Uzasadnienie
Pismem z dnia 16 lipca 2020 r. wnioskodawca złożył za pośrednictwem Wojewody Dolnośląskiego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę. Skarga została nadana za pośrednictwem ePUAP; skuteczne doręczenie organowi nastąpiło w dniu nadania (k. 9 akt sądowych).
Pismem z dnia 28 października 2020 r., które wpłynęło do tut. Sądu w dniu 29 października 2020 r., wnioskodawca wniósł o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi na przewlekłość postępowania, przyznanie od organu na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania, wydanie postanowienia na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu wniosku podał, że do dnia jego złożenia, skarga nie wpłynęła do Sądu, a o fakcie braku przekazania skargi przez organ powziął informację telefonicznie za pośrednictwem Wydziału Informacji Sądowej.
Pomimo wezwania z dnia 17 listopada 2020 r. doręczonego w tym samym dniu (k. 21 i k. 22 akt sądowych), organ nie ustosunkował się do wniosku.
Z informacji znanych Sądowi z urzędu wynika, że ww. skarga z dnia 16 lipca 2020 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania, wpłynęła do Sądu w dniu 27 listopada 2020 r. i została zarejestrowana pod sygn. akt I SAB/Wr 610/20.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek o ukaranie organu grzywną jest zasadny.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jego kontrola ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; p.p.s.a.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 ustawy).
Stosownie zaś do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy.
Podkreślić należy, że celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej (mającej na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego, o czym organ winien pamiętać), ale również funkcji represyjnej. Ta druga funkcja służy bowiem ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym grzywna ta pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. W wymiarze indywidualnym ukarany organ będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z 3.11.2009 r. sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA 2010/1/2, post. NSA z 11.05.2012 r. sygn. akt I OZ 328/12, Lex nr 1164456).
Jednakże powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiana jest uznaniu sądu orzekającego. Sąd bowiem "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie organowi grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił, wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi grzywny ma bowiem na celu nie tylko dyscyplinowanie organu, lecz również ma stanowić sankcję - co już zostało przez Sąd podkreślone - za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
W sprawie bezspornym jest, że skarga wniesiona – za pośrednictwem organu – na przewlekłe prowadzenie postępowania, wpłynęła do organu 16 lipca 2020 r. Tym samym – zgodnie z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a. – organ powinien przekazać ww. skargę do WSA we Wrocławiu do dnia 17 sierpnia 2020 r. (poniedziałek). Skoro uczynił to dopiero w dniu 27 listopada 2020 r. to niewątpliwie nastąpiło to z przekroczeniem ustawowego trzydziestodniowego terminu o ponad 3 miesiące.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Uwzględniając powyższe Sąd uznał wniosek strony za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 150 zł. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze treść wniosku i charakter sprawy będący przedmiotem skargi (przewlekłość postępowania), a także okres uchybienia terminowi przekazania skargi (ponad 3 miesiące) i niepodanie przez organ obiektywnych okoliczności usprawiedliwiających taki stan rzeczy.
Z tych wszystkich względów oraz mając na uwadze dyscyplinująco - restrykcyjny charakter omawianej instytucji Sąd stwierdził, że celowym i zasadnym jest nałożenie na organ grzywny za nieprzekazanie skargi, odpowiedzi na skargę i akt w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Wymiar grzywny został wyliczony na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. (pkt I postanowienia).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. (pkt II postanowienia).
W sprawie, na podstawie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wyznaczono wpis sądowy od wniosku w kwocie 100 zł. Strona tytułem wpisu w dniu 29 października 2020 r. dwukrotnie uiściła kwotę 100 zł – łącznie 200 zł (potwierdzenia przelewów k. 33 i k. 34 akt sądowych). Po stronie wnioskodawcy powstała zatem nadpłata w wysokości 100 zł (uiszczone 200 zł tytułem – 100 zł należnego wpisu = 100 zł nadpłaty).
Ww. nadpłata na podstawie art. 225 p.p.s.a. została zwrócona stronie z urzędu (pkt III postanowienia).