Uzasadnienie
W niniejszej sprawie strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Jak wynika z oświadczenia o majątku i dochodach E. sp. z o.o. we W. prowadziła ona wcześniej działalność meblarską, ale przymusowo została ona zakończona w 1999r. Od 2007r. prowadzi księgarnię N. we W. Kapitał zakładowy spółki wynosi 60 000 zł., a majątek ogółem 181 890 zł. Według bilansu za rok 2010r. wartość jej gruntów wynosiła 8 916 zł., wartość budynków – 117 895 zł., a wartość firmy – 6000 zł. W rubryce "wysokość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy według bilansu" spółka podała kwotę 63 923 zł. - jako wynik finansowy i kwotę 62 731 zł. – jako stratę podatkową. Stratę łączną według zatwierdzonego bilansu za 2010r. finansowaną pożyczkami zewnętrznymi i udziałowców za cały okres działalności spółka określiła natomiast na kwotę 990 673 zł. Saldo konta bankowego strony skarżącej, według jej oświadczenia, wynosi 2,45 zł. Spółka zatrudnia okresowo od 2 do 6 osób na umowy zlecenia. W ocenie wnioskodawcy nawet kilkusetzłotowe obciążenie kosztami sądowymi mogłoby pozbawić spółkę możliwości przetrwania i pozbawić ją kruchego potencjału rozwoju.
Wnioskodawca został wezwany do przedłożenia: wyciągów z kont bankowych spółki obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy oraz obrazujących ich obecny stan, zeznania podatkowego za 2011 rok, zeznania podatkowego z tytułu podatku VAT za ostatni miesiąc, zaświadczenia o wysokości funduszy posiadanych w kasie spółki i bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2011r.
Wobec niewywiązania się z nałożonego obowiązku i bezskutecznego upływu przedłużonego na wniosek spółki terminu, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 19 listopada 2012r. oddalił wniosek.
Strona skarżąca złożyła w terminie sprzeciw, zarzucając, że na sytuację majątkową spółki rzutuje również wysokość zadłużenia wobec Gminy L. z tytułu podatku od nieruchomości w wysokości około 22 tys. zł rocznie, przy czym przedłożono jedynie zawiadomienie o zajęciu na kwotę około 9 tys. zł. Wskazano także na sporny dług wobec prywatnej firmy w kwocie około 27 tys. zł, z którego pozostało do zapłaty około 13 tys. zł, lecz nie przedłożono w tym względzie żadnych wiarygodnych dokumentów. Do sprzeciwu dołączono także deklarację VAT-7 za październik 2012r. – nadwyżka podatku naliczonego nad należnym na kwotę około 47 tys. zł, oraz bilans na dzień 31.12.2011r. – ze zrównoważonym stanem aktywów i pasywów na około 291 tys. zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., przyznanie takiego prawa może nastąpić, tylko gdy podmiot ubiegający się o zwolnienie wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Wniosek podlega oddaleniu, gdyż strona skarżąca nie wykazała tej przesłanki.
Należy zaakcentować, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), zaś instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy będący formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w wyjątkowych przypadkach. Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, nr 1, poz. 8).
Sąd zatem ocenia zasadność wniosku w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05).
W ocenie sądu istotne znaczenie przy analizie sytuacji finansowej strony skarżącej ma prowadzona działalność gospodarcza, na co wskazuje wskazywany przez nią miesięczny obrót dotyczący VAT w kwocie około 47 tys. zł. Jednocześnie spółka pomimo precyzyjnego wezwania uchyla się od przedstawienia wyciągu z rachunków bankowych za ostanie 3 miesiące (por. wezwanie referendarza sądowego). W tym kontekście wskazywany w oświadczeniu stan środków na kwotę około 2 zł należy ocenić jako niewiarygodny. Należy mieć przy tym na uwadze, że dla oceny sytuacji majątkowej niewystarczające jest samo wskazywanie salda rachunku bankowego, gdyż istotne są obroty, które decydują o wielkości prowadzonej działalności. Spółka powinna się zatem liczyć, iż w przypadku wyżej opisanego zachowania sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10).
Istotna jest przy tym także informacja na temat bilansu, z którego wynika, że wnioskodawca posiada majątek w postaci m.in. nieruchomości wycenianych na około 130 tys. zł (grunty i budynki). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, do uwzględnienia wniosku, nie może w ocenie sądu prowadzić podawana okoliczność wykazywania historycznej straty bilansowej za działalność zakończoną w 1999r. na kwotę 990 673 zł, ponieważ od podmiotu profesjonalnie prowadzącego działalność gospodarczą można wymagać, aby ją planował z zapewnieniem bieżących środków na ewentualne sprawy sądowe.
Skoro strata ta od ponad 13 lat nie spowodowała upadłości i zakończenia działalności gospodarczej to nie może rzutować na kwestię zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd podziela przy tym pogląd, że posiadanie majątku trwałego, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość ewentualnego wpisu wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r., sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r., sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r., sygn. II GZ 56/05).
W związku z tym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie.