Uzasadnienie
J. F. wnioskiem z dnia 3 listopada 2011 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną C. Źródłem utrzymania rodziny jest świadczenie emerytalne wnioskodawcy w wysokości [...] zł miesięcznie. Posiadany majątek to mieszkanie o powierzchni [...] m² przy ul. [...], mieszkanie o powierzchni [...] m² przy ul. [...] (nienadające się do zasiedlenia), a także siedemnastoletni samochód osobowy. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wraz z żoną są osobami w podeszłym wieku, bardzo schorowanymi oraz że uzyskiwany dochód przeznaczany jest na utrzymanie i leczenie. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie Urzędu Skarbowego z dnia 10 sierpnia 2011 r. o wysokości dochodów uzyskanych w roku 2010 r. przez wnioskodawcę oraz jego żonę.
Wobec podniesionych we wniosku okoliczności, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, pismem z dnia 8 listopada 2011 r. wezwano skarżącego do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów, pozwalających na pełne wyjaśnienie jego sytuacji majątkowej, w tym do złożenia wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wnioskodawcę oraz pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym żonę wnioskodawcy, rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, stosownego dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę, dokumentów wskazujących oraz potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i leczeniem.
Wezwanie doręczone zostało w dniu 10 listopada 2011 r. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca złożył pismo z dnia 14 listopada 2011 r., w którym wskazał m.in., że wezwanie jest dla niego niezrozumiałe, albowiem nie została podana data jego wniosku, ani data prezentacji w Biurze Podawczym. Jednocześnie skarżący zaznaczył, że jeżeli wezwanie dotyczy jego wniosku z dnia 3 listopada 2011 r., to wróci do sprawy prawa pomocy jeżeli otrzyma odmowną decyzję w sprawie jego skargi, która została skierowana do Prezydenta [...]
W tej sytuacji pismem z dnia 28 listopada 2011 r. poinformowano wnioskodawcę, że wezwanie z dnia 8 listopada 2011 r. dotyczyło wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 3 listopada 2011 r., złożonego na urzędowym formularzu w Biurze Podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 3 listopada 2011 r. Jednocześnie - celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy - ponownie wezwano skarżącego do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej. Wezwanie doręczone zostało w dniu 1 grudnia 2011 r. Termin do jego wykonania upływał zatem w dniu 8 grudnia 2011 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu wezwanie nie zostało wykonane - skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów. Wnioskiem z dnia 5 grudnia 2011 r. wystąpił on z kolei o wyłączenie referendarza sądowego od udziału w sprawie. Przedmiotowy wniosek oddalony został postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt I SO/Wa 35/11.
W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2).
Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że J. F. nie wykazał dostatecznie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W rozpoznawanej sprawie stosownymi pismami z dnia 8 listopada 2011 r. oraz z dnia 28 listopada 2011 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy - dodatkowych dokumentów, pozwalających na pełne wyjaśnienie jego sytuacji materialnej, a tym samym ustalenie istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mimo upływu wyznaczonych w powyższych pismach terminów, skarżący nie wykonał wezwań - nie nadesłał żądanych dokumentów. Stwierdzić zatem należy, że wnioskodawca nie wykazał należycie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania i brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku.
Jednocześnie, niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że prawomocne postanowienie dotyczące prawa pomocy nie ma powagi rzeczy osądzonej. Strona - jeżeli jej poprzedni wniosek załatwiony został odmownie - może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając ponowny wniosek ocenia się natomiast czy nastąpiła zmiana okoliczności i czy zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.