Postanowienie WSA w Krakowie z 6 września 2018 r., I SO/Kr 7/18

Rozpoznanie

w dniu 6 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U. B. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata p o s t a n a w i a I) umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla U. B. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K.

Sentencja

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka

Uzasadnienie

U. B. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w związku z zamiarem wniesienia skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 3 lipca 2018 r. nr: [...] w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 lipca 2018 r. wnioskodawczyni został przesłany formularz wniosku "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W wyznaczonym terminie brak został uzupełniony. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 wniosku wynika, że strona domaga się przyznania jej prawa pomocy w pełnym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jej rzecz adwokata z urzędu.

We wniosku strona oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego stałego źródła utrzymania, ani dochodów. W skład jej majątku wchodzi dom o powierzchni 40 m˛ i wartości [...] zł oraz działka budowlana wielkości 14 arów i wartości [...] zł, na której stoi dom. Wnioskodawczyni posiada udziały w E. Sp. z o.o., których wartość wynosi [...] zł. Spółka ta nie prowadzi działalności od 2005 r. (działalność jest zawieszona), brakuje środków na jej likwidację, a sąd odmówił przeprowadzenia postępowania upadłościowego. Zobowiązania i stałe wydatki U. B. przedstawiają się następująco: prąd: [...] zł, gaz [...] zł, internet [...] zł, leczenie [...] zł, zaległości wobec banku [...] zł, zaległości za telefon [...] zł.

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona podniosła, że jest osobą, która żyje w ubóstwie, ponieważ nie może znaleźć pracy. Utrzymuje się dzięki pomocy córki oraz rodziny. Nie posiada środków finansowych na opłacenie pomocy prawnej. Z załączonych dokumentów wynika, że U. B. od dnia 12 marca 2015 r. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Cierpi na chorobę psychiczną – zaburzenie afektywne dwubiegunowe, od 2008 r. pozostaje w leczeniu, a choroba ma wpływ na jej codzienne funkcjonowanie. Choruje też na schorzenia kręgosłupa i ma zerwane więzadła lewej ręki. Strona podała, że nie ma możliwości wykonywania pracy zarobkowej i nie jest to zależne od jej woli, tylko od stanu zdrowia. Ze swojej strony robi wszystko, aby powrócić do kondycji psychicznej. Od wielu lat korzysta z psychoterapii indywidualnej, obecnie 2 razy w tygodniu. Utrzymuje się dzięki pomocy rodziny, a okresowo zwraca się też o pomoc społeczną. W kwietniu 2018 r. MGOPS w W. przyznał jej pomoc opiekuńczą PCK.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy można wnieść przed wszczęciem postępowania lub w jego toku zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Odnośnie wniosku U. B. o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit "e" p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do takiej właśnie kategorii należy sprawa, w której strona zamierza wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Powyższe oznacza, że wnioskodawczyni nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków.

W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, rozpoznanie jej wniosku w tym przedmiocie stało się zbędne. W takiej sytuacji postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć na podstawie przepisu art. 249a § 1 p.p.s.a. stanowiącym, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W konsekwencji starszy referendarz sądowy działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. I sentencji postanowienia.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy strona domaga się również ustanowienia na jej rzecz pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W ocenie orzekającego przedstawiona przez U. B. sytuacja materialna nie pozwala jej na poniesienie kosztów zastępstwa procesowego we własnym zakresie. Wnioskodawczyni jest osobą schorowaną, pozostająca od wielu lat w specjalistycznym leczeniu, a stan jej zdrowia uniemożliwia wykonywanie pracy zarobkowej. Od ponad trzech lat jest ona zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, a utrzymuje się dzięki pomocy rodziny. O trudnej sytuacji materialnej wnioskodawczyni świadczy także fakt korzystania przez nią ze wsparcia pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego, zasiłków celowych na dofinansowanie opłat za media i na zakup żywności, czy też usług opiekuńczych świadczonych przez Polski Czerwony Krzyż. Strona nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mogłyby zostać spieniężone.

Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności uznano, że w przedmiotowej sprawie zachodzą ustawowe przesłanki do przyznania U. B. prawa pomocy w zakresie ustanowienia na jej rzecz kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, dlatego orzeczono jak w pkt II sentencji na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.