Uzasadnienie
We wniosku, złożonym w dniu 06 lipca 2011 r., J.L. (dalej: wnioskodawca) wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu podał, że z uwagi na brak środków finansowych nie może wykupić wszystkich przepisanych leków. Wskazał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, z którą mieszka u córki.
Wnioskodawca oświadczył, że na dochody małżonków składają się: jego renta w kwocie 591 zł oraz emerytura jego żony w wysokości 897 zł.
Podniósł także, że jego majątek został zajęty przez komornika.
Zarządzeniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 11 lipca 2011 r. wnioskodawca został wezwany do przedstawienia:
- a) zeznań podatkowych obojga małżonków w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2010 (bądź rocznego obliczenia podatku przez organy rentowe);
- b) kserokopii odcinka świadczenia rentowego skarżącego oraz emerytalnego jego żony;
- c) szczegółowego zestawienia wydatków ponoszonych przez małżonków ze wskazaniem ich źródeł finansowania;
- d) kopii historii rachunków bankowych, lokat za ostatnie trzy miesiące;
- f) informacji o korzystaniu z Pomocy Społecznej oraz innych dokumentów, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy.
W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył do akt sprawy oświadczenie i dokumenty, zgodnie z którymi jego żona w roku 2010 r. uzyskała dochód z tytułu działalności prowadzonej osobiście w kwocie 2.076,85zł, a aktualna wysokość jej emerytury to 925,17 zł.
Natomiast koszty miesięcznego utrzymania dwuosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawcy wynoszą 650 zł, i obejmują ratę spłaty pożyczki zaciągniętej przez jego żonę w kwocie 360zł, opłatę za media w kwocie 150 zł, za leki w kwocie 120 zł oraz środki higieny w kwocie 20 zł.
Postanowieniem z dnia 08 sierpnia 2011 r. referendarz odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy.
W sprzeciwie J.L. podniósł, że wspólnie z żoną ma do dyspozycji dochód w wysokości około 1.500 zł miesięcznie, co oznacza, że na każde z nich przypada około 25 zł dziennie. Natomiast córka, u której małżonkowie mieszkają, jest rozwódką i sama również zarabia w około 1.500 zł brutto.
Wnioskodawca wniósł w dniu 02 czerwca 2011 r. skargę na bezczynność Wójta Gminy Ś. W sprawie wyznaczono wpis w wysokości 100 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Wniosek J.L. zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, od którego został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Dalej należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny.
Z treści art. 246 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko osoba ubiegająca się o prawo pomocy może znać w pełni swoją sytuację majątkową i faktyczną. Instytucja prawa pomocy ma bowiem służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem bądź też ich zgromadzenie byłoby związane z uszczerbkiem dla utrzymania własnej rodziny. Jest to zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.
Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie wnioskodawca wykazał w stopniu dostatecznym, że jego bieżąca sytuacja majątkowa nie pozwala mu na poniesienie kosztów wniesienia skargi kasacyjnej, bez uszczerbku dla własnego.
Przedstawione przez niego dokumenty jak i oświadczenia nie wzbudziły zasadniczych wątpliwości Sądu. Należało wobec tego uznać, że osiągane przez małżonków dochody, w kwocie około 1.500 zł miesięcznie starczą jedynie na pokrycie ponoszonych przez nich wydatków.
Korzystanie przez małżonków z pomocy córki wpływa co prawda na sytuację finansową małżonków, ale w ocenie Sądu, zaoszczędzone dzięki tej pomocy środki nie są na tyle duże, by wnioskodawca mógł, bez uszczerbku dla swojego utrzymania pokryć koszty postępowania w sprawie I SAB/Wr 7/11.
Wobec powyższego przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., było uzasadnione.