Uzasadnienie
A. N. (dalej: "wnioskodawca") pismem z 14 grudnia 2023 r., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenia Pełnomocnikowi Rządu do Spraw Równego Traktowania grzywny za nieprzekazanie skargi.
Wnioskodawca wskazał, że Pełnomocnik Rządu do Spraw Równego Traktowania od blisko roku nie podjął żadnych działań w celu wydania decyzji o dyskryminacji wnioskodawcy z uwagi na płeć przy ustalaniu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wymiaru jego emerytury.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 54 § 2 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Stosownie do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z kolei, według art. 64 § 3 p.p.s.a. do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast kognicja sądów administracyjnych określona została m. in. w art. 3 § 2 p.p.s.a., który zawiera szczegółowy katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych. Z jego treści wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a.).
Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.).
Z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. wynika, że skarga na bezczynność nie jest dopuszczalna w innych sprawach niż wymienione w powyższych przepisach. Wniesienie skargi na bezczynność postępowania organu jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji, postanowienia lub innego aktu czy czynności z zakresu administracji publicznej. Bezczynność zachodzi wówczas, gdy w ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu albo nie podjął odpowiedniej czynności.
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca wniósł o wymierzenie Pełnomocnikowi Rządu do Spraw Równego Traktowania grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., który (w jego ocenie) nie wypełnił obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. i pozostaje w bezczynności w związku z nieprzesłaniem jego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wniosek o wymierzenie organowi grzywny nie ma charakteru samodzielnego środka ochrony prawnej, a jest ściśle związany ze skargą wnoszoną do sądu administracyjnego. Jak wynika z orzecznictwa sądowego i doktryny, wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę podlega rozpoznaniu, gdy skarga dotyczy sprawy należącej do właściwości sądu administracyjnego. Wniosek taki może być więc rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 p.p.s.a. W przypadku, gdy skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, to również niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt III OZ 20/23; z 18 maja 2018 r., sygn. akt I OZ 444/18; z 5 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 969/14, postanowienia WSa w Warszawie z 31 marca 2014 r., sygn. akt IV SO/Wa 79/13 i z 16 września 2020 r., sygn. akt VII SO/Wa 3/20 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A Kabat, M. Niezgódka – Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz wydanie 4 Warszawa 2011 r.). Skoro w niniejszej sprawie skarga na bezczynność nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego ze względu na jej przedmiot, to również niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie grzywny w trybie przepisów postępowania sądowo-administracyjnego.
Podkreślić należy, że wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za nieprzekazanie skargi w ustawowym terminie możliwe jest jedynie w stosunku do organów administracji. Pojęcie organów administracji zostało usystematyzowane w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. W art. 5 § 1 pkt 3 k.p.a. wymieniono podmioty, zaliczane do organów administracji publicznej. Są nimi: ministrowie, centralne organy administracji rządowej, wojewodowie, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej) oraz organy jednostek samorządu terytorialnego. Pełnomocnik Rządu do Spraw Równego Traktowania wykonuje przepisane prawem zadania poprzez czynności wskazane w § 2-6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 2008 r. w sprawie Pełnomocnika Rządu do spraw Równego Traktowania (Dz. U. Nr 75, poz. 450 z późn. zm.), a w katalogu tych czynności nie mieści się wydawanie decyzji, postanowień czy innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, przewidzianych w art. 3 p.p.s.a. Oznacza to, że niniejsza sprawa nie podlega kontroli sądowo-administracyjnej.
Skoro niedopuszczalne jest wniesienie skargi na bezczynność Pełnomocnika Rządu do Spraw Równego Traktowania, to w niniejszej sprawie niedopuszczalne jest wymierzenie grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 w zw. z art. 55 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.