Uzasadnienie
W dniu 12 września 2016r. "A." Spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w "[...]" (dalej jako "spółka", "strona" "skarżąca") - reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010r., sygn. akt I GSK 40/10.
Powołanym orzeczeniem oddalono skargę kasacyjną strony od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 września 2009r., sygn. akt I SA/Ol 411/09 oddalającego skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", w przedmiocie podatku akcyzowego.
W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego wzywające do uiszczenia wpisu od powołanej na wstępie skargi o wznowienie postępowania, strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach spółki oraz załączonych dokumentów finansowych wynika, że w 2011 r. otwarta została likwidacja spółki, która obecnie nie prowadzi żadnej działalności, a likwidator podejmuje jedynie czynności likwidacyjne. Spółka nie posiada środków trwałych, a ostatni rok obrotowy zakończyła stratą (-785,40 zł). Wysokość kapitału zakładowego wynosi (minus) -1.565.199,73 zł. Spółka nie posiada rachunków bankowych. Wskazała, iż w kasie podmiotu znajdują się środki finansowe w wysokości 1.600,94 zł, zaś zobowiązania spółki wynoszą 101. 354,08 zł.
Argumentując wniosek skarżąca podniosła, iż od 2009r. prowadzone są wobec niej zajęcia egzekucyjne rachunków bankowych, które następnie z uwagi na brak obrotów zostały zamknięte. Wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został przez sąd oddalony z uwagi na brak majątku wystarczającego na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Wskazała, iż nie posiada majątku, środków finansowych, nie dysponuje aktywami umożliwiającymi pokrycie kosztów sądowych. Dodała, iż w 2016r. odnotowała dochód w kwocie 991,43 zł wynikający z możliwości sprzedaży jedynego środka trwałego jakim był samochód ciężarowy "[...]" rocznik 1988.
Z załączonych do formularza wniosku dokumentów (bilansu na dzień 31.12.2015r., bilansu na dzień 31.08.2016r., rachunku zysków i strat za 2015r., rachunku zysków i strat za okres 01.01.2016r do 31.08.2016r.) wynika, że w 2016 r. spółka nie osiągnęła żadnych przychodów, generując jedynie koszty w wysokości 1.700 zł. W 2015 r. analogicznie nie osiągnęła żadnych przychodów, generując jedynie koszty w wysokości 785,40 zł. Nie posiada majątku: aktywów trwałych, środków trwałych, należności długoterminowych, inwestycji długoterminowych.
Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 18 października 2016r. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 1.000 zł (słownie: tysiąc złotych).
W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że wniosek zasługuje jedynie w części na uwzględnienie. W szczególności miał na uwadze, że spółka na dzień 31 sierpnia 2016 roku, a więc w miesiącu poprzedzającym złożenie skargi o wznowienie postępowania, dysponowała środkami pieniężnymi zgromadzonymi w kasie podmiotu w wysokości 1.600,94 zł. Ponadto spółka zarówno w 2015 roku jak i w 2016 roku poniosła koszty usług obcych (najprawdopodobniej obsługi prawnej) w kwotach odpowiednio 785,40 zł oraz 708,57 zł. Spółka działa w sprawie przez pełnomocnika – radcę prawnego, co z natury rzeczy jest związane z określonymi wydatkami, z pokryciem których również bez wątpienia musiała się liczyć i zabezpieczyć na to odpowiednie środki. Brak jest w tej sytuacji przesłanek, by wydatki związane z jego wynagrodzeniem, jak również inne zobowiązania spółki, miały być traktowane w sposób priorytetowy względem kosztów sądowych.
Z drugiej strony miał na uwadze, że spółka obecnie nie prowadzi żadnej działalności, nie osiąga przychodów, nie posiada środków trwałych, a ostatni rok obrotowy zakończyła stratą (-785,40 zł).
Uwzględniając wszystkie powyższe argumenty i mając na uwadze, że wysokość wpisu od skargi o wznowienie postępowania określono na kwotę 5.915 zł, mając także na uwadze treść art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., uznał, że skarżąca spółka wykazała, iż nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie i dlatego zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 1.000 zł.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła sprzeciw, w którym wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wskazała, że nie ma żadnych środków na pokrycie kosztów sądowych. Do sprzeciwu dołączyła pisma komornika, w przedmiocie czynności egzekucyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718., dalej jako: p.p.s.a.), m. in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takowego postanowienia sąd- jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. - wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od rzeczonego postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność.
Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. (§ w/w przepisu). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. (§ 3 tegoż przepisu). Wobec powyższego art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. W komentowanej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny działa jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. W myśl art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245 § 2 i 3 p.p.s.a.).
Zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata z urzędu jest odstępstwem od ogólnej reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania samodzielnie (art. 199 p.p.s.a.), a także zasady powszechnego i równego partycypowania w daninach publicznych, do których zalicza się wszelkie opłaty sądowe, wyrażonej w art. 84 Konstytucji RP. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa w sytuacji wystąpienia uzasadnionych powodów do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli i powinno mieć miejsce tylko w okolicznościach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe ze względu na wyjątkowo trudną sytuację materialną.
W ocenie Sądu sytuacja materialna skarżącej przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. "A." Spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w "[...]", w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym nie ma możliwości uiszczenia kosztów sądowych.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaistniały podstawy faktyczne i prawne do przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego zostało zmienione.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.