Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 18 maja 2017 r., złożonym na formularzu PPF, skarżący W. K. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Nadmienić przy tym należy, że ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww., przy czym nie dotyczy to pełnomocnika ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 p.p.s.a.).
Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona.
W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), skarżący podał, że nie posiada żadnego majątku, prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie i nie uzyskuje żadnych dochodów.
Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za budzące wątpliwości zarówno co do sytuacji majątkowej skarżącego, jak i jego stanu rodzinnego. Skarżący (jak podał) prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a jednocześnie nie wskazał żadnych źródeł swojego utrzymania. Co więcej, wprost podał, że nie osiąga dochodów, nie posiada oszczędności i żadnych składników majątku, a mimo to utrzymuje się sam. Z akt podatkowych sprawy wynika zaś, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim z L. W.-K.
W konsekwencji oświadczenie skarżącego należało uznać za niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji finansowej.
W związku z powyższym, zarządzeniem z dnia 24 maja 2017 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., skarżący został wezwany do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ oświadczenia, czy skarżący nadal pozostaje w związku małżeńskim; jeżeli tak – przedłożenia oświadczenia małżonki o jej majątku (składnikach wymienionych w rubryce 7 formularza PPF) oraz dochodach, tj. danych, które skarżący winien był podać w rubrykach 8 i 10 formularza PPF, a także stałych zobowiązaniach, przykładowo wyszczególnionych w rubryce 11 formularza PPF oraz dokumentów wymienionych pod lit. b)-c) oraz e)-h); jeżeli małżonka skarżącego nadal prowadzi działalność gospodarczą – przedłożenia odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) z tego tytułu za okres od 1 stycznia 2017 r. oraz – w przypadku gdy jest ona podatnikiem VAT – odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7 (VAT-7K); odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia; b/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych za rok 2016 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), bądź zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wszystkich przychodach (dochodach) osiągniętych ww. roku; c/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), maklerskich i innych, na których są gromadzone środki pieniężne, obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków za okres od 1 lutego 2017 r.; w przypadku ich nieposiadania – złożenia oświadczenia o ich nieposiadaniu; d/ oświadczenia, czy skarżący został zarejestrowany jako osoba bezrobotna; jeżeli tak – przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność (np. decyzji/zaświadczenia z urzędu pracy); e/ oświadczenia, czy skarżący w okresie ostatnich sześciu miesięcy korzystał ze świadczeń pomocy społecznej; jeżeli tak – przedłożenia dowodów, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres na jaki pomoc została przyznana (decyzji z pomocy społecznej); f/ oświadczenia, czy skarżący otrzymuje pomoc finansową lub rzeczową od rodziny lub innych osób prywatnych; jeżeli tak – wskazania wysokości, rodzaju i częstotliwości udzielanej pomocy wraz z dowodami potwierdzającymi tę okoliczność (oświadczenie osoby udzielającej pomocy); g/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania, w tym wydatków na eksploatację domu (opłat za elektryczną, gaz, wodę, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon, internet itp.) oraz jasnego wskazania, z jakich środków skarżący je ponosi; h/ dowodu obrazującego aktualny stan zobowiązań.
Poinformowano skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Wyjaśniono także, że skarżący jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej i finansowej jego żony w sytuacji, gdy nie zostanie przez niego udokumentowana okoliczność zainicjowania przez małżonków postępowania w sprawie separacji/rozwodu poprzez przedłożenie odpisu pozwu o separację/rozwód, bądź też orzeczenia sądu w sprawie separacji/rozwodu. Wskazano także, że ustrój rozdzielności majątkowej nie zwalnia skarżącego z wykonania niniejszego zobowiązania.
Powyższe wezwanie skutecznie doręczono skarżącemu w dniu 12 czerwca 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 9).
Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi.
W związku z powyższym należało uznać, że sam skarżący, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Jak już wskazano bierność skarżącego skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.
Przypomnieć raz jeszcze należy, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Skarżący tego nie uczynił.
W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.