Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Go 133/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, oddalił w całości skargę Przedsiębiorstwa E. spółka jawna na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Odpis ww. wyroku doręczono Skarżącej 20 lutego 2023 r.
W nadesłanym formularzu PPPr z dnia [...] marca 2023 r. skarżąca Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, zaś w formularzu z [...] marca 2023 r. o ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu ww. wniosków podniosła, że sytuacja majątkowa Spółki i jej wspólników jest dramatyczna. Spółka nie prowadzi działalności. Działalność z uwagi na duże straty została zawieszona. Spółka nie posiada gotówki ani majątku. Pozostały jedynie wysokie kredyty do spłacenia, których wartość wzrasta ze względu na inflację.
Wspólnicy Spółki M.N. i E.N., w nadesłanych formularzach PPF, również podnieśli brak możliwości poniesienia jakichkolwiek opłat sądowych. W związku z zawieszeniem prowadzenia działalności gospodarczej, oboje stali się osobami bezrobotnymi. Od lutego 2023 r. E.N. pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 2.004 zł miesięcznie, które nie wystarcza na opłaty i zakup żywności. Z kolei M.N. nadal jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Małżonkowie wyprzedają prywatne rzeczy. Z uwagi na ogromną inflację ich sytuacja jeszcze bardzie się pogorszyła. Walczą o przetrwanie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wspólnicy ujawnili, że są małżeństwem, mieszkają razem, i wraz z dorosłym synem – P., prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Małżonkowie są współwłaścicielami domu, każdy w ¼ części oraz mieszkania o pow. 46,80 m², każdy w ⅓ części, obciążonego hipoteką (kredyt spłaca ich córka).
Nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności i innych wartościowych rzeczy. Syn nie osiąga żadnych dochodów. Po stronie wydatków i zobowiązań małżonkowie wskazali kredyt hipoteczny, który spłaca córka, niespłacana pożyczka ok. 50.000,00 zł oraz ubezpieczenie ok. 100 zł/m-c, energia ok. 220 zł/m-c, woda ok. 170 zł/m-c, gaz 1.150 zł za poprzedni okres, a także wywóz śmieci 174 zł i podatek od nieruchomości 115 zł za ostatni kwartał.
W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej Spółki i jej wspólników, pismem z [...] kwietnia 2023 r., M.N. oświadczył, że złożone formularze PPPr i PPF szczegółowo przedstawiają dramatyczną sytuację majątkową Spółki i jej wspólników, która jest wynikiem nieuczciwej działalności konkurencji. Powtórzył, że działalność Spółki została zawieszona, wobec niej prowadzone są postępowania egzekucyjne. Dokumenty te znajdują się w aktach innych spraw zainicjowanych przez tut. Sądem. Z kolei wspólnicy Spółki byli osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, i jeden z nich jest nadal. Utrzymują się z emerytury drugiego ze wspólników, która i tak nie wystarcza na minimum egzystencji. Aby przetrwać, wyprzedają prywatne rzeczy. W miarę możliwości pomaga im też ojciec oraz córka. Syn choruje i nie może pracować. Borykają się z przetrwaniem każdego dnia.
Do pisma dołączono kopię faktury za gaz z [...].02.2023r., za wodę z [...].03.2023r., harmonogram opłat za energię za okres od [...].09.2022 do [...].02.2023r., paragon za leki z [...].04.2023r., decyzję z [...].02.2023r. o przyznaniu E.N. emerytury wraz z przekazem pocztowym na kwotę 2.004,64 zł, a także historię rachunku bankowego M.N. prowadzonego w [...] S.A. nr [...] za okres od [...] grudnia 2022 r. do [...] marca 2023 r.
W niniejszej sprawie skarżąca dwukrotnie złożyła formularz PPPr; we wniosku z dnia [...] marca 2023 r. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, zaś w formularzu z [...] marca 2023 r. o ustanowienie radcy prawnego. Tak określone żądania oznaczają, że wnosi ona o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 - dalej "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym - czyli takim o jaki wnioskuje skarżąca Spółka - obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2).
Stosownie zaś do treści art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku, a sąd/referendarz sądowy na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona może samodzielnie przedstawiać określone informacje, oświadczenia, bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (por. post.
Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 grudnia 2005r. sygn. akt II FZ 794/05). Z przedstawionych dokumentów wynikać musi w sposób jednoznaczny, że strona znajduje się w szczególnie ciężkim położeniu finansowym. W przypadku bowiem przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa i przez to, powinno się sprowadzać do wypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu.
Dokonując analizy i oceny sytuacji majątkowej, finansowej i zdolności płatniczych skarżącej Spółki przede wszystkim podnieść należy, że postanowieniem z 5 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SPP/Go 20/22 uznano, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania i zwolniono ją od wpisu od skargi. Sytuacja Spółki nie uległa poprawie. Nadal nie prowadzi ona działalności (działalność zawieszona), nie posiada pieniędzy ani majątku. Wobec niej prowadzone są postępowania egzekucyjne.
Skarżąca wykazała jednocześnie, że środków wystarczających na sfinansowanie udziału Spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie posiadają również jej wspólnicy. Z ich oświadczeń wynika, że nie mają oszczędności. M.N. nadal jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, z kolei jego żona od lutego 2023 r. pobiera emeryturę w kwocie 2.004 zł netto miesięcznie. Aby zaspokoić podstawowe potrzeby i opłaty małżonkowie wyprzedają rzeczy prywatne. Dodatkowo, w miarę możliwości, wspierają ich finansowo ojciec i córka.
W tej sytuacji, zasadne jest udzielenie pomocy sądowej skarżącej Spółce w postaci zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej oraz opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Na obecnym etapie postępowania są to bowiem jedyne opłaty sądowe niezbędne dla prawidłowego biegu postępowania sądowoadministracyjnego.
Ponadto, z uwagi na etap niniejszego postępowania i wyrażony przez Spółkę zamiar wniesienia skargi kasacyjnej objętej tzw. "przymusem adwokackim" udział profesjonalnego pełnomocnika jest niezbędny. Dlatego też uzasadnione jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym również ustanowienie radcy prawnego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.