Uzasadnienie
Z. R., przed wpływem skargi do Sądu, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję w przedmiocie podatku od towarów i usług, w której wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 763.852 zł. W treści wniosku uzasadniał, że z działalności gospodarczej uzyskuje niewysokie dochody, które przeznaczone są na sprawy podatkowe i w niewielkiej części na utrzymanie rodziny. Spowodowało to konieczność zatrudnienia na umowę o pracę, gdyż miesięczne koszty utrzymania wynoszą 8.000 zł – są to przede wszystkim raty kredytów zaciągnięte na zakup działki i budowę domu w łącznej wysokości 6.000 zł, koszty utrzymania rodziny wynoszą 2.000 zł.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwoma synami (ur. w 1992 i 1996 r.) – obaj się uczą. Posiada dom (150 m2) i działkę, którą nabył za kredyt z ratą miesięczną wynoszącą 4.600 zł. Rodzina uzyskuje dochody ze stosunku pracy skarżącego i jego żony w łącznej wysokości 4.500 zł brutto.
Pismem z dnia 3 sierpnia 2012 r., na adres wskazany przez wnioskodawcę na urzędowym formularzu, skierowane zostało wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego w zakreślonym terminie siedmiu dni, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.). Przesyłki z wezwaniem, dwukrotnie awizowanej, nie podjęto w terminie. W związku z tym przesyłka została zwrócona na adres Sądu i włączona do akt sprawy ze skutkiem doręczenia datowanym na 22 sierpnia 2012 r.
W konsekwencji wnioskodawca nie nadesłał wymaganych dokumentów i oświadczeń, a podstawą rozpoznania wniosku stały się informacje wynikające z akt sprawy, a konkretnie oświadczenia złożone na urzędowym formularzu. Te z kolei nie dają podstaw do pozytywnego rozpoznania przedmiotowego wniosku.
W pierwszej kolejności wypada wyjaśnić zasady dotyczące doręczeń w postępowaniu sądowoadministracyjnym, które stały się podstawą do oceny zachowania zakreślonego w wezwaniu 7-dniowego terminu.
Zgodnie z art. 73 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres 14 dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 (§ 1). Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4).
W niniejszej sprawie pierwsze zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej, o którym mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a., było datowane (zgodnie z zapisami na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) na 8 sierpnia 2012 r. Wobec tego ostatni dzień 14-dniowego terminu, który był równoznaczny z dniem dokonania fikcyjnego doręczenia, stosownie do treści art. 73 § 4 p.p.s.a., był 22 sierpnia 2012 r. Od tej daty należało liczyć 7-dniowy termin zakreślony w wezwaniu z 3 sierpnia 2012 r., który upływał 29 sierpnia 2012 r.
Wyjaśnić też należy, iż w niniejszej sprawie adresem właściwym do doręczeń był wskazany przez wnioskodawcę na urzędowym formularzu, to jest w L. przy ul. S. [...]. Sprawa dotyczy bowiem wyłącznie wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został złożony jeszcze przed wszczęciem postępowania sądowego dotyczącego skargi na decyzję podaną przez wnioskodawcę na formularzu. W związku z tym została zarejestrowana pod sygn. I SO/Wr 3/12 jako sprawa odrębna.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku wskazać trzeba, że stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z powyższej regulacji wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie wniosku. Rola Sądu/ Referendarza sądowego ogranicza się do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych na podstawie powołanego wyżej art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte na urzędowym formularzu wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości.
Co do danych zawartych w przedmiotowym wniosku, wątpliwości budzą rzeczywiste możliwości płatnicze wnioskodawcy. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę na brak jakichkolwiek konkretnych informacji co do uzyskiwanych przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Być może wnioskodawca uzyskuje niewielkie dochody, jak argumentuje we wniosku, lecz nie ta wielkość (czyli dochody) jest wyznacznikiem faktycznej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Niski dochód lub ponoszona strata są wyłącznie skutkiem ponoszenia wysokich kosztów uzyskania przychodów. Wielkości te jednak – koszty podatkowe, dochód, strata – są wyłącznie wielkościami, które przedsiębiorca zobligowany jest wykazywać do celów podatkowych i zwykle nie mają swojego odzwierciedlenia w jego rzeczywistej sytuacji finansowej.
Nie jest również wiadome, czy wnioskodawca i jego żona posiadają oszczędności i w jakiej wysokości, jakie mają możliwości poczynienia rezerw na poniesienie kosztów sądowych, z uwzględnieniem koniecznych wydatków bieżących.
Brak powyższych informacji, popartych stosownymi dokumentami źródłowymi, uniemożliwił dokonanie oceny zasadności przedmiotowego wniosku.
Wobec tego, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.