Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. W. S. (dalej jako: wnioskodawczyni) wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: ppsa), za nieprzekazanie sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę skargi z dnia [...] czerwca 2017 r. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2016 r. o wezwanie do udziału w sprawie w miejsce zmarłego P. L. jego spadkobierców oraz do wydania decyzji przyznającej odszkodowanie za bezprawne wywłaszczenie i pozbawienie stron własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].
W uzasadnieniu wniosku wskazano, do dnia [...] września 2017 r. Prezydent nie udzielił odpowiedzi na skargę oraz nie nadesłał do Sądu akt sprawy pozostając w bezczynności z naruszeniem art. 54 § 2 ppsa. W tej sytuacji, w ocenie wnioskodawczyni, wniosek o ukaranie Prezydenta jest w pełni uzasadniony.
W odpowiedzi na wniosek organ poinformował, że przedmiotowa skarga wraz z aktami sprawy przesłana została do WSA w Warszawie przy piśmie z dnia [...] września 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 54 § 1 ppsa skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Przepis ten ustanowił pośredni tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, co oznacza, że zasadą jest wnoszenie skargi za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Z tego też powodu na organie spoczywa przewidziany w art. 54 § 2 ppsa ustawowy obowiązek przekazania skargi - wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i udzieloną na nią odpowiedzią - sądowi administracyjnemu w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Natomiast stosownie do art. 55 § 1 ppsa w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ppsa, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 ppsa ma charakter mieszany: dyscyplinująco-restrykcyjny. Jest to więc środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 ppsa, jednakże wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 1024/06, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie jednak do treści art. 55 § 1 ppsa "sąd może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny, co oznacza, że rozstrzygając w tej kwestii, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ustawy, a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 381).
Ponadto w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09 (dostępna na http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 ppsa pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy bowiem także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy.
W ocenie Sądu, wniosek wnioskodawcy o wymierzenie grzywny Prezydentowi W. za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę zasługuje na uwzględnienie.
Sąd ustalił, że opisana na wstępie skarga na bezczynność Prezydenta W. została zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pod sygnaturą akt I SAB/Wa 584/17. Z akt tej sprawy wynika, że skarga wpłynęła do organu w dniu [...] czerwca 2017 r. (k.2 – akt sądowych I SAB/Wa 584/17). Od tej daty rozpoczął bieg trzydziestodniowy termin do wykonania przez organ obowiązku określonego w art. 54 § 2 ppsa. Termin ten upłynął z dniem [...] lipca 2017 r. Tymczasem organ przekazał tę skargę do Sądu w dniu [...] października 2017 r. (k.11 – akt sądowych I SAB/Wa 584/17 – data prezenty biura podawczego Sądu). Opóźnienie w przekazaniu skargi do Sądu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę wyniosło zatem blisko 3 miesiące. Bez wątpienia takie działanie organu miało wpływ na termin rozpoznania sprawy ze skargi wnioskodawcy przez sąd. Dodatkowo należy zauważyć, że organ w żaden sposób nie usprawiedliwił przyczyn niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 ppsa.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że fakt przekazania przez organ skargi, wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy, w żadnym wypadku nie czyni orzekania w przedmiocie wymierzenia grzywny bezprzedmiotowym, toteż postępowanie nie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 §1 pkt 3 ppsa (zob. uchwała NSA z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09). Nie zmienia on bowiem zaistniałego uchybienia terminowi ustanowionemu w art. 54 § 2 ppsa. Opóźnienie w przekazaniu skargi do sądu wraz aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, a co za tym idzie oddalenie w czasie możliwości rozpoznania sprawy przez sąd, ogranicza w istocie stronie skarżącej możliwość realizacji jej konstytucyjnego prawa do sądu.
Sąd stwierdził, że odpadła potrzeba odwoływania się do funkcji dyscyplinująco-restrykcyjnej grzywny z uwagi na przekazanie przez organ przedmiotowej skargi, odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy. Jednak biorąc pod uwagę okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd uznał wniosek wnioskodawcy za uzasadniony i nałożył na Prezydenta W. grzywnę w wysokości [...] zł. Wymierzając grzywnę we wskazanej wysokości Sąd wziął pod uwagę przede wszystkim okres opóźnienia organu w wykonaniu obowiązku określonego w art. 54 § 2 ppsa, brak usprawiedliwienia zaistniałego opóźnienia oraz to, że wymierzona grzywna ma odnieść skutek prewencyjny zapobiegający podobnym naruszeniom w przyszłości.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 55 § 1 ppsa, postanowił jak w sentencji.