Uzasadnienie
Skarżąca – A.G. złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie 100 zł, skarżącą wniosła pismo zatytułowane "Zażalenie na postanowienie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego". W uzasadnieniu podniosła m.in., że jest bezrobotna, bez możliwości zwiększenia dochodu w celu zdobycia dodatkowych środków. Jako osoba niepełnosprawna i całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji nie powinna ponosić kosztów postępowania sądowego. Z uwagi na treść, ww. pismo uznano za wniosek o przyznanie prawa pomocy.
W nadesłanym formularzu PPF Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest właścicielką mieszkania o pow. 48,66m² i garażu o pow. 18m². Utrzymuje się z renty, z której pokrywa wydatki związane z utrzymaniem wskazując: opłaty za mieszkanie 458,72zł, prąd 99,48zł, gaz 90zł, telefon 30zł, podatek od nieruchomości 106zł. Do formularza dołączyła kopie decyzji z 01.03.2023 r. o waloryzacji renty i ponownym obliczeniu wysokości świadczenia uzupełniającego w łącznej kwocie do wypłaty 2.239,87 zł, decyzji w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości na rok 2023, zestawień operacji bankowych na rachunku bankowym za okres od [...].10.2023r. do [...].01.2024r. z saldem końcowym 21,89 zł oraz kopie potwierdzeń zapłaty za mieszkanie oraz prąd za miesiące październik-grudzień 2023r.
Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r. poz. 1634 - dalej "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika w sprawie (art. 245 § 3 tej ustawy).
Z kolei art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a określa przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z treści ww. przepisów wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku, a sąd/referendarz sądowy na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są bowiem z budżetu państwa. Zatem korzystanie z niej powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, Sąd/referendarz sądowy dodatkowo powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie należy wziąć pod uwagę w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, czy tzw. przymus adwokacko-radcowski oznaczający konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2010r. sygn. akt II FZ 62/10).
W ocenie referendarza, zasadne jest zwolnienie skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie. Z przedstawionych przez nią dokumentów i oświadczeń wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest właścicielem lokalu mieszkalnego, w którym mieszka, i garażu. Nie ma oszczędności. Utrzymuje się z renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w kwocie 2.239,87 zł netto miesięcznie (wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym). Mając na uwadze aktualny poziom cen dóbr i usług takich jak wyżywienie, ubranie, leki, środki czystości należy stwierdzić, że wydatki te, choć ich nie ujawniła w formularzu, jak również udokumentowane opłaty związane z utrzymaniem mieszkania w zasadzie pochłaniają całość dochodów osiąganych przez skarżącą. W tej sytuacji, poniesienie kosztów sądowych mogłoby narazić skarżącą na uszczerbek utrzymania koniecznego.
Na obecnym etapie, brak jest jednak podstaw do przyznania skarżącej pełnomocnika z urzędu. O ile bowiem ponoszenie kosztów sądowych jest obowiązkiem strony, o tyle korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie ma charakteru obligatoryjnego. Ponadto analiza akt niniejszej sprawy dowodzi, że skarżąca potrafi samodzielnie podejmować czynności w postępowaniu; prawidłowo sporządziła i wniosła skargę oraz pisma procesowe, także w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy. Co więcej, sama konstrukcja postępowania sądowoadministracyjnego i wyznaczona w niej rola sądu stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony. Zgodnie z art. 6 P.p.s.a sąd administracyjny jest obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Należy również mieć na względzie, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez strony zarzutów (por. postanowienie NSA z dnia 20 marca 2013r. sygn. akt II FZ 142/13). W konsekwencji, odmowa ustanowienia pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie spowoduje dla skarżącej jakichkolwiek ujemnych następstw procesowych czy też nie ograniczy jej prawa do sądu.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.