Uzasadnienie
A. T., działający imieniem "A." Sp. j. wystąpił z wnioskiem o przyznanie spółce prawa pomocy, poprzez ustanowienie dla niej adwokata, w sprawach dotyczących postanowień Dyrektora Izby Celnej, w przedmiocie podatku od towarów i usług, za okres od września do grudnia 2003 r. oraz luty 2004 r. W treści przedmiotowego wniosku wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach, których wniosek dotyczy, określona została na kwotę 13 246 zł, natomiast w jego uzasadnieniu podano, że spółka zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą w październiku 2006 r., o którym to fakcie poinformowano Urząd Skarbowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a także sąd rejestrowy i bank. Od tego czasu spółka, zgodnie z oświadczeniem złożonym przez reprezentującego ją wspólnika, nie osiąga żadnych dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, nie posiada też jakichkolwiek środków finansowych, a jej konto bankowe zostało zlikwidowane. Dodano także, że aktualnie, w związku z brakiem środków finansowych spółka nie jest w stanie opłacić adwokata, a przez to dochodzić swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W wykonaniu wezwania do złożenia dodatkowego oświadczenia przedłożony został odpis z Krajowego Rejestru Sądowego spółki, zgodnie z którym jej jedynymi wspólnikami są A. i A. T., którzy są uprawnieni zarazem do samodzielnego jej reprezentowania.
Z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym celu winna ona złożyć wiarygodne i kompletne oświadczenie o stanie majątkowym, ewentualnie także, w wykonaniu wezwania Sądu lub referendarza sądowego, przedłożyć stosowne dokumenty, potwierdzające dane zawarte w złożonym oświadczeniu.
W odróżnieniu od osoby fizycznej, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej ma charakter uznaniowy, to znaczy, że nawet w sytuacji, gdy wykaże ona że spełnia przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 1 lub pkt 2 P.p.s.a. Sąd czy też referendarz sądowy rozpoznający taki wniosek, nie jest zobligowany do jego uwzględnienia. Osoba prawna (lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej) ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest bowiem wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. (Jan Paweł Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2009 Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis (wydanie IV)).
W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wystąpiła spółka jawna – jednostka organizacyjna wyposażona co prawda w zdolność prawną, ale nie mająca osobowości prawnej, za której zobowiązania odpowiadają subsydiarnie jej wspólnicy. Tak więc nie mamy w tym wypadku do czynienia z podmiotem, którego byt prawny jest niezależny i który posiada własne organy oraz ponosi wyłączną odpowiedzialność za swe zobowiązania. Uregulowanie ustawowe kwestii związanych z funkcjonowaniem w obrocie prawnym spółek jawnych, a w szczególność uczynienie współodpowiedzialnymi za ich zobowiązania wspólników pozwala na stwierdzenie, że spółki takie mają możliwość pozyskania od swoich wspólników środków, z których możliwe byłoby pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Nie ma więc podstaw do obciążania przedmiotowymi kosztami podatników, poprzez ich pokrycie ze środków publicznych, zwłaszcza że właściwa ochrona interesów spółki leży również w interesie jej wspólników, z woli których spółka istnieje, mimo że od kilku lat nie prowadzi działalności gospodarczej.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że spółka w żaden sposób nie wykazała, że nie ma możliwości pozyskania środków koniecznych na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika od swoich wspólników. Nie wykazała także, że podejmowała przedsięwzięła działania mające na celu pozyskanie niezbędnych środków na pokrycie wyżej wymienionych kosztów.
Mając na uwadze powyższe okoliczności nadzy stwierdzić, że odmowa przyznania prawa pomocy w przedmiotowej sprawie nie spowoduje ograniczenia prawa do sądu po stronie wnioskodawcy, z tego też względu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., w związku z w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.