Uzasadnienie
Skarżący S. T. na złożonym w dniu 18 sierpnia 2009 r. (data stempla pocztowego) urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) - zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, że jego majątek stanowi dom mieszkalny o powierzchni 123,5 m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 0,88 ha, zaś źródłem utrzymania są środki pochodzące od pomocy sąsiedzkiej, ze sprzedaży własnych ruchomości, owoców, warzyw i materiałów wtórnych w wysokości 300 zł miesięcznie. Natomiast w oświadczeniu o stanie majątkowym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, załączonym przy piśmie z 5 sierpnia 2009 r., wnioskodawca stwierdził, iż zobowiązany jest do ponoszenia kosztów na świadczenie alimentacyjne na rzecz córki w kwocie 300 zł. Wraz z wymienionym oświadczeniem wnioskodawca przedłożył również zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w N. z 6 sierpnia 2009 r., w którym poświadczono, że jako osoba bezrobotna od 2 lipca 2007 r. nie posiada prawa do zasiłku.
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.
Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 ustawy). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 ustawy).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Treść powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 ustawy wskazuje bowiem, iż prawo pomocy zarówno w pełnym w zakresie jak i w częściowym stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".
Zgodnie z art. 255 ustawy jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy z 18 sierpnia 2009 r. są niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej oraz budzą wątpliwości co do zgodności podanych w nim danych ze stanem rzeczywistym, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 21 sierpnia 2009 r. (doręczonym 24 sierpnia 2009 r.) wezwano go do przekazania:
- - szczegółowej informacji na temat ponoszonych przez niego kosztów na bieżące utrzymanie, w tym kosztów utrzymania domu mieszkalnego (tj. z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje) wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia,
- - szczegółowej informacji odnośnie źródeł finansowych umożliwiających mu pokrycie tych kosztów wraz z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi prawdziwość informacji w tym zakresie,
- - wyjaśnienia czy, jakie i z jakim skutkiem podejmowane są przez niego działania w celu uzyskania pracy czy też pomocy finansowej z instytucji zajmującej się pomocą społeczną wraz z dowodami, że takie działania były bądź są przez niego podejmowane,
- - wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych wnioskodawcy za ostatnie trzy miesiące.
Jednakże skarżący w wyznaczonym terminie (jak też do dnia sporządzenia niniejszego postanowienia) w ogóle nie zastosował się do wezwania.
Zatem w sytuacji gdy wnioskodawca nie przedłożył żądanych informacji mogących obrazować w pełni jego sytuację finansową i majątkową (w szczególności nie wyjaśniając przedstawionych przez siebie mało wiarygodnych informacji, że jego dochody miesięczne brutto w wysokości 300 zł, poza kosztami związanymi z utrzymaniem domu i zakupem żywności oraz innymi koniecznymi jakie jest zmuszony jest ponieść dla potrzymania swojej egzystencji, obciążone są jednocześnie koszty świadczenia alimentacyjnego w tej samej kwocie) należało uznać, iż nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 ustawy. W tym względzie należałoby powołać stanowisko NSA zawarte w postanowieniu z dnia 18.06.2004 r., w którym podkreślił, iż ciężar dowodu co do okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na składającym wniosek, albowiem do uwzględnienia wniosku nie wystarczy ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji tej osoby (FZ 165/04, niepubl.).
Również w szeregu innych orzeczeniach NSA podkreśla się, iż na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania trudnej sytuacji (Sygn. akt: II FZ470/05, II FZ 834/05, II FZ 875/05, II OZ 348/05, II OZ 412/05).
Przy tym należy podkreślić, iż to, że skarżący nie wykazał przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie jest konsekwencją jego działania. Nie dopełnił on bowiem w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej, szczególnie gdy pismem z 21 sierpnia 2009 r. został do tego wezwany i pouczony o niekorzystnych skutkach niezastosowania się do wezwania. Poza tym należy nadmienić, że o ile nie przeprowadzenie, w oparciu o przepis art. 255 ustawy, postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w sytuacji, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie informacji wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 5.09.2005 r., II FZ 414/05; postanowienie NSA z 14.09.2005 r., II FZ 575/05; postanowienie NSA z 10.01.2008 r., II FZ 540/07 niepubl.).
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.