Postanowienie WSA w Olsztynie z 30 sierpnia 2016 r., I SO/Ol 2/16

Rozpoznanie

w dniu 30 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego postanawia:

Sentencja

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak

przyznać prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego WSA/post.1-sentencja postanowienia

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 13 lipca 2016 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący S.D. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną M.D. i 5-letnią córką. Rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z wynagrodzenia żony skarżącego w wysokości "[...]" miesięcznie oraz zasiłku rodzinnego w kwocie "[...]" i wsparcia w kwocie 500 zł. Skarżący wraz z żoną jest właścicielem mieszkania o powierzchni 36,46 m2.

Argumentując trudną sytuację materialną wnioskodawca wskazała na fakt pozostawania bez pracy oraz przewlekłe choroby żony i córki. Podkreślił, iż wraz z żoną ponoszą następujące koszty utrzymania: rata z tytułu spłaty kredytu hipotecznego w kwocie 390 zł, leczenie 350 zł, prąd 150 zł, woda 60 zł, śmieci 25 zł, TV i internet 100 zł, telefony 100 zł, ubezpieczenie 86 zł, wyżywienie 900 zł. Łącznie wydatkują kwotę 2.181 zł miesięcznie.

W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia –S.D., na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji finansowej w zakresie: ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania, posiadanych nieruchomości i ruchomości w okresie od 01.01.2014 r. do 27.07.2016 r., a także przedstawienia dokumentów źródłowych w postaci wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich pięciu miesięcy, odpisów dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów utrzymania i innych, zdaniem wnioskodawcy istotnych dla oceny sytuacji życiowej i rodzinnej.

Pismem z dnia 09 sierpnia 2016 r. skarżący, opowiadając na wezwanie określił, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 26.981 zł. Oświadczył, że korzysta z pomocy finansowej rodziców. Wyjaśnił, że żona nie posiada rachunku bankowego, zaś wynagrodzenie otrzymuje "do ręki". W okresie zaś od 01.01.2014 r. do dnia wezwania nie posiadał zarówno on jak i jego żona nieruchomości i ruchomości o wartości ponad 5.000 zł. Mieszkanie, w którym zamieszkują obciążone jest hipoteką.

Do pisma załączył: kopię decyzji z dnia 27.06.2016 r., wyciągi za okres od 01.03.2016 r. do 28.07.2016 r. z rachunku bankowego nr"[...]", kopię zaświadczenia z dnia 04 sierpnia 2016 r. w sprawie wysokości wynagrodzenia współmałżonki, kserokopię pięciu rachunków, oświadczenie rodziców skarżącego w zakresie wysokości świadczonej pomocy wnioskodawcy, oświadczenie o ponoszonych wydatkach, kształtujących się w granicach od 2312 zł do 2.507 zł miesięcznie.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku sygn. akt FZ 478/04, (niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżących z obowiązku ich ponoszenia.

W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Oznacza to, iż skarżący zobowiązany był do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawione przez skarżącego informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach dają podstawy do przyjęcia, iż skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Jak wynika z formularza PPF skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i 5-letnia córką. Utrzymują się z wynagrodzenia żony w wysokości "[...]" oraz zasiłków w łącznej kwocie "[...]" miesięcznie na dziecko, dodatkowo uzyskują pomoc od rodziców skarżącego w kwotach od 100 do 500 zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał również, że posiada zobowiązanie z tytułu kredytu mieszkaniowego, na zakup mieszkania, w którym cała rodzina zamieszkuje, zaś innego majątku nie posiadają. W niniejszej sprawie skarżący swoje żądanie o przyznanie prawa pomocy uzasadnia przede wszystkim okolicznością braku pracy i środków finansowych. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że skarżący wykazał, że spełnia przesłankę do poznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Po pierwsze stwierdzić należy, że rodzinie wnioskodawcy, po opłaceniu wszystkich stałych wydatków z uzyskiwanych dochodów, nie zostają żadne wolne środki, po drugie wnioskodawca jak i jego żona nie posiadają jakiegokolwiek majątku czy to ruchomego czy też nieruchomego (poza mieszkaniem, w którym zamieszkują), w oparciu o który mogliby zgromadzić niezbędne środki na opłacenie kosztów sądowych.

W tym stanie sprawy, orzekający referendarz sądowy uznał, że skarżący wykazał w sposób dostateczny, że nie posiada jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów sądowych jak i ustanowienie radcy prawnego.

Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.