Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 maja 2022 r. starszy referendarz sądowy odmówił D.W. przyznania prawa pomocy.
Odpis postanowienia został przesłany na adres pełnomocnika wnioskodawcy, a przesyłka po dwukrotnym jej awizowaniu (w dniu 6 i 14 czerwca 2022 r.) została uznana za doręczoną w dniu 20 czerwca 2022 r.
Pismem z dnia 29 lipca 2022 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy.
Uzasadniając złożony wniosek pełnomocnik wskazał, że w dniach od 6 do 13 czerwca 2022 r. nie przebywał w Kancelarii z uwagi na pobyt na wyspie R. Pełnomocnik podał jednocześnie, że wszelkie awizowane przesyłki były przez niego zawsze odbierane osobiście, bądź przez upoważnionych współpracowników. W ocenie składającego wniosek w sprawie doszło do zaniechań operatora pocztowego, albowiem po dniu 13 czerwca 2022 r. Kancelaria pozostawał otwarta, a wszelkie przesyłki były odbierane. Pełnomocnik dodał, że zdarzały się sytuacje, w których cały zespół Kancelarii mógł być nieobecny podczas wizyty listonosza, niemniej jednak po powrocie do Kancelarii odnotowywano pozostawienie awiza. Pełnomocnik wskazał ponadto, że nie jest w stanie sprecyzować obecnie konkretnych naruszeń operatora pocztowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Rozpatrując wniosek pełnomocnika strony o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za jego uwzględnieniem.
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.).
Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc:
- • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu,
- • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu,
- • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono.
Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4).
Jak wskazano wyżej, pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym.
W sprawie należy mieć na uwadze, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych.
W orzecznictwie sądowym powszechnie uważa się, że skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają samą stronę. Profesjonalny pełnomocnik posiada stosowną wiedzę i umiejętności by wykonywać powierzone mu czynności w sposób, który nie narazi jego mandanta na niekorzystne skutki procesowe. Zatem profesjonalny pełnomocnik wie, że wskazane procedurą czynności należy dokonywać w przepisanych do tego terminach.
W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalnym, jakim jest adwokat, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej. Tym samym taki pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminowi do wniesienia sprzeciwu nastąpiło bez winy pełnomocnika.
Pełnomocnik brak winy argumentował nieotrzymaniem zawiadomienia o nadejściu przesyłki zawierającej postanowienie starszego referendarza sądowego wskazując z jednej strony na swoją czasową nieobecność w Kancelarii z powodu urlopu, a jednocześnie na wadliwość w działaniu operatora pocztowego doręczającego przesyłkę.
Niewątpliwie pierwsza podjęta próba doręczania przesyłki zbiegła się w czasie z rozpoczętym przez pełnomocnika urlopem wypoczynkowym. Okoliczność ta miała bowiem miejsce w dniu 6 czerwca 2022 r. kiedy to pełnomocnik przebywał na lotnisku oczekując na wylot do G. Okoliczność ta została w pełni uprawdopodobniona poprzez przedłożenie wydruku od operatora turystycznego. Powyższe nie prowadzi jednak do wniosku, że pełnomocnik bez swej winnych uchybił terminowi do wniesienia środka zaskarżenia.
Po pierwsze Sąd stoi na stanowisku, że wyjazd pełnomocnika na urlop, który zbiegł się w czasie z pierwszą próbą doręczenia przesyłki, nie może być okolicznością wyłączająca winę, gdyż jest to okoliczność, na którą pełnomocnik miał wpływ. Pełnomocnik strony, który wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w trakcie postępowania, powinien tak zorganizować sprawy, aby podczas jego nieobecności interesy strony nie doznały uszczerbku. Skoro pełnomocnik nie podjął takich czynności, to nie można mówić o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu. Dodać należy, że wyjazd pełnomocnika nie miał charakteru nagłego, nieprzewidywalnego, co wynika z przedłożonego zgłoszenia uczestnictwa w imprezie turystycznej. Dokument ten wskazuje bowiem, że rezerwacji podróży zagranicznej dokonano w dniu 26 maja 2022 r., a zatem 10 dni przed planowanym terminie wylotu. Istniała zatem realna możliwość zorganizowania pracy Kancelarii w ten sposób, aby odebrać nadesłaną z sądu korespondencję.
Niezależnie od powyższego należy mieć na uwadze, że w sytuacji niemożności doręczenia przesyłki bezpośrednio do rąk adresata, przesyłki są awizowane dwukrotnie, pierwszy raz w dniu, w którym podjęto próbę doręczenia a następnie po upływie 7 dni. W niniejszej sprawie pierwsze zawiadomienie o nadejściu przesyłki pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata w dniu 6 czerwca 2022 r. a następnie w dniu 14 czerwca 2022 r. Z powyższego wynika, że druga awizacja miała miejsce już w czasie, kiedy pełnomocnik wrócił z urlopu, i co wprost wynika ze złożonego wniosku o przywrócenie terminu. We wskazanych okolicznościach nawet pomimo tego, że pełnomocnik nie był obecny w Kancelarii w dacie pozostawienia pierwszego awiza, istniała realna możliwość odebrania przez pełnomocnika drugiego zawiadomienia, co dawało możliwość odebrania przesyłki u operatora pocztowego.
Sąd wskazuje, że argument o niedoręczeniu przesyłki czy też o niepowiadomieniu o jej nadejściu mógłby zostać uwzględniony, gdyby pełnomocnik w jakikolwiek sposób uprawdopodobnił, że taka okoliczność miała miejsce. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2018 r. sygn. akt II OZ 1176/18, z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GZ 316/17 oraz z dnia 6 grudnia 2017 r., I GZ 204/17). W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone czy to w skrzynce pocztowej czy na drzwiach mieszkania adresata.
Z informacji jakie można odczytać ze znajdującej się w aktach koperty oraz zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki za nieuprawdopodobnione należy uznać twierdzenie, że do pełnomocnika nie dotarła wysłana z sądu korespondencja, zawierająca postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Sąd stwierdza, że przesyłka została nadana na właściwy adres Kancelarii prowadzonej przez pełnomocnika. Zachowane zostały również wymogi doręczenia przesyłki w trybie art. 73 p.p.s.a. tj. dwukrotnie pozostawiono zawiadomienie o nadejściu przesyłki – pierwsze w dniu 6 czerwca 2022 r., a drugie w dniu 14 czerwca 2022 r. Awizo zostało przy tym pozostawione, jak wynika z informacji zawartej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, w oddawczej skrzynce pocztowej. W konsekwencji przesyłka zawierająca postanowienie starszego referendarza sądowego została uznana za doręczoną w trybie art. 73 p.p.s.a. z dniem 20 czerwca 2022 r.
Ustawodawca w cytowanym przepisie ustanowił domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Domniemanie to może być jednak obalone. Taka sytuacja jest dopuszczalna, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu. Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z przepisami prawa mimo, że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Okoliczności takich pełnomocnik strony składając wniosek jednak nie wykazał, a jego twierdzeniom o niedostarczeniu przesyłki z sądu przeczy treść zwrotnego poświadczenia odbioru.
Z całą pewnością obalenie domniemania doręczenia nie może nastąpić jedynie w oparciu o jednostronne oświadczenie strony w zakresie złego funkcjonowania instytucji doręczającej, tj. Poczty Polskiej (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I FSK 1861/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze poczynione ustalenia Sąd doszedł do wniosku, że pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił okoliczności świadczących o braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia sprzeciwu. W związku z tym Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.