Uzasadnienie
K.J. złożyła skargę na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jednocześnie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W jego uzasadnieniu podniosła, że prowadzi gospodarstwo domowe z 10-letnią córką. Posiada dom mieszkalny o pow. 100m², działkę o pow. 571m² zabudowaną budynkiem sklepowym wymagającym remontu, gospodarstwo rolne o pow. 39,488 ha, ciągnik rolniczy, przyczepy, pług, agregat uprawowo-siewny, kombajn, opryskiwacz i rozsiewacz nawozów. Utrzymuje się z produkcji rolnej, jednak od dwóch lat susza powoduje utratę plonów; wg Komisji Suszowej w 2018 r. straty wyniosły 59,6% w uprawach całego gospodarstwa, a w 2019 r. 53,58%. Jako dochód roczny za 2019 rok skarżąca zadeklarowała kwotę 76.763,10 zł (dochód wg GUS), zaś miesięczny - 6.396 zł. Wśród zobowiązań i wydatków wskazała (rocznie): spłatę kredytu - 31.148 zł, podatek - 3.261 zł, KRUS - 1.744 zł, prąd - 2.812 zł, paliwo - 15.440 zł, ubezpieczenie upraw - 311 zł, ubezpieczenie budynku - 369 zł, ubezpieczenie maszyn - 501 zł, a także zakup części i środków ochrony roślin - bez wskazania kwoty.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nadesłała kserokopie protokołu nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, zeznania podatkowego PIT-37 za 2019 r., wydruk z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego prowadzonego przez [...] za okres od [...] kwietnia do [...] czerwca 2020 r. oraz zestawienie wydatków z tytułu prowadzonego gospodarstwa w roku 2020 r. Jednocześnie oświadczyła, że jest rozwiedziona. Otrzymuje świadczenia alimentacyjne na córkę w kwocie 400 zł miesięcznie.
Stosownie do treści art. 245 § 1- § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym - czyli takim o jaki wnioskuje skarżąca - obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są bowiem z budżetu państwa. Zatem korzystanie z niej powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Stosując prawo pomocy, nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak jest środków finansowych na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych, i poniesienie w takiej sytuacji kosztów sądowych.
Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona skarżąca musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych.
W rozpoznawanej sprawie, skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Na chwilę obecną, jedyną opłatą niezbędną dla skutecznego zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego jest wpis od skargi w wysokości 200 zł, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze. zm.).
Jak ustalono, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małoletnią córką. Utrzymują się z dochodów z gospodarstwa rolnego w szacunkowej wysokości 76.763,10 zł (miesięcznie 6.396 zł). Z informacji zawartych w wykazie beneficjentów Wspólnej Polityki Rolnej (udostępnionego przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na stronie: http://beneficjenciwpr.minrol.gov.pl) wynika, że skarżąca otrzymała płatności rolnicze w latach 2018-2019 na kwotę ponad 100.000 zł: 40.318,89 zł (2018 r.) i 62.368,88 zł (2019 r.). Na córkę skarżąca otrzymuje świadczenie alimentacyjne w wysokości 400 zł miesięcznie. W istocie rodzina wnioskodawcy posiada stałe dochody, którymi może swobodnie dysponować decydując o ich przeznaczeniu. Z tych środków wnioskodawca może pokryć koszty prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Analiza przedłożonego przez skarżącą wyciągu rachunku bankowego dowodzi, że skarżąca posiadała znaczne oszczędności: na dzień [...].03.2020 r. w wysokości 28.736,35 zł, [...].04.2020 r. - 49.629,72 zł, [...].05.2020 r. - 21.797,86 zł i [...].06.2020 r. - 699,53 zł. Zatem w okresie składania skargi do Sądu, skarżąca dysponowała kwotą wielokrotnie przekraczającą wysokość wpisu w niniejszej sprawie, którą następnie w znacznej części przeznaczyła na spłatę kredytu.
Jak bowiem ustalono, tak drastyczne zmniejszenie stanu rachunku spowodowane było wypłatą gotówkową kwoty 20.000 zł dokonaną przez skarżącą w dniu [...].05.2020 r. oraz spłatą raty kredytu w łącznej kwocie 26.936,78 zł w dniu [...].06.2020 r. W sprawie brakuje jednak argumentów do przyznania pierwszeństwa wydatkom o charakterze cywilnoprawnym przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym, do których zalicza się należności związane z udziałem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym zakresie aktualność zachował pogląd zgodnie z którym prawo pomocy nie może być przyznawane, gdy strona posiada stałe dochody lub oszczędności i majątek znacznej wartości. Ich posiadanie wyklucza bowiem przyznanie prawa pomocy, gdyż pomoc państwa może być przyznana jedynie ze względu na trudną sytuację osób, które nie są w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw przed sądem (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011r., sygn. akt I OZ 162/11, LEX nr 786724).
Należy też zwrócić uwagę na zadeklarowany przez wnioskodawcę majątek o znacznej wartości (nieruchomości, rzeczy ruchome), który może podlegać ewentualnemu czasowemu obciążeniu, choćby w niewielkim zakresie, aby uzyskać dodatkowe środki na pokrycie ewentualnych kosztów prowadzonego postępowania przed sądem.
Reasumując należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie nie wykazano w sposób jednoznaczny, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W rezultacie nie można uznać złożonego wniosku o przyznane prawo pomocy za uzasadniony.
Z tych samych powodów nie jest zasadne ustanowienie dla skarżącej adwokata. Przyznanie stronie prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika uzależnione jest od wykazania przez nią przesłanek, o których mowa w art. 246 P.p.s.a. Możliwość ponoszenia kosztów sądowych chociażby w części wyklucza możliwość przyznania tej formy prawa pomocy.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji