Przez 5 miesięcy organ administracji nie podjął żadnej czynności w sprawie, która zmierzałaby do zakończenia postępowania, za czynność taką nie można uznać poinformowania Strony w dniu złożenia wniosku, że sprawa będzie rozpoznana najpóźniej [...] sierpnia 2019 r. ponieważ został tylko wskazany termin rozpoznanie sprawy. Dokonując tej czynności organ administracji nie badał czy wniosek jest kompletny, czy konieczne jest jego uzupełnienie. Takie czynności podjął dopiero po 5 miesiącach od wpływu wniosku, kiedy to pismem z [...] lipca 2019 r. wezwano Stronę do uzupełnienia dokumentów, wyznaczono termin zakończenia postępowania na [...] października 2019 i wystąpiono w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i udzielenie informacji o Stronie. Mimo uzupełnienia przez Stronę dokumentów ([...].09.2019 r.) i otrzymania informacji o Stronie ([...].08.2019 r.) Wojewoda nie podejmował czynności w sprawie przez kolejnych 7 miesięcy (tj. do 31.03.2020 r.) i przez kolejne 3 miesiące (od 24.05.2020 do dnia wniesienia skargi do Sądu). Czynności w sprawie podjęto dopiero po wniesieniu przez Stronę skargi na przewlekłe działanie organu administracji do tut. Sadu.
Sąd badając bezczynność organu administracji, czy przewlekłe działanie takiego organu dokonuje oceny na dzień wniesienia skargi do Sądu, zatem fakt podjęcia czynności po wniesieniu przez Stronę skargi nie ma w niniejszej sprawie znaczenia. Uwzględniając, że Wojewoda nie rozpoznał wniosku Strony przez 15 miesięcy, a podejmowane w sprawie czynności, jakkolwiek zmierzały do zakończenia postępowania to następowały w dużych odstępach czasu, co nie było uzasadnione okolicznościami zaistniałymi w sprawie, należy stwierdzić, że Wojewoda naruszył zasady i terminu określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Biorąc po uwagę wskazane w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ administracji prowadził postępowanie z wniosku Strony w sposób przewlekły (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a), o czym orzeczono w punkt I sentencji wyroku.
Sąd uznał, uwzględniając czas w jakim organ nie podejmował w sprawie czynności, że w niniejszej sprawie Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Przy czym stwierdzenie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie pojął żadnych czynności przez 7 miesięcy, a po uzupełnieniu wniosku przez Stronę i udzieleniu informacji o Stronie przez organy wskazane art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach przez 10 miesięcy (z uwzględnieniem przerwy w okresie od 31.03.do 23.05.2020 r.) znowu nie podejmował żadnych czynności. Dopiero po wniesieniu skargi do Sądu pojęto kolejne czynności w sprawie (wezwanie Stronu do uzupełnienia dokumentów). Należy też wskazać, że w toku postępiania naruszono przepisy w zakresie informowania strony o terminie zakończenia postępowania. Najpierw w dniu złożenia wniosku wyznaczono Stronie (bez badania wniosku pod względem formalnym) termin zakończenia postępowania na [...] sierpnia 2019 r., następnie pismem z [...] lipca 2019 r. wyznaczono termin zakończenia postępowania na [...] październik 2019 r. Z terminu tego organ administracji nie wywiązał się, a po upływie tego terminu nie informował Strony ani o nowym terminie, ani o przyczynach zwłoki aż do wniesienia skargi, tj. do [...] września 2020 r.
Oznacza to, że całkowicie ignorował Stronę najpierw przez 7 miesięcy bowiem nie podejmował żadnych merytorycznych czynności w sprawie, a później przez 10 miesięcy nie podejmując merytorycznych czynności w sprawie i nie informując Strony o terminie zakończenia postępowania. Istnieją zatem przesłanki do przyjęcia, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się do argumentów Wojewody o ogromnej ilości spraw, trudnościach kadrowych i konieczności wnikliwej analizy złożonych przez cudzoziemców dokumentów, Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające zwykle swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłości postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji.
Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od ponad 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, które nie przynoszą zauważalnych skutków w postaci skrócenia okresu rozpoznawania spraw.
Ponieważ do dnia orzekania Wojewoda nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a, zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku).
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Przy czym dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu.
Na wniosek Skarżącego Sąd przyznał sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (punkt IV sentencji wyroku) uznając, że przyznana kwota 1.500 zł z jednej strony nakłoni organ administracji do wprowadzenia efektywnych zasad procedowania w tego rodzaju sprawach, z drugiej strony w sposób dostateczny zrekompensuje Skarżącemu trudności i krzywdy związane z długim oczekiwaniem na rozpoznanie wniosku i całkowitym ignorowaniem Strony w toku postępowania. W ocenie Sądu niedopuszczalna jest sytuacja, w której Strona po złożeniu wniosku i upływie ustawowych terminów jego rozpoznania nie ma przez wiele miesięcy możliwości ani uzyskania informacji o sprawie, ani ustalania czy wniosek jest kompletny czy wymaga uzupełnia i w jakim zakresie, a po uzupełnieniu wniosku i po upływie wielu miesięcy jest ponownie wzywana do uzupełnienia dokumentów, które się zdezaktualizowały na skutek opieszałości organu administracji, albo dokumentów, o których organ zapomniał formułując pierwsze wezwanie.
Takie działanie organu administracji, narusza wszelkie obowiązujące przepisy i zasady postępowania administracyjnego i wywołuje, na co słusznie wskazuje Skarżący, stres, frustracje, wreszcie poczucie bezsilności. Takie działanie organu administracji i to od dłuższego czasu jest także zaprzeczeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 §1 K.p.a). W ocenie Sądu kwota 1.500 zł zrekompensuje Skarżącemu wszelkie niedogodności jakie go spotkały w związku z opieszałością w rozpoznaniem wniosku o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).