Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku z dnia 28.04.2016r., sygn. I SA/Kr 136/16.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 136/16 Z.B. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie jest nigdzie zatrudniony. Z bieżących rachunków płaci jedynie opłatę za energię elektryczną w wysokości 20 zł, miesięcznie. Wodę pobiera bowiem ze studni a szambo ma swoje, opał też zdobywa częściowo we własnym zakresie. Raz w miesiącu kupuje kartę telefoniczną o wartości 10 zł. Nie jest ubezpieczony więc konieczne lekarstwa kupuje tylko te, które sprzedawane są bez recepty.
Środki na utrzymanie pożycza od ludzi w ten sposób, że pieniądze pożyczone od jednego oddaje drugiemu.
W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 90 m², w tym mieszkanie o powierzchni 12 m² oraz nieruchomość rolna o pow. 0,58 ha. Skarżący nie dysponuje oszczędnościami ani przedmiotami wartościowymi. Prowadzone w stosunku do niego postępowania egzekucyjne okazują się bezskuteczne a nowe są umarzane.
Wniosek strony zasługuje zdaniem orzekającego na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy).
Obecna sytuacja wnioskodawcy uzasadnia zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie dla niego adwokata w niniejszej sprawie.
Z.B. jest osobą samotną, nie uzyskuje stałych dochodów. Środki finansowe otrzymuje od osób fizycznych, u których jest zadłużony. Postępowania egzekucyjne prowadzone w stosunku do niego są natomiast umarzane, z powodu ich bezskuteczności.
Stąd też, zdaniem orzekającego, konieczność poniesienia kosztów sądowych oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika przez stronę, jest poza jej możliwościami płatniczymi.
Biorąc powyższe pod uwagę oraz działając w oparciu o zasadę, iż nie można ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, orzekający przychylił się do wniosku Z.B.
W związku z tym, na podstawie art. 244§1, art. 245§2, art. 246§1 pkt.
- 1) w zw. z art. 258§1 i § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.