Uzasadnienie
A.K. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2013 r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata.
Uzasadniając ww. wniosek skarżący podniósł, że złożył łącznie cztery skargi na decyzje podatkowe i obecnie nie jest w stanie, z uwagi na stan majątkowy i zdrowotny, do zapłacenia wpisów sądowych. Zaznaczył, że sprawa jest bardzo skomplikowana i sam nie jest w stanie udowodnić swoich racji oraz naruszenia prawa przez organy skarbowe a nie stać go na opłacenie adwokata.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że jest współwłaścicielem samochodu [...] wartości ok. 8000 zł. Nie posiada nieruchomości, papierów wartościowych ani wierzytelności a jego rachunki bankowe zostały zajęte przez organy działające w sprawie. Skarżący oświadczył, że miesięcznie uzyskuje dochód netto w kwocie 10.495 zł, na który składa się emerytura w kwocie 7500 zł oraz wynagrodzenie z tytułu umowy-zlecenia w kwocie 2.995 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał: osiem kredytów, których raty łącznie wynoszą 6200 zł, alimenty na żonę w kwocie 1500 zł, mieszkanie i opłaty 880 zł, leki i wizyty u lekarza – średnio miesięcznie 200 zł, opieka nad chorym ojcem i leki ok. 400 zł miesięcznie.
W odpowiedzi na wezwanie, wystosowane do skarżącego w równolegle toczącej się sprawie I SPP/Go 131/19 na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", skarżący oświadczył, że zamieszkuje w mieszkaniu syna w [...] bowiem rozstał się z żoną w 2011 r. Zaznaczył, że posiadają z żoną rozdzielność majątkową oraz, że płaci na żonę alimenty w wysokości 1500 zł. Natomiast za mieszkanie opłaca czynsz, opłaty za prąd oraz gaz.
Skarżący wyjaśnił, że jego ojciec mieszka w [...] ma 86 lat i jest osobą niewidomą i niedosłyszącą. Opiekuję się ojcem wspólnie z synem. Na przemian dojeżdżają do [...] (65km). Nadto oświadczył, że jeździ z ojcem na wizyty lekarskie, kupuje lekarstwa, szykuje posiłki.
Skarżący przedłożył jednocześnie protokół z przeprowadzenia rozprawy oraz postanowienie wydane przez Sąd Rejonowy w [...] [...] maja 2016 r. sygn. akt [...], akt notarialny [...] (umowa majątkowa małżeńska), wyciągi z rachunków bankowych, faktury z apteki, harmonogram spłaty rat kredytu, umowy kredytowe, rachunki za mieszkanie, gaz i prąd oraz 7 tytułów wykonawczych wystawionych [...] listopada 2019 r. gdzie jako wierzyciela wskazano Naczelnika Urzędu Skarbowego, zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej z [...] listopada 2019 r., oraz 3 zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wystawione także [...] listopada 2019 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 245 § 1- § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Z kolei przepis art. 246 § 1 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym, czyli takim o jakie wnioskuje skarżący, następuje ono w gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 art. 246 § 1 P.p.s.a.).
Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy, spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 171/09; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zaznaczyć również należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (por. post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08).
Oceniając sytuację finansową i majątkową przedstawioną przez skarżącego Sąd uznał, że zachodzą podstawy do zwolnienia go od kosztów sądowych w części, tj. od wpisu sądowego od skargi.
Z przedstawionej przez skarżącego argumentacji oraz dokumentów i oświadczeń wynika bowiem, że skarżący choć uzyskuje miesięcznie wysokie dochody (10.492 zł netto) to ich całość pochłaniają wydatki skarżącego, na które składają się: alimenty na żonę, opłaty za mieszkanie, koszty związane z opieką nad chorym ojcem, leki i wizyty u lekarza oraz spłata kredytów. Z oświadczeń skarżącego wynika, iż nie posiada on nieruchomości, papierów wartościowych ani wierzytelności. Nadto, co istotne, [...] listopada 2019 r. wystawiono wobec skarżącego 9 tytułów wykonawczych, a w konsekwencji zajęto skarżącemu rachunki bankowe oraz świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego. Z przedłożonych przez skarżącego zawiadomień o zajęciu wynika, że kwota dochodzonych należności to łącznie 2 357 204,73 zł.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, nałożenie na skarżącego obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł spowodowało by uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Zaznaczyć należy, że na obecnym etapie postępowania, wpis od skargi jest jedyną opłatą, do której uiszczenia skarżący jest zobowiązany, stąd też Sąd postanowił zwolnić skarżącego wyłącznie od wpisu sądowego od skargi.
Powodem odmowy zwolnienia do kosztów sądowych w całości był fakt, że skarżący posiada stałe źródło dochodu i trudno obecnie przesądzić, czy nie będzie on w stanie partycypować w ewentualnych przyszłych kosztach postępowania. Nadto sytuacja finansowa i możliwości płatnicze skarżącego mogą w przyszłości ulec zmianie. Zaznaczyć przy tym należy, że zwolnienie jedynie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, nie stanowi przeszkody w składaniu przez stronę wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych na dalszych etapach postępowania.
W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżącego Sąd uznał również, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika. Z tego też względu Sąd ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 4 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.