Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej [...] października 2020 r. (wpływ do organu w dniu. [...].10.2020 r.) jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie z wniosku V.H. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Z akt sprawy wynika, że [...] listopada 2019 r. V.H. obywatel Ukrainy (dalej: Strona, Skarżący) złożył osobiście w [...] Urzędzie Wojewódzkim wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z załącznikami.
W dniu złożenia wniosku wręczono Stronie pismo z [...] listopada 2019 r. informując, że postępowanie w sprawie z wniosku Strony zostanie zakończone w terminie do [...] września 2020 r., jeśli konieczne będzie złożenie dodatkowych dokumentów Strona otrzyma wezwanie, poinformowano też Stronę, że przebywa w Polsce legalnie do czasu zakończenia postępowania i pouczono o możliwości wniesienia ponaglenia.
Pismem z [...] czerwca 2020 r. Strona wniosła ponaglenie, w trybie art. 37 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej K.p.a.) wskazując, że organ nie tylko przekroczył wyznaczony termin do załatwienia sprawy, ale także nie powiadomił o kolejnym możliwym terminie jej załatwienia i nie podał przyczyny zwłoki. Stanowi to, zdaniem Strony, przesłankę do uznania działania organu za bezczynność zgodnie z art. 37 §1 pkt 1 K.p.a. Strona wniosła o wyznaczenie terminu zakończenia postępowania w sprawie.
Pismami z [...] listopada 2020 r. Wojewoda:
- - w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz.
- 35) wystąpił do Komendy Wojewódzkiej Policji w W., Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura w W. i Komendy [...] Oddziału Straży Granicznej w K. o udzielnie informacji o czy wjazd i pobyt Strony na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego
- - wezwał Stronę, na podstawie art. 50 K.p.a., do uzupełnienia dokumentów (potwierdzających zapewnione miejsce zamieszkania na terenie Polski, informacji starosty) i poinformował, że przewidywany termin zakończenia postępowania to [...] lutego 2021 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wniesionej [...] października 2020 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie z wniosku Strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, Strona zarzucił naruszenie przepisów art. 12, art. 35 § 1 i § 3, art. 36 § 1, art. 37 § 5 K.p.a. przez przekroczenie terminów załatwienia sprawy, tj. przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...]. Tak formułując zarzuty Skarżący wniósł o:
- 1) stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie przez Wojewodę i niezałatwienie sprawy w terminie;
- 2) zobowiązanie Wojewody do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;
- 3) przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 5 000 zł, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., po. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.);
- 4) o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.;
- 5) o zwrot kosztów postępowania według norm przewidzianych, na podstawie art. 199 i art. 200 p.p.s.a.
W uzasadnieniu Skarżący stwierdził, że jego wniosek winien być rozpoznany do [...] lutego 2020 r. Nie został jednak rozpoznany mimo upływu 11 miesięcy. Do zakończenia postępowania nie doprowadziło też złożone przez Skarżącego ponaglenie. W związku z tym konieczne, zdaniem Skarżącego było wniesienie skargi na przewlekłe działanie organu administracji publicznej. Skarżącemu zależy bowiem na szybkim rozpoznaniu jego wniosku.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku o oddalenie skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., jako niezasadnej.
W uzasadnieniu Wojewoda, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania podkreślił, że w dniu złożenia wniosku Strona została poinformowana o wszczęciu postępowania i przewidywanym terminie jego zakończenia (tj. w dniu [...].09.2020 r.).
Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi Wojewody stwierdził, że przed złożeniem skargi do Sądu, Skarżący nie wyczerpał przysługujących stronie środków zaskarżenia, co w konsekwencji powinno prowadzić do odrzucenia skargi. Ponaglenie złożone w przedmiotowej sprawie zawierało bowiem zarzut bezczynności organu, a nie przewlekłości postępowania, zaś w skardze do Sądu Strona zarzuciła Wojewodzie przewlekłość postępowania.
Z ostrożności procesowej Wojewoda wniósł też o oddalenie skargi wskazując, jako przyczynę nierozpoznana wniosku Strony w terminie dużą ilość spraw, konieczność ich jednoczesnego procedowania oraz braki kadrowe. Ponadto zauważył, że do uznania bezczynność organu za mające miejsce z naruszeniem prawa w stopniu rażącym należy wykazać, iż odpowiedzialność za bezczynność ponosi organ administracji i jest ona niemożliwa do zaakceptowania w państwie prawnym. W ocenie organu w niniejszym stanie faktycznym brak podstaw do uznania, iż miało miejsce przewlekłe prowadzenie postępowania z rażącym naruszeniem prawa, brak bowiem podstaw do uznania, iż przekroczenie terminu rozpoznania sprawy jest pozbawione racjonalnego uzasadnienia, czy wręcz nieznajdujące żadnego uzasadnienia. Przyczyną opóźnień w rozpoznaniu sprawy są bowiem duża liczba spraw i braki kadrowe. Ponadto sprawy rozpoznawane przez Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców są szczególnie skomplikowane konieczna jest zatem wnikliwa analiza poszczególnych indywidualnych przypadków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Na wstępie należy wskazać, że pismem z [...] czerwca 2020 r. Skarżący wniósł ponaglenie (wpływ do organu administracji w dniu [...].06.2020 r.). W ponagleniu tym, wskazując na przepis art. 37 §1 K.p.a. zarzucił, że organ administracji publicznej nie rozpoznał jego wniosku. W końcowej części ponaglenia wskazał także na przepis art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. i na bezczynność organu, żądając wyznaczenia terminu zakończenia postępowania w sprawie.
W ocenie Sądu Wojewoda niezasadnie z treści ponaglenia wywodzi, że Skarżący w ponagleniu postawił organowi administracji wyłącznie zarzut bezczynności. Przeczy temu powołanie na wstępie ponaglenia przepisu art. 37 §1 K.p.a., który odnosi sią zarówno przewlekłego działania organu administracji (pkt 2), jak i do bezczynności tego organu w rozpoznaniu sprawy (pkt 1). Należy też podkreślić, że Skarżący działa w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika, oczekiwanie w tych okolicznościach rozróżnienia między bezczynnością organu administracji i przewlekłym działaniem tego organu i wywodzenie z niezbyt precyzyjnych sformułowań zawartych w ponagleniu negatywnych dla Strony skutków procesowych należy uznać za nadmierny i nieuzasadniony formalizm. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że Skarżący wyczerpał, przewidziane w tego rodzaju sprawach w art. 37 § 1 K.p.a., środki zaskarżenia (ponaglenie wniósł [...] czerwca 2020 r.). Stosowanie zatem do art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalna jest w niniejszej sprawie droga sądowa i nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi.
Skarga jest zasadna.
Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie" zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.).
Z "przewlekłym postępowaniem" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 K.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe postępowanie" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania [...] jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46).
Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że pod tym pojęciem rozumie się sytuację w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – uwzględnia skargę i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001r., I SAB 37/00, LEX nr 75532).
Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).
Aby ocenić zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ administracji, którego przewlekłe postępowanie jest przedmiotem skargi.
Stosownie do treści art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 K.p.a.).
W myśl art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.).
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).
Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 K.p.a.). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a.).
Ponadto w myśl art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Przepis art. 8 § 1 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 K.p.a.).
Specyfika postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wymaga złożenia osobiście przez zainteresowanego na formularzu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz ze stosownymi załącznikami w myśl art. 98, art. 105, art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2206 ze zm.). Jako, że organ administracji zobowiązany jest do dokonania konsultacji z innymi organami (Komendant Oddziału Straży Granicznej, Komendant Wojewódzki Policji, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także konsul właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub inny organ) przed wydaniem decyzji, a ww. organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni, to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie przewlekłości postępowania (art. 109 ww. ustawy).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 35 K.p.a. termin rozpoznania sprawy. Uwzględniając konieczność wystąpienia do Policji, Straży Granicznej i ABW o udzielnie informacji o stronie postępowania, co jest procedurą rutynową, wynikającą z art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, która zajmuje zwykle 30 dni, sprawa Skarżącego winna być rozpoznana w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie rozpoznał wniosku Skarżącego mimo upływu 9 miesięcy od daty złożenia przez Stronę osobiście wniosku, tj. od [...] listopada 2019 r. (data wpływu wniosku do organu administracji) do dnia wniesienia skargi (tj. do [...] października 2020 r.). Wskazany okres 9 miesięcy nie obejmuje okresu od 31 marca do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374) oraz uchylenia ww. przepisu art. 46 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875).
W okresie 9 miesięcy organ administracji nie tylko nie zakończył postępowania z wniosku Skarżącego, ale nawet tego postępowania nie rozpoczął. Nie podjął bowiem w sprawie żadnej czynności zmierzającej do zakończenia postępowania. Z taką czynność nie można uznać pisma z [...] listopada 2019 r. (z dnia złożenia wniosku), w którym poinformowano Stronę, że jej sprawa zostanie rozpoznana do dnia [...].09.2020 r. Z treści tego pisma wynika bowiem, że nowy termin załatwienia sprawy wskazano bez badania czy wniosek Strony spełnia wymogi formalne, a także bez badania czy wszystkie konieczne dokumenty do rozpoznania sprawy Strona przedłożyła. W rozpoznawanej sprawie pierwszą czynność zmierzającą do rozpoznania wniosku Strony Wojewoda podjął dopiero po wniesieniu przez Stronę skargi do Sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania, tj. po upływie 9 miesięcy od wpływu wniosku. Uwzględniając, że Wojewoda nie rozpoznał wniosku Strony przez 9 miesięcy i w tym okresie nie podjął żadnych czynności w sprawie, należy stwierdzić, że naruszył zasady i terminu określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Biorąc po uwagę wskazane w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ administracji w sposób przewlekły prowadził postępowanie z wniosku Skarżącego (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w punkt I sentencji wyroku.
Sąd uznał, uwzględniając czas w jakim organ nie podejmował w sprawie czynności, że w niniejszej sprawie Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Stwierdzenie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., oznacza oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne.
Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie pojął żadnych czynności przez 9 miesięcy, w okresie tym nie informował Strony o przyczynach zwłoki, ani nie wskazał innego terminu rozpoznania sprawy. Pierwsze czynności w sprawie organ administracji podjął dopiero po wniesieniu przez Stronę skargi do tut. Sądu. Oznacza to, że całkowicie ignorował Stronę przez 9 miesięcy od dnia złożenia wniosku, naruszając przy tym w sposób rażący zarówno przepisy regulujące czas w jakim postępowanie winno być zakończone, prawa Strony w zakresie informacji o przebiegu postępowania, a także zasady procesowe, w szczególności zasadę szybkości i prostoty postępowania (art. 12 K.p.a), prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), zasadę informowania (art. 9 K.p.a).
Sąd nie dostrzegł też okoliczności uzasadniających, przez tak długi czas, niepodejmowanie czynności zmierzających do rozpoznania wniosku Strony. Należy wskazać, że wniosek wpłynął do organu administracji 4 miesiące przed ogłoszeniem w Polsce stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii COVID-19 i wprowadzenie związanych z tym ograniczeń w funkcjonowania administracji publicznej. Sprawa powinna być zatem rozpoznana już przed wprowadzeniem ww. ograniczeń. W rozpoznawanej sprawie istniały zatem podstawy do stwierdzenia, że organ administracji naruszył prawo w sposób oczywisty i bez żadnej uzasadnionej przyczyny. Oznaczano, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się do argumentów Wojewody o ogromnej ilości spraw, trudnościach kadrowych i konieczności wnikliwej analizy złożonych przez cudzoziemców dokumentów, Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające zwykle swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłości postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji.
Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od ponad 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, które nie przynoszą zauważalnych skutków w postaci skrócenia okresu rozpoznawania spraw.
Ponieważ do dnia orzekania Wojewoda nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku).
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Przy czym dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu.
Na wniosek Skarżącego Sąd przyznał sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (punkt IV sentencji wyroku) uznając, że przyznana kwota 800 zł z jednej strony zdyscyplinuje organ administracji do wprowadzenia efektywnych zasad procedowania w tego rodzaju sprawach, z drugiej strony w sposób dostateczny zrekompensuje Skarżącemu trudności i krzywdy związane z długim oczekiwaniem na rozpoznanie wniosku i całkowitym ignorowaniem Strony w toku postępowania. Opieszała działanie organu administracji niewątpliwie powodowało u Skarżącego stres i frustrację, związane z uciążliwościami w bieżącym funkcjonowaniu. W ocenie Sądu, zawarte w skardze żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł, w realiach sprawy, jest jednak zbyt wygórowane.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).