Uzasadnienie
D. S. (zwany dalej także: "wnioskodawcą") pismem z dnia 1 czerwca 2026 r. złożył, działając na podstawie art. 55 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a.", wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o ukaranie grzywną w wysokości 5.000 zł Zarządu Gminnego Zrzeszenia L. w R., zwanego dalej "organem", a także przyznania od organu na rzecz wnioskodawcy sumy pieniężnej w wysokości 2.500 zł na podstawie art. 55 § 1 zdanie drugie p.p.s.a.; rozstrzygnięcie sprawy głównej na bezczynność organu z dnia 4 maja 2026 r. na podstawie załączonego odpisu skargi oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że w dniu 6 maja 2026 r. skutecznie doręczono organowi skargę na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Skarga ta winna być przekazana do WSA w Opolu w terminie 15 dni, ale pomimo upływu tego terminu do dnia złożenia wniosku nie została ona przekazana, co stanowi dowód permanentnego lekceważenia procedur przez organ. Zdaniem wnioskodawcy działanie to ma charakter rażącego uchybienia i winno skutkować wymierzeniem surowej grzywny oraz przyznaniem wnioskowanej sumy pieniężnej.
Opisany wniosek o ukaranie grzywną został zarejestrowany w repertorium sądowym pod sygn. akt I SO/Op 5/26.
W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o jego nieuwzględnienie, oddalenie skargi na bezczynność oraz zasądzenie na rzecz klubu L. kosztów postępowania.
Z ksiąg biurowych tut. Sądu wynika, że skarga D.S. z dnia 30 kwietnia 2026 r. na bezczynność L. w R. w przedmiocie nierozpoznania wniosku D. S. z dnia 9 kwietnia 2026 r. o udzielenie informacji publicznej wpłynęła do tut. Sądu w dniu 9 czerwca 2026 r. i została zarejestrowana pod sygn. akt I SAB/Op 83/26. Skarga ta nadana została przez organ w dniu 6 czerwca 2026 r. (k:14 akt ww sprawy).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Wniosek o wymierzenie grzywny zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę wszczęcia postępowania sądowego na wniosek o ukaranie organu grzywną za nieprzekazanie skargi do sądu określają stosowne przepisy p.p.s.a.
Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a, skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Co do zasady - stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przepisy szczególne mogą przewidywać wyjątki od wskazanej zasady, ustalając inne terminy przekazywania skarg do sądu administracyjnego przez organy administracji publicznej. Takim szczególnym przepisem jest art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepis ten stanowi, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy p.p.s.a., z tym, że przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi przez organ administracji.
Trafnie zatem podnosi wnioskodawca, że wniesiona przez niego skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej winna być przekazana do sądu administracyjnego w terminie 15 dni, tj. do dnia 21 maja 2026 r.
W razie niezastosowania się do tych obowiązków, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. (art. 55 § 1 p.p.s.a).
Nie ulega wątpliwości, że wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie sądowe (art. 55 § 1 p.p.s.a.). Wniosek taki winien zatem spełniać wymagania przewidziane dla pism procesowych, w tym powinien zawierać osnowę wniosku lub oświadczenia (art. 46 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), a więc precyzyjnie wskazywać, czego dotyczy. W przypadku wniosku o ukaranie grzywną za nieprzekazanie skargi powinien on wskazywać, w której sprawie nie przekazano skargi wraz z aktami administracyjnymi do sądu. Wniosek w przedmiotowej sprawie spełnia powyższe wymagania Od wniosku został również uiszczony prawem wymagany wpis.
W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. sąd bada czy organ wykonał obowiązki określone w art. 54 § 2 p.p.s.a. Stosownie też do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się organu do obowiązku przekazania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Przywołane przepisy statuują zatem dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny. Pierwszym z nich jest stwierdzenie uchybienia przez organ terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, natomiast drugim jest złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. Przesłanką do wymierzenia organowi grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie, bez względu na przyczyny takiego stanu rzeczy.
Obowiązek przekazania akt sprawy ma bowiem charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 (publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazuje, że ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. W związku z tym przyczyny, które spowodowały nieprzekazanie sądowi skargi, nie mają znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny. Mogą one mieć wpływ jedynie na określenie wysokości grzywny. Grzywna ta natomiast ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny (por. postanowienia NSA: z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 4560/21; z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I OZ 759/14; z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 489/14; z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt I OZ 429/13; z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 278/13).
Wątpliwości nie może budzić, że przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. zawiera normę zmierzającą do dyscyplinowania organów administracji publicznej do terminowego wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. jest pełnienie funkcji dyscyplinującej, ale także funkcji represyjnej. Funkcja represyjna służy ochronie konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Ponadto, grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. ma na celu także stosowną prewencję, albowiem ukaranie grzywną służy zapobieganiu naruszeniom prawa polegającym na przewlekaniu postępowania sądowoadministracyjnego. Zasada szybkości postępowania jest bowiem jedną z podstawowych zasad postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 328/12). Dostrzec też należy, że ustawodawca określił wyłącznie górną granicę grzywny.
Nie wskazał natomiast jej minimalnej kwoty oraz nie określił dyrektyw jej wymierzania. Ustalając grzywnę w określonej wysokości, sąd powinien zatem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku oraz czasokres związany z nieprzekazaniem skargi.
Uwzględniając powyższe wywody Sąd stwierdził, że ustalone w tej sprawie okoliczności odpowiadają dyspozycji przepisu art. 55 § 1 p.p.s.a., wobec czego wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest uzasadniony i podlega uwzględnieniu. Organ nie wykonał bowiem ustawowego obowiązku przekazania skargi w przewidzianym do tego terminie. Skoro, według przedłożonych w sprawie dowodów skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wpłynęła do organu w dniu 6 maja 2026 r., to określony w art. 21 ust. 1 u.d.i.p. termin 15 dni na przekazanie przez organ Sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę - upływał z dniem 21 maja 2026 r. Tymczasem w niniejszej sprawie organ przekazał skargę do Sądu w dniu 6 czerwca 2026 r. co potwierdzają zapisy w Repertorium sądowym oraz data stempla pocztowego na kopercie, w której organ przesłał skargę (k:14 akt I SAB/Op 83/26). Z tego względu wniosek o wymierzenie organowi grzywny należało uznać za zasadny.
Określając natomiast wysokość grzywny, tj. 200 zł, Sąd wziął pod uwagę okres zwłoki w przekazaniu skargi do Sądu i szczególny charakter przepisów o udostępnianiu informacji publicznej, określających skrócony termin przekazania skargi. Nie bez znaczenia dla tak poczynionej oceny ma bowiem ustalony przez ustawodawcę nieprzypadkowo - skrócony 15-dniowy termin realizacji tego obowiązku, który w niniejszej sprawie został przekroczony o 15 dni (22 maja do 5 czerwca 2026 r.). Sąd nie uznał, że opóźnienie w realizacji omawianego obowiązku posiadało cechy celowego i umyślnego naruszenia przepisów, ani też aby stanowiło rażące lekceważenie ciążących na organie ustawowych obowiązków. Nie zostało ono też w żaden szerszy sposób uzasadnione przez skarżącego. Przekroczenie terminu przekazania skargi nie zostało też przez organ usprawiedliwione. Określając wysokość grzywny w przedmiotowej sprawie (200 zł), Sąd wziął pod uwagę zatem z jednej strony przekroczenie ustawowego terminu przekazania skargi do sądu administracyjnego, ale zarazem uwzględnił, że finalnie skarga została przekazana tutejszemu Sądowi, w terminie 30 dni od daty jej wpływu do organu, a zatem w terminie, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. - co wskazuje, że działanie organu nie było nacechowane lekceważącym podejściem do realizacji ustawowego obowiązku.
Nadto dostrzegł Sąd, że L. nie jest organem administracji publicznej sensu stricte ale podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zatem w tym przypadku danie pierwszeństwa jedynie funkcji represyjnej i orzeczenie wysokiej grzywny, byłoby niezasadne. Jak wynika z akt sprawy, wpływ do siedziby organu wniosku o wymierzenie grzywny doprowadził do podstawowego skutku, jakim jest poddanie skargi kognicji sądu administracyjnego. W przedstawionych okolicznościach, zdaniem Sądu, grzywna w kwocie 200 zł jest adekwatna do wagi naruszenia dokonanego przez organ, zaś wymierzenie jej w tej wysokości służyć będzie realizacji funkcji prewencyjnej przez zapobieganie popełnianiu w przyszłości podobnych naruszeń zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (por. powołana uchwała NSA z dnia 3 listopada 2009 r. i postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 2013 r.). Z tych względów, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzeczono o wymierzeniu grzywny w wysokości 200 zł, jak w punkcie 1 sentencji postanowienia.
Nie znalazł Sąd podstaw do przyznania wnioskodawcy żądanej sumy pieniężnej w wysokości 2.500 zł. Skarżący formułując to żądanie wskazał na przepis art. 55 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., który stanowi, że w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego brak jest podstaw prawnych do sformułowanego żądania w postępowaniu o wymierzenie grzywny organowi za nieprzekazanie skargi.
Jednocześnie wobec przekazania przez organ skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 55 § 2 p.p.s.a. przewidującego, że w sytuacji braku przekazania przez organ sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Z powyższych względów w tym zakresie żądania skarżącego podlegały oddaleniu.
Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 64 § 3 p.p.s.a., w pkt 3 sentencji postanowienia, orzeczono natomiast o kosztach, na które składa się uiszczony przez wnioskodawcę wpis od wniosku w wysokości 100 zł i postanowiono o ich zasądzeniu od organu na rzecz strony skarżącej