Uzasadnienie
M G, po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł należnego od wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że od 5 lat pozostaje bez pracy, jest zarejestrowany w urzędzie pracy i nie ma żadnych dochodów. Z wniosku wynika także, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną; posiada dom o pow. 128 m kw., a jego żona - samochód [...]z 1997 r. o wartości [...]zł; nie osiąga dochodów, a żona otrzymuje emeryturę w wysokości [...]zł brutto.
Wnioskodawca, wykonując wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów, przedłożył:
- 1. zaświadczenie z Urzędu Pracy z dnia 16 lipca 2013 r., z którego wynika, że wnioskodawca był zarejestrowany jako bezrobotny od dnia 7 marca 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r.;
- 2. oświadczenie wnioskodawcy, wyjaśniające, że w dniu 1 lipca 2013 r. rozpoczął działalność gospodarczą, na której uruchomienie otrzymał dotację w kwocie [...]zł, firma jest w trakcie organizacji i nie przynosi jeszcze dochodów, dołączając pismo dotyczące wsparcia finansowego;
- 3. ksero decyzji o waloryzacji emerytury żony wnioskodawcy I D z dnia 20 maca 2013 r.;
- 4. wykaz ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie oraz dokumenty potwierdzające ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy; a także wyjaśnienie wnioskodawcy, że faktury za telefon wystawione są na wcześniej prowadzoną firmę;
- 5. wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawcy w PKO [...] za okres od 1 czerwca 2013 r. do 18 lipca 2013 r.; a także wyjaśnienie wnioskodawcy, że wpłaty na konto pochodzą z emerytury żony, umowy zlecenia żony oraz pożyczek od rodziny, celem dokonania opłat;
- 6. kopię wspólnego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w 2012 r. PIT-37, w którym zadeklarowano łączne przychody I D z emerytury oraz działalności wykonywanej osobiście w kwocie [...]zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, dochód w kwocie [...]zł, nadpłatę w kwocie [...] zł.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwana "P.p.s.a." - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca, jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu/referendarza sądowego kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie.
Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona - wezwana na podstawie art. 255 P.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń - jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania.
Na wstępie należy wskazać, że koszty sądowe na tym etapie sprawy sprowadzają się do wpisu sądowego od wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w kwocie [...] zł. Ponadto należy zauważyć, że żona wnioskodawcy złożyła podobny wniosek zarejestrowany pod sygn. I SO/Sz 7/13, w której to sprawie jest zobowiązana do uiszczenia opłaty sądowej w tej samej wysokości.
Oceniając przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy stwierdzić, że nie zasługiwał on na uwzględnienie. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.
Analiza przedłożonych oświadczeń i dokumentów źródłowych prowadzi do wniosku, że dwuosobowa rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z emerytury jego żony oraz z wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia (według oświadczenia trwającej do 30 czerwca 2013 r.) w łącznej kwocie ok. [...]zł, natomiast wnioskodawca, dotychczas bezrobotny, w dniu 1 lipca 2013 r. uruchomił działalność gospodarczą, która nie przynosi jeszcze dochodów. Z oświadczenia wynika także, że rodzina posiada majątek – dom o pow. 128 m kw. W zasadzie już tylko te okoliczności – posiadanie majątku oraz stałe dochody, przewyższające wpis sądowy, wyłączają możliwość uzyskania prawa pomocy. Nie można bowiem stwierdzić, że sytuacja finansowa strony jest trwale zła i przez to wyjątkowa, uzasadniająca wyłożenie za nią środków na opłacenie kosztów sądowych z budżetu państwa.
Ponadto wnioskodawca ponosi także zwyczajne wydatki na konieczne utrzymanie (opłaty za media, leczenie w łącznej kwocie ok. [...] zł miesięcznie), a z dokumentów nie wynika, aby nie radził sobie z zaspokajaniem bieżących potrzeb. Wprawdzie od kwietnia 2013 r. prowadzona jest z rachunku bankowego żony wnioskodawcy egzekucja, jednakże - zgodnie z utrwalonym poglądem w orzecznictwie - okoliczność ta nie może przesądzać o zasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Spłata innych zobowiązań (publicznoprawnych i prywatnoprawnych), w tym przymusowa, nie może być traktowana z pierwszeństwem przed powinnością poniesienia kosztów sądowych w zainicjowanych sprawach sądowych.
Zdaniem referendarza sądowego wniosek nie może zostać uwzględniony z tego też powodu, że podane informacje w zakresie możliwości płatniczych wnioskodawcy i jego żony budzą wątpliwości co do ich wiarygodności i kompletności.
Referendarz sądowy, analizując nadesłane wyciągi z rachunków bankowych wnioskodawcy i jego żony (znajdujące się w aktach sprawy I SO/Sz 7/13), stwierdził bowiem, że na konta te wpływały dodatkowe środki – zarówno z wpłat własnych, jak i od innych osób. Wprawdzie wnioskodawca wyjaśnił, że dodatkowe wpływy pochodzą od rodziny i jest to pomoc (pożyczki) na opłaty, jednakże istotne wątpliwości budzą wskazane wyjaśnienia w przypadku występujących w miesiącu kwietniu, czerwcu i lipcu 2013 r. wpłat kwoty [...]zł pod tytułami: "czynsz IV 13", "czynsz za czerwiec 2013 r.", "czynsz za 07/2013" dokonywanych przez W G, [...] P. Skoro, jak wynika z wniosku wnioskodawca, posiada dom jednorodzinny, to oczywiste jest, że nie ponosi tego typu wydatku (tj. opłaty za czynsz).
Ponadto wątpliwości budzi raport z obrotów na koncie I D w Banku [...]z dnia 18 lipca 2013 r., na który wpłynęła kwota [...]zł określona jako przelew z [...]/Banku. Wobec tego, złożone w tym zakresie oświadczenie należało uznać za niewystarczające i nieprzekonujące o braku możliwości finansowych.
Należy podkreślić, że przepis art. 252 § 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być dokładne i przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej, przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Referendarz sądowy nie ma obowiązku prowadzenia jakiegokolwiek dochodzenia w tym zakresie.
Reasumując, analiza złożonego w sprawie oświadczenia o stanie majątkowym i możliwościach finansowych nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku, wnioskodawca i jego żona mają stałe dochody i majątek, których wartość przewyższa należne koszty sądowe. Poza tym podane informacje budzą wątpliwości i są niepełne. Powyższe pozwala uznać, że wnioskodawca nie wykazał, że opłacenie przez niego wpisu sądowego w kwocie [...] zł, a także należnego wpisu w sprawie
I SO/Sz 7/13 (100 zł) będzie stanowić uszczerbek dla koniecznego utrzymania jego i rodziny.
Wobec tego, uznając, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.