Postanowienie WSA w Gdańsku z 11 maja 2016 r., I SO/Gd 3/16

Rozpoznanie

w dniu 11 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. D.-S. o przyznanie prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy.

Sentencja

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig

Uzasadnienie

Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 18 marca 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżąca E. D.-S. zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, na jej wyłącznym utrzymaniu pozostaje dwuletni syn, na rzecz którego ojciec nie przekazuje żadnych środków pieniężnych, osiąga dochód jedynie z wynagrodzenia za pracę, które wynosi 700 zł netto miesięcznie i które w całości przeznacza na bieżące wydatki takie jak: opłatę za przedszkole (350 zł), spłatę pożyczki (100 zł), wyżywienie oraz zakup odzieży.

Odpowiadając na zarządzenie referendarza z dnia 31 marca 2016 r. skarżąca przedłożyła:

• odpis zeznania podatkowego PIT-37 za rok 2015, w którym wykazała dochody ze stosunku pracy w wysokości 4.480,36 zł;
• zaświadczenie od pracodawcy z dnia 6 kwietnia 2016 r., z którego wynika, że średnie wynagrodzenie skarżącej za okres od stycznia do marca 2016 r. wyniosło 781,25 zł netto (1.025,50 zł brutto);
• historię operacji na rachunku w [...] za okres od 1 stycznia do 30 marca 2016 r., którego saldo na dzień 12 kwietnia 2016 r. wynosiło 176,90 zł;
• wyciąg z rachunku karty kredytowej, na którym na dzień 12 kwietnia 2016 r. brak było dostępnych środków;
• oświadczenie K. D. (matki) z dnia 13 kwietnia 2016 r. o udzielanej skarżącej pomocy finansowej w kwocie 400 zł miesięcznie, w gotówce;
• zaświadczenie z dnia 7 kwietnia 2016 r. o stanie zadłużenia skarżącej z tytułu pożyczki gotówkowej, której spłata wynosi 91,88 zł tygodniowo;
• kopie faktur za telewizję cyfrową oraz internet za styczeń, luty i marzec 2016 r. na kwoty po 59,99 zł wraz z informacją o zadłużeniu z tego tytułu, które na dzień 4 marca 2016 r. wynosiło 119,98 zł;
• dodatkowe oświadczenie, w którym podała, że nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania, gdyż stanowi ono własność jej małżonka, zaś jedyne opłaty jakie ponosi to opłaty za TV i internet oraz za przedszkole; nie korzystała ze świadczeń pomocy społecznej.

Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1. w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2. w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.

Referendarz uznał, że pomimo iż skarżąca odpowiedziała na zarządzenie z dnia 31 marca 2016 r., to jednak jej sytuacja finansowa, a także rodzinna wciąż pozostaje niejasna, co stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie skarżącej prawa pomocy.

Analiza przedłożonych przez skarżącą dokumentów prowadzi do wniosku, że skarżąca cały dochód, jaki uzyskuje z wynagrodzenia za pracę, które średnio wynosi 781 zł miesięcznie przeznacza na opłaty za przedszkole syna (350 zł), za telewizję cyfrową i internet (59,99 zł) oraz na spłatę zaciągniętej pożyczki (około 368 zł miesięcznie). Wprawdzie skarżąca otrzymuje pomoc finansową od matki w wysokości 400 zł miesięcznie, jednak w ocenie referendarza kwota ta nie jest wystraczająca, aby pokryć koszty wyżywienia skarżącej i jej małoletniego dziecka, nie wspominając już o pozostałych niezbędnych bieżących wydatkach związanych z utrzymaniem rodziny, jakie bez wątpienia skarżąca ponosi na zakup odzieży, obuwia, środków higieny i czystości, opłaty za telefon. Warto w tym miejscu odnotować, że pomimo bardzo niskich dochodów skarżąca ponosi także wydatki na opłatę za miejsce postojowe, która w marcu br. wyniosła 200 zł oraz na zakup paliwa, co ustalono na podstawie transakcji dokonanych na jej rachunku bankowym.

Z powyższych ustaleń wynika zatem, że zadeklarowane i udokumentowane przez skarżącą dochody wystarczają jedynie na pokrycie części ponoszonych przez nią wydatków. Wątpliwości co do środków pieniężnych, jakimi faktycznie dysponuje skarżąca potęguje fakt, że nie posiada ona oszczędności. Z jakich więc środków skarżąca uiszcza koszty związane z utrzymaniem swoim i syna w części przekraczającej kwotę osiąganych przez nią dochodów, tego skarżąca już nie wyjaśniła. Skoro okoliczność ta nie została wyjaśniona przez skarżącą w sposób przekonujący, to nie sposób stwierdzić, czy skarżąca jest w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania, czy też nie, a jeśli tak, to w jakiej części.

Skarżąca w oświadczeniu o swoim stanie rodzinnym, majątku i dochodach, które – co należy podkreślić – złożyła pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), podała, że ojciec jej małoletniego dziecka w żaden sposób nie partycypuje w kosztach jego utrzymania. Z przedmiotowego oświadczenia wynika, że jest matką samotnie wychowującą.

Twierdzeniom tym zdają się przeczyć okoliczności ustalone na podstawie przedłożonych przez skarżąca dokumentów, z których jasno wynika, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, wraz z dzieckiem zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym własność małżonka i z tego powodu nie ponosi żadnych kosztów związanych z jego eksploatacją, zaś w marcu br. M. J. S. przekazał na rzecz syna skarżącej, na jej rachunek bankowy środki w łącznej wysokości 1.000 zł.

Jednocześnie skarżąca nie podnosi, że małżonkowie pozostają w separacji, czy też są w trakcie rozwodu. W takiej zaś sytuacji skarżąca zobowiązana była wykazać zarówno posiadane przez małżonka składniki majątku, jak i źródło oraz wysokość osiąganych przez niego dochodów, czego nie uczyniła. Obowiązek ujawnienia tego rodzaju danych wynika wprost z konstrukcji formularza PPF, gdzie w rubrykach od 6 do 10 wnioskodawca winien wskazać osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, ich majątek oraz dochody. Także w orzecznictwie przyjmuje się, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i – co wymaga podkreślenia – osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że nie została także wyjaśniona sytuacja rodzinna skarżącej, a w szczególności podnoszona przez nią okoliczność nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z małżonkiem i nie partycypowania przez niego w kosztach utrzymania syna.

Z tych wszystkich względów uznano, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.