Uzasadnienie
W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPPr z dnia 30 lipca 2012 r.) A Spółka z o.o. w P. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku zaakcentowała, że 2011 r. Spółka poniosła stratę z działalności operacyjnej w wysokości 115.113,53 zł, a łączna strata z lat ubiegłych wynosi 334.691,17 zł. W skład aktywów Spółki wchodzą wyłącznie wierzytelności nie wyegzekwowane od dłużników, którymi Spółka nie może dysponować. W tych ramach zaakcentowano, że postępowanie egzekucyjne wobec głównego dłużnika Spółki zostało umorzone w dniu 19 kwietnia 2010 r. W treści uzasadnienia wniosku nadmieniono nadto, że Spółka od pięciu lat toczy spór z organem podatkowym w sprawie podatku od towarów i usług, którego koszty doprowadziły ją w zasadzie na skraj bankructwa.
Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Spółka posiada kapitał zakładowy o wartości 50.000,00 zł, oraz że nie posiada środków trwałych. Spółka nie dysponuje również rachunkiem bankowym.
Analiza wniosku co do treści, skutkowała wezwaniem referendarza sądowego z dnia 29 sierpnia 2012 r. do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dokumentów źródłowych.
Na gruncie dokumentów nadesłanych w odpowiedzi na przywołane wyżej wezwanie, ustalono, co następuje. Wnioskująca Spółka nie osiągnęła w tym roku żadnych dochodów. Okoliczność tą dokumentują raporty kasowe oraz deklaracje miesięczne na potrzebę podatku od towarów i usług. Ze sprawozdania finansowego za ubiegły rok wynika, że na dzień 31 grudnia 2011 r. Spółka posiadała środki pieniężne na rachunkach bankowych i w kasie w kwocie 1.536,28 zł. Stan aktywów obrotowych na ten dzień wyniósł 662.357,71 zł, w tym należności krótkoterminowych – 660.318,71 zł.
Należy w tym miejscu odnotować, że Spółka na przełomie 2010 r. i 2011 r. wielokrotnie zwracała się o przyznanie prawa pomocy w sprawach toczących się przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach. Wówczas to jej wnioski nie były uwzględniane (uwaga ta dotyczy postępowań w sprawach o sygn. akt: III SA/Gl 2114/10 do III SA/Gl 2120/10 oraz III SA/Gl 2714/10).
Wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie, do której wniosek o przyznanie prawa pomocy się odnosi stanowi kwotę 422.627,00 zł.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej w skrócie: P.p.s.a, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Trzeba w tym miejscu zaakcentować, że ocena zasadności wniosków o przyznanie prawa pomocy sprowadza się w praktyce do badania wzajemnej relacji pomiędzy bieżącymi aktywami podmiotu, który o to prawo się ubiega, a szacowanymi kosztami sądowymi, niezbędnymi do poniesienia w danym postępowaniu sądowym.
W tym też kontekście stwierdzono, że wnioskująca Spółka nie posiada bieżących aktywów, które mogłyby być przeznaczone na poniesienie kosztów sądowych. Z dokumentacji księgowej wynika, że Spółka de facto nie uzyskuje obecnie przychodów, a i poprzedni okres bilansowy zakończyła z relatywnie niewielkim saldem aktywów obrotowych. Nie stracono z pola widzenia, że wnioskująca posiada wierzytelności o znacznej wartości, przy czym jak wynika ze złożonych oświadczeń, wierzytelności te są nieściągalne.
W toku rozpoznania wniosku nie stracono z pola widzenia okoliczności, iż uprzednio Sąd nie uwzględniał wniosków Spółki o przyznanie prawa pomocy. Nie mniej jednak stan faktyczny, który poddano wówczas ocenie uległ zmianie i to na tyle istotnej, że zasadnym jest zwolnienie Spółki od kosztów sądowych w tym konkretnym przypadku. W judykaturze przyjmuje się bowiem, że oceniając, czy podmiot wnoszący o przyznanie prawa pomocy wypełnił ciążący na nim z mocy art. 246 P.p.s.a. obowiązek, sądy administracyjne powinny badać przedłożone dokumenty źródłowe, o których mowa w art. 255 P.p.s.a., pod kątem aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Dokumenty obrazujące przeszłą sytuację majątkową wnioskodawcy są nieistotne, gdyż uzasadnieniem przyznania prawa pomocy jest teraźniejsza niemożność strony w partycypowaniu w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (patrz postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt II FZ 307/10, LEX nr 663396).
Reasumując, skarżąca Spółka wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i dlatego, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., w związku z art. art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji. Końcowo wypada zaznaczyć, że przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 P.p.s.a.).