Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie skargi, którą ona zamierza wnieść na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 21.05.2012r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" AW.. ur. w 1981r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe wychowując córkę P.W. ur. w 2006r. Obie mieszkają w pokoju wydzielonym przez niepełnosprawnych rodziców A.W. Wnioskodawczyni otrzymuje z MOPSU świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 520 zł. oraz zasiłek w wysokości 91 zł. P.W. otrzymuje natomiast rentę rodzinną w wysokości 702,18 zł.
Miesięczne wydatki strony skarżącej obejmują: koszty żywności – ok. 600 zł., koszty leków – ok. 100 zł., koszty dojazdów do lekarzy – ok. 50 zł., koszty związane ze szkołą córki – ok. 100 zł. A.W. partycypuje również w kosztach utrzymania pokrywając opłatę za wodę w kwocie ok. 50 zł., opłatę za energię elektryczną w kwocie ok. 100 zł. oraz opłatę za gaz w kwocie ok. 70 zł.,
Strona skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika.
Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Postępowanie sądowoadministracyjne, które strona zamierza wszcząć zaskarżając przedmiotową decyzję zaliczyć należy do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych w tej sprawie należy uznać za bezprzedmiotowe. Zwolnienie takie, w przypadku wniesienia skargi obowiązywać już będzie z mocy samej ustawy.
W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04). Zdaniem orzekającego sytuacja A.W. uzasadnia stwierdzenie, iż konieczność poniesienia przez nią kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika spowodowałaby uszczerbek tego typu i pogorszyłaby warunki bytowe jej i córki. Dochód A. W. i P.W. w przeważającej mierze wydawany jest bowiem na bieżące koszty utrzymania.
Strona skarżąca nie posiada natomiast żadnych oszczędności czy przedmiotów wartościowych. Stąd też, należy stwierdzić, iż konieczność opłacenia pełnomocnika zagroziłaby egzystencji wnioskodawczyni i jej córki a wręcz uniemożliwiłaby realizację ich podstawowych potrzeb życiowych.
Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz.270) oraz na podstawie art. 161§1 pkt.
- 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.