Uzasadnienie
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż przedmiotowy wniosek dotyczy skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia – w wyniku wznowienia postępowania – ostatecznej decyzji w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od dochodów ze źródeł nieujawnionych za 2004 r. W związku z tym wnioskodawczyni na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Uzasadniając wniosek o prawo pomocy wnioskodawczyni podniosła, iż jest emerytką oraz osobą słabo wykształconą i schorowaną.
Natomiast w części wniosku dotyczącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni wskazała, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem P. K., posiada majątek w postaci domu mieszkalnego o powierzchni 110 m² i nieruchomości gospodarczej o powierzchni 112 m², oraz że miesięczne dochody prowadzonego wspólnie gospodarstwa domowego stanowią łącznie kwotę 4.311,29 zł (wnioskodawczyni z tytułu emerytury – 741, 49 zł, męża z tytułu emerytury – 1.669,80 zł, najmu mieszkania – 400 zł, najmu zakładu -1.500 zł).
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.
Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 ustawy). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 ustawy).
Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 ustawy.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8),, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Natomiast zgodnie z art. 255 ustawy jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W ocenie referendarza informacje przedstawione przez wnioskodawczynię we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 9 czerwca 2010 r. (doręczonym 14 czerwca 2010 r.) wezwano ją do przekazania:
- szczegółowej informacji na temat ponoszonych przez nią i rodzinę kosztów na bieżące utrzymanie, w tym utrzymanie domu (tj. z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje), zakupu leków i innych wydatków obciążających dochody wnioskodawczyni wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość poniesienia tych kosztów,
- dokumentów potwierdzających wysokość aktualnie uzyskiwanych dochodów,
- zeznania o wysokości przychodów (dochodów) uzyskanych za 2009 r. oraz innych deklaracji podatkowych za okres ostatnich trzech miesięcy,
- wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych wnioskodawczyni za ostatnie trzy miesiące.
W odpowiedzi wnioskodawczyni przedłożyła pismo, w którym oświadczyła, iż nie posiada lokat ani kont bankowych, oraz że miesięcznie na bieżące utrzymanie w gospodarstwie domowym przeznacza środki pieniężne w wysokości 644,60 zł (opłata za wodę – 64,43 zł, nieczystości stałe – 21,58 zł, dostawa energii elektrycznej – 100,47 zł, dostawa gazu - 73,12 zł, koszty związane z zakupem lekarstw – 100 zł, koszty związane z zakupem żywności, środków czystości środków higieny, ubrania – 285 zł). Wraz z pismem przedłożyła kserokopie: przelewu za usługi dostawy wody, energii elektrycznej, gazu i wywozu nieczystości stałych, deklaracji PIT-40 za 2009 r., odcinka przekazu pocztowego dotyczącego przekazania wnioskodawczyni emerytury, paragonu fiskalnego dotyczącego zakupu leków, faktury za dostawę energii elektrycznej.
Dokonując oceny sytuacji wnioskodawczyni w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 ustawy należałoby na wstępie wskazać, iż w jej oświadczeniu o nieposiadaniu kont bankowych przeczą dokumenty dotyczące dokonania przelewu, z których wynika, że posiada ona rachunek w BRE Banku.
Nie mniej jednak rozpatrując wniosek w oparciu o przekazane, nie do końca pełne, informacje należało uznać, iż w przypadku wnioskodawczyni nie wyczerpane zostały znamiona przesłanek zawartych w art. 246 § 1 ustawy. W ocenie referendarza dochody w wysokości 4.311,23 zł uzyskiwane w ramach prowadzonego wspólnie z mężem gospodarstwa domowego umożliwiają wnioskodawczyni, po poniesieniu miesięcznych kosztów utrzymania domu, wyżywienia, zakupu leków oraz innych niezbędnych jakie wraz z mężem zmuszeni są ponieść, zgodnie z jej oświadczeniem, w łącznej wysokości 2.209,60 zł (w celu pełnego zobrazowania kosztów bieżącego utrzymania wnioskodawczyni i jej męża uwzględniono również koszty wykazane przez męża P. K. w piśmie znajdującym się w aktach sprawy I SO/Op 4/10 /karta 8/ zawierające się w kwocie 1.950 zł, a dotyczące miesięcznych kosztów zakupu opału w kwocie 250 zł oraz zakupu leków, żywności, środków czystości środków higieny, ubrania w kwocie 1.700 zł, jednocześnie nie uwzględniając w tym zakresie wykazanych przez wnioskodawczynię wydatków w wysokości 385 zł), również zapłatę wymaganych kosztów postępowania (wynoszących na etapie skargi 200 zł) oraz kosztów ustanowienia adwokata zawierających się w kwocie nieznacznie przekraczającej kwotę 300 zł (zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczególnych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu /Dz. U. Nr 212, poz. 2075./).
Poza przedstawionymi wyżej argumentami finansowymi zasadniczo przemawiającymi również przeciwko wnioskowi o ustanowienie doradcy podatkowego, należy dodatkowo wskazać, że brak udziału zawodowego pełnomocnika nie pozbawia wnioskodawczynię możliwości dochodzenia swoich praw przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu. Nie jest ona bowiem zobligowana do ponoszenia kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika aby jej skarga mogła być przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez Sąd w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.