Uzasadnienie
W niniejszej sprawie pismem z dnia 26 lipca 2017 r. zatytułowanym "WNIOSEK o zwolnienie z kosztów sądowych oraz bezpłatne ustanowienie radcy prawnego z"[...]"" M.W., reprezentowana przez J.W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
W związku z powyższym w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wezwaniem z dnia 18 sierpnia 2017r. zobowiązano pełnomocnika skarżącej do usunięcia jego braków formalnych poprzez podpisanie wniosku i złożenie pełnomocnictwa. Jednocześnie pouczono pełnomocnika skarżącej, że zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), w postępowaniu sądowoadministracyjnym katalog osób mogących pełnić funkcję pełnomocnika na charakter wyczerpujący, co oznacza, że osoby niewymienione w tych przepisach (adwokat, radca prawny, doradca podatkowy, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze sobą w stosunku przysposobienia) nie mogą pełnić funkcji pełnomocnika.
Ponadto pouczono wnioskodawcę o skutkach wynikających z art. 58 § 1 pkt 3 i art. 64 § 3 p.p.s.a. tj. odrzucenia wniosku w przypadku nieuzupełnienia jego braków formalnych. Korespondencję wysłano na adres pełnomocnika skarżącej J.W.. Przesyłkę pocztową zawierającą wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy doręczono w dniu 22 sierpnia 2017r. Dodatkowo pełnomocnik skarżącej na podstawie art. 252 § 2 p.p.s.a. został wezwany do złożenia w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania – wypełnionego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, z pouczeniem, że niezłożenie żądanego formularza spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a.
Na wezwanie pełnomocnik skarżącej listem poleconym nadanym w dniu 29 sierpnia 2017 r. przesłał podpisane przez niego pismo z dnia 26.07.2017 r. z dopisanym wnioskiem o wyznaczenie dodatkowego terminu 14-dniowego do usunięcia braków formalnych. W piśmie tym pełnomocnik wyjaśnił, że jest byłym pracownikiem firmy "[...]", której właścicielką była skarżąca M.W., przebywającą w dniach "[...]" na zwolnieniu lekarskim.
Wobec powyższego w pierwszej kolejności powołać należy przepis art. 46 § 1 p.p.s.a., w którym wymienione zostały podstawowe warunki pisma w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednym z tych warunków, jest podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Do pisma należy zaś dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze dokumentów przed sądem (art. 46 § 4 p.p.s.a.).
Natomiast stosownie do art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa (zdanie 1 art. 37 § 1 p.p.s.a.).
Stosownie zaś do art. 63 p.p.s.a. jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek. Do wniosków wszczynających postępowanie sądowoadministracyjne zalicza się m.in. wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przed wszczęciem postępowania w sprawie (art. 243 § 1 p.p.s.a.). Zaś artykuł 64 § 3 p.p.s.a., wprowadza zasadę, że do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zawarte w tym przepisie odesłanie do przepisów o skardze ma określone konsekwencje. W myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli jej braków formalnych nie uzupełniono w wyznaczonym terminie.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie pełnomocnik strony nie wykazał właściwie swojego umocowania do działania w imieniu strony przy złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dlatego pełnomocnik został wezwany przez Sąd do uzupełnienia braków formalnych wniosku, poprzez nadesłanie dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu wnioskodawczyni przed wojewódzkim sądem administracyjnym wraz ze wskazaniem kim jest pełnomocnik w stosunku do strony. Wezwanie sądu było precyzyjne i zawierało konkretną informację, kto może być pełnomocnikiem w świetle art. 35 § 1 p.p.s.a.
Wprawdzie w 7-dniowym terminie do uzupełnienia braków pełnomocnik strony nadesłał do Sądu podpisany przez siebie wniosek z dnia 26.07.2017 r. wraz informacją, iż jest byłem pełnomocnikiem firmy "[...]", której właścicielką była skarżąca M.W. wraz z kolejnym wnioskiem o dodatkowy termin do usunięcia braków formalnych, to na tej podstawie nie można było jednak uznać, że pełnomocnik wnioskodawczyni uzupełnił braki formalne, do których był wzywany.
Wyjaśnić przy tym należy, że wniosek pełnomocnika skarżącej o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku jest niedopuszczalny. W myśl art. 84 p.p.s.a., przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć termin sądowy z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed upływem terminu, a także skrócić termin sądowy na wniosek strony. Z przepisu tego wynika, że przedłużenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku terminów sądowych. Instytucja ta nie ma zastosowania do terminów ustawowych, a więc terminy takie nie mogą być przedłużane (por. postanowienie NSA z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 159/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Termin do uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego (w tym wypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy jest natomiast terminem ustawowym wynikającym z art. 49 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że termin ten nie może być przedłużany.
Stwierdzić zatem należy, że złożony w sprawie wniosek pełnomocnika skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego wobec nieuzupełnienia jego braków formalnych w zakreślonym terminie, poprzez przedłożenie pełnomocnictwa, referendarz sądowy stosownie do art. 58 § 1 pkt. 3 w zw. art. 64 § 3 i art. 167a p.p.s.a. zobligowany był odrzucić.
Na marginesie należy stwierdzić, że w sytuacji odrzucenia wniosku pełnomocnika na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. niezasadnym było wydanie rozstrzygnięcia w zakresie pozostawienia tegoż wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a.