Uzasadnienie
J. S., reprezentowany przez pełnomocnika, pismem z 4 czerwca 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o wymierzenie Zarządowi Powiatu Zgierskiego grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi z 23 grudnia 2022 r. na czynność Zarządu Powiatu Zgierskiego w postaci odmowy wypłacenia kwoty dotacji oświatowej przysługującej na uczniów A. w A. i braku wypłaty dotacji za listopad 2022 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego wskazał, że w terminie określonym w § 4 pkt 1 lit. a Uchwały nr Xlll/142/19 Rady Powiatu Zgierskiego z dnia 25 października 2019 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji szkołom i placówkom niepublicznym oraz publicznym niezaliczanym do sektora finansów publicznych, a także trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania (Dz. U. Woj. Łódzkiego z 27.11.2019 r. poz. 6255, zwaną dalej uchwałą) złożył informację o aktualnej liczbie uczniów według stanu na 1 listopada 2022 r., na których w listopadzie 2022 r. organ powinien wypłacić dotację. W określonym art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2082 ze zm.; dalej: u.f.z.o.), terminie, tj. do 30 listopada 2022 r., dotacja nie została jednak wypłacona. W związku z faktem, że zgodnie z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. dotacja za listopad 2022 r. winna być wypłacona do 30 listopada 2022 r., skarżący z zachowaniem 30 dniowego terminu od daty dowiedzenia się o zaskarżonej czynności, zgodnie z art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), liczonego od 30 listopada 2022 r., złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na czynność Zarządu Powiatu Zgierskiego w postaci odmowy wypłacenia kwoty dotacji oświatowej przysługującej na uczniów A. w A. i braku wypłaty dotacji za listopad 2022 r. w łącznej kwocie 301.444,08 zł. Skarga ta została złożona za pośrednictwem organu 23 grudnia 2022 r. poprzez platformę EPUAP. Wedle uzyskanych informacji, do czasu złożenia wniosku, skarga nie została przekazana do Sądu.
W odpowiedzi na wniosek Zarząd Powiatu Zgierskiego wyjaśnił, że skarga została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, choć po terminie wynikającym z p.p.s.a. Zwłoka organu wynikała z omyłkowego zaznaczenia przekazanej w drodze elektronicznej skargi jako załatwionej. Organ wskazał dalej, że w Starostwie Powiatowym w Zgierzu wszelka korespondencja przekazana na platformie EPUAP kierowana jest do wewnętrznego systemu PROTON, służącego do podejmowania czynności kancelaryjnych przez organ. W toku podejmowanych czynności kancelaryjnych korespondencja otrzymała status zaakceptowana/załatwiona i została mylnie włożona do akt spraw już wysłanych. Zaraz po otrzymaniu informacji, tj. skargi od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, skarga za listopad 2022 r. została przekazana do Sądu w drodze elektronicznej. Organ wyjaśnił następnie, że na 14 prowadzonych spraw administracyjnych z wniosku J. S., wyłącznie jedna, dotycząca dotacji za listopad 2022 r., nie została przekazana w sposób prawidłowy. Nieprzekazanie skargi miało miejsce wpadkowo, wskutek niezawinionej omyłki w przekazywaniu dokumentacji w formie elektronicznej. Zdaniem organu należy również uwzględnić, że prawomocnie zakończone spory sądowe dotyczące wypłaty dotacji dla skarżącego za poszczególne miesiące kończyły się odrzuceniem skargi, dlatego w żaden sposób skarżącemu nie zostało ograniczone prawa dostępu do Sądu, a dotychczasowe orzeczenia wskazują, że nawet brak przekazania skargi nie wpłynął w negatywny sposób na interes skarżącego. Mając powyższe na względzie Zarząd Powiatu Zgierskiego wniósł o nienakładanie kary grzywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Stosownie natomiast do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wysokość grzywny wskazanej w art. 154 § 6 p.p.s.a. określa się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Stosownie do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., uprawnienie sądu do nałożenia na organ administracji grzywny aktualizuje się zatem w razie łącznego spełnienia dwóch warunków: naruszenia obowiązku przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenia stosownego wniosku przez skarżącego. Istotne jest, że naruszenie obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. jest jedyną materialnoprawną przesłanką wymierzenia organowi grzywny. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2021 r., sygn. akt III OZ 1104/21). Jak wskazano w uzasadnieniu uchwały NSA z 3 listopada 2009 r. II GPS 3/09 (pub.: orzeczenia.nsa.gov.pl), ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a.
Należy zauważyć, że grzywna przewidziana w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, wobec tego nawet w przypadku spełnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek, sąd nie jest zobligowany do orzeczenia grzywny. Obowiązkiem sądu jest uwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że skarga J. S. na czynność Zarządu Powiatu Zgierskiego w postaci odmowy wypłacenia dotacji oświatowej za listopad 2022 r., została wniesiona 23 grudnia 2022 r. za pośrednictwem platformy ePUAP (k. 12). Zarząd Powiatu Zgierskiego przekazał tę skargę do Sądu dopiero 16 czerwca 2023 r., to jest już po złożeniu rozpatrywanego obecnie wniosku o wymierzenie grzywny oraz cztery i pół miesiąca po upływie terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Niedopełnienie ww. obowiązku jest niewątpliwe, a w świetle wyjaśnień organu, także nieuzasadnione.
Zarząd Powiatu Zgierskiego wskazał, że zwłoka w przekazaniu skargi była wynikiem błędu popełnionego w toku czynności kancelaryjnych podjętych w związku ze skargą, w wyniku czego korespondencja strony otrzymała status zaakceptowana/załatwiona i została mylnie włożona do akt spraw już wysłanych. Jednocześnie, zdaniem organu, nieprzekazanie skargi miało miejsce wpadkowo, wskutek niezawinionej omyłki. Z treści wniosku strony i wyjaśnień organu wynika, że strona nie zasięgała bezpośrednio w organie informacji o przyczynach nieprzekazania jej skargi do Sądu. Zarząd Powiatu dowiedział się o swoim błędzie od Sądu, który przesłał mu rozpatrywany obecnie wniosek.
W ocenie Sądu ani błędy popełnione przez pracowników organu samorządowego w zakresie czynności kancelaryjnych związanych z wewnętrznym obiegiem dokumentów w urzędzie, ani też błędy, trudności czy nieprawidłowości w zakresie obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów, które służą do komunikowania się z organami, nie mogą być przerzucane na obywateli (por. postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r., I OZ 1415/15). W niniejszej sprawie organ administracji popełnił ewidentne, zawinione błędy, wykonując obowiązki wynikające z przepisów prawa nieudolnie i w nieprawidłowy sposób.
Na korzyść organu nie mogło przemawiać to, że strona skarżąca nie domagała się przez okres ponad czterech miesięcy informacji w sprawie. Rolą obywatela nie jest bowiem kontrolowanie, czy organy administracji dopełniają wszystkich ciążących na nich obowiązków. To rzeczą organu jest taka organizacja obiegu dokumentów, aby skargi do Sądu przekazywać w ustawowym terminie, bez konieczności angażowania czasu i sił obywateli.
Nie zasługuje również na uwzględnienie podniesiony przez organ argument, jakoby w żaden sposób skarżącemu nie zostało ograniczone prawo dostępu do Sądu, ponieważ dotychczasowe orzeczenia wskazują, że skarga zostanie odrzucona. Organ nie może decydować czy skarga ma szanse powodzenia, ale powinien ograniczyć się do wykonania prostej czynności technicznej w postaci przekazania skargi do Sądu wraz z własnym stanowiskiem w sprawie. Kwestia oceny dopuszczalności skargi należy do Sądu, nie zaś do organu administracji.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Sąd stanął na stanowisku, że wniosek o wymierzenie grzywny jest zasadny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że do czasu złożenia wniosku o wymierzenie grzywny skarga nie została przekazana do Sądu.
Taka sytuacja nie może być akceptowana, bowiem prowadzi do pozbawienia strony prawa do sądu, wynikającego z ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997, nr 78 poz. 483; dalej: Konstytucja). Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 Konstytucji władzę sądowniczą sprawują sądy i trybunały. W myśl zaś art. 45 ust. 1 Konstytucji, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
W konsekwencji, w ocenie Sądu, zaszły przesłanki do nałożenia grzywny. Biorąc pod uwagę niezwłoczne przesłanie przez organ skargi i pozostałych dokumentów, bezpośrednio po uzyskaniu informacji o popełnionym przezeń błędzie, a także to, że opóźnienie organu nie było celowe i nie było intencją organu pozbawienie strony prawa do sądu, wymierzenie grzywny w kwocie 100 zł należy uznać za adekwatne w stosunku do zaniedbania organu.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., nałożył grzywnę na Zarząd Powiatu Zgierskiego. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania wynika z art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. db