Uzasadnienie
Postanowieniem z 30 grudnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odmówił skarżącej Spółce wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wskazanej w sentencji niniejszego postanowienia.
Na ww. postanowienie Spółka wniosła zażalenie.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.
W nadesłanym w dniu 14 lutego 2020 r. formularzu PPPr skarżąca Spółka rozszerzyła zakres wniosku o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podała, że od [...].01.2019 r. Hurtownia zawiesiła działalność gospodarczą, nie posiada żadnego majątku, a środki trwałe firmy zostały częściowo zlicytowane przez Urząd Skarbowy, a częściowo spieniężone na poczet zobowiązań wobec dostawców i kredytów bankowych oraz na zaspokojenie zobowiązań wobec byłych pracowników Hurtowni. Spółka posiada zaległości w podatku od nieruchomości ok. 100.000 zł plus odsetki, wobec [...] ok. 450.000 zł, wobec Urzędu Skarbowego ok. 275.000 zł oraz pozostałych dostawców ok. 200.000 zł.
Wspólnicy Spółki w nadesłanych wnioskach PPF podtrzymali, że Hurtownia [...] R.B., R.B. spółka jawna, jak i Przedsiębiorstwo [...] R.B. nie prowadzą działalności, nie posiadają żadnego majątku. Hala magazynowa została obciążona hipoteką, zaś konta bankowe zajęte przez urzędy skarbowe i komorników. Źródłem dochodu małżonków jest wynagrodzenie za pracę R.B. w wysokości 1.930 zł. R.B. od [...].02.2020 r. jest osobą bezrobotną. Zobowiązania zaś określili na kwotę od 300 do 500 zł - opłaty za media, prąd i wodę.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wspólnicy Spółki przedłożyli zaświadczenia o dochodach za ostatnie 3 miesiące jednocześnie oświadczając, że nie uzyskują dochodów z innych źródeł. Na ich podstawie ustalono, że R.B. uzyskuje dochód w kwocie 2.250 zł brutto i jego wynagrodzenie wolne jest od obciążeń i zajęć sądowych. Z kolei R.B. zatrudniona jest na czas określony, od dnia [...].03.2020 r. do [...].06.2020 r. uzyskując dochód w kwocie 582,83 zł netto za marzec 2020 r., 728,11 zł za kwiecień 2020 r. i 0,00 zł za maj 2020 r. Miesięczne koszty utrzymania małżonkowie oszacowali na kwotę 2.025 - 2.375 zł. Nadesłali nadto wydruki bankowe rachunków prowadzonych przez [...] R.B., R.B. oraz PW R.B., P.B. - [...].
Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej zwanej "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika w sprawie (art. 245 § 3 tej ustawy).
Z kolei art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a określa przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. W zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Odnośnie zaś wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, Sąd/referendarz sądowy dodatkowo powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie należy wziąć pod uwagę w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, czy tzw. przymus adwokacko-radcowski oznaczający konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 62/10 - powoływane orzeczenia dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podnieść też należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego.
Rozpoznając złożony przez skarżącą Spółkę wniosek, w pierwszej kolejności zauważyć należy, że sytuacja finansowa i majątkowa Spółki była już przedmiotem analizy w postępowaniach przed tutejszym Sądem, m.in. w sprawach o sygn. akt I SPP/Go 139/19, I SPP/Go 140/19, I SPP/Go 88/19, I SA/Go 80/19 oraz I SPP/Go 10/19 i I SPP/Go 3/19. Zgodnie z dokumentami znajdującymi się w ww. aktach spraw, skarżąca Spółka zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej, nie osiąga żadnych przychodów, nie posiada majątku ani środków pieniężnych na rachunkach bankowych, nie zatrudnia pracowników. Powyższe ustalenia pozostają aktualne w niniejszej sprawie bowiem ww. okoliczności nie uległy zmianie.
Dodać jednak należy, że przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy spółki jawnej, prócz sytuacji majątkowej samej spółki, należy wziąć pod uwagę także sytuację majątkową jej wspólników. Stosownie bowiem do art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 505 ze zm.), każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką.
Oceniając możliwości finansowe wspólników skarżącej Spółki zauważyć należy, że oboje małżonkowie posiadają dochody ze stosunku pracy, przy czym umowa z R.B. zawarta została na czas określony tj. do dnia [...] czerwca 2020 r. Całość uzyskanych dochodów małżonkowie B. przeznaczają na pokrycie kosztów utrzymania, które oszacowali na kwotę 2.025 - 2.375 zł. Wyciągi z rachunków bankowych małżonków potwierdziły brak zgromadzonych środków finansowych.
W tej sytuacji uznać należało, że strona wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z uwagi jednak na fakt, że jedyną opłatą niezbędną do dalszego prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego jest wpis od zażalenia na postanowienie z 30 grudnia 2019 r. w wysokości 100 zł, zasadne jest udzielenie pomocy sądowej skarżącej Spółce w postaci zwolnienia od uiszczenia tego wpisu. Niewykluczone jest bowiem, że sytuacja wspólników jest przejściowa i w przyszłości może ulec poprawie.
Ponadto, w ocenie referendarza sądowego, brak jest podstaw do przyznania Spółce adwokata. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że na tym etapie postępowania przed sądem administracyjnym strona skarżąca nie musi być obowiązkowo reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Analiza akt sprawy wskazuje nadto, że wspólnicy reprezentujący Spółkę, potrafią samodzielnie podejmować czynności w postępowaniu, o czym świadczy prawidłowe złożenie skargi, zażalenia oraz pism w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy. O ile ponoszenie kosztów sądowych jest obowiązkiem strony, o tyle korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika nie ma charakteru obligatoryjnego.
Co więcej, sama konstrukcja postępowania sądowoadministracyjnego i wyznaczona w niej rola sądu, stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony. Zgodnie z art. 6 P.p.s.a sąd administracyjny jest obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Należy również mieć na względzie, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez strony zarzutów (por. postanowienie NSA z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 142/13).
W konsekwencji, odmowa ustanowienia pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie spowoduje dla skarżącej Spółki jakichkolwiek ujemnych następstw procesowych czy też nie ograniczy ich prawa do sądu.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.