Uzasadnienie
Skarżący – P.Ś., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia. Jednocześnie w skardze, a następnie na formularzu PPF skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu podniósł, że w toku postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zastosowano wobec niego wszelkie możliwe rodzaje środków: dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę, zajęcia wierzytelności, w tym wierzytelności z rachunków bankowych, wpisano hipoteki na nieruchomościach stanowiących jego własność, pozbawiając go tym samym możliwości regulowania bieżących zobowiązań, w tym opłaty sądowej. Skarżący oświadczył, że jest posiadaczem dwóch nieruchomości - lokali położonych w [...] przy [...]. Nie posiada oszczędności, wierzytelności i przedmiotów wartościowych. Gospodarstwo domowe prowadzi wraz z małoletnim synem. Źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 7.900 zł miesięcznie netto i wynajem nieruchomości w kwocie 1.200 zł miesięcznie. Wśród zobowiązań i stałych wydatków skarżący wskazał zadłużenia w bankach na łączną kwotę 160.0000 zł, alimenty na syna 1.000 zł i koszty na mieszkanie 800 zł.
W odpowiedzi na wezwanie z [...] kwietnia 2020 r. do złożenia dodatkowych dokumentów, pismem z dnia [...] maja 2020 r. pełnomocnik skarżącego nadesłał kopie wyroku rozwodowego skarżącego z dnia [...] lipca 2016 r., wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z zapisem o zawieszeniu z dniem [...].12.2019r. prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, zaświadczenie o zatrudnieniu i zestawienia składników wynagrodzenia skarżącego za okres styczeń - marzec 2020 r., kopię umowę najmu lokalu, wyciągi z rachunków bankowych skarżącego prowadzonych przez [...], kopie dwóch umów pożyczek, kopie tytułów wykonawczych i zawiadomień o zajęciach egzekucyjnych oraz wydruki z Ksiąg Wieczystych. W pismach z dnia [...] kwietnia 2020 r. skarżący oświadczył, że ponosi wydatki na utrzymanie obu mieszkań w kwotach odpowiednio 870 zł i 440 zł miesięcznie, i obejmują one: opłaty za energię elektryczną, ogrzewanie, czynsz, TV, telefon i internet.
Z kolei pozostałe miesięczne wydatki oszacował na kwotę 2.540 zł, z czego: wyżywienie skarżącego - 1.000 zł, wyżywienie syna - 300 zł, zakup odzieży - 600 zł (w tym syna 300 zł), leczenie - 250 zł (w tym leczenie syna 100 zł), szkoła syna - 190 zł i jego kieszonkowe - 200 zł. oświadczył nadto, że wszystkie opłaty pokrywane są z wynagrodzenia o pracę.
Stosownie do treści art. 245 § 1- § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Z kolei przepis art. 246 § 1 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym - czyli takim o jaki wnioskuje skarżący - następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. To ona ma inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Oceniając całokształt okoliczności w sprawie uznać należy brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy.
Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżący posiada źródło stałego i znacznego dochodu ze stosunku pracy. Jak wynika z zestawienia składników wynagrodzenia, wynagrodzenie netto skarżącego za styczeń wyniosło 12.876,24 zł, a po dokonaniu potrąceń komorniczych: za luty 2020 r. - 5.019,97 zł, a za marzec 2020 r. - 4.423,64 zł. Ich wypłata następuje przelewem. Tymczasem w przedłożonych przez skarżącego wyciągach z dwóch rachunków bankowych prowadzonych przez [...] w ww. okresie nie odnotowano wpływów tytułem wynagrodzenia za pracę (ostatni przelew środków zatytułowany "wynagrodzenie" miał miejsce [...].09.2019r.), co oznacza, że skarżący posiada rachunek, którego nie ujawnił w niniejszym postępowaniu. Brak pełnych informacji na temat sytuacji finansowej skarżącego uniemożliwia zaś dokonanie oceny jego możliwości płatniczych, a tym samym również uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił.
Niezależnie od powyższego, na podstawie dotychczas przedłożonych dokumentów wskazać należy, że suma stałych, miesięcznych dochodów skarżącego znacznie przekracza zadeklarowane przez skarżącego wydatki. Co prawda, w grudniu 2019 r. skarżący zawiesił działalność gospodarczą. Jednak od marca 2020 r., oprócz wynagrodzenia ze stosunku pracy, skarżący uzyskuje dodatkowy dochód z wynajmu jednego z mieszkań w wysokości 2.300 zł miesięcznie, co wynika z przedłożonej umowy najmu lokalu, a nie kwoty 1.200 zł jaką skarżący wskazał w formularzu PPF. Zaś miesięczne wydatki gospodarstwa domowego skarżący oszacował na łączną kwotę 4.850 zł miesięcznie, z czego alimenty na syna - 1.000 zł, utrzymanie dwóch mieszkań - 1.310 zł, pozostałe koszty utrzymania - 2.540 zł. Nie sposób przy tym nie zauważyć, że nie wszystkie wykazane wydatki skarżącego należą do kosztów utrzymania koniecznego. Nie stanowią wydatków niezbędnych na utrzymanie chociażby koszty internetu, telefonu czy kieszonkowego.
W ocenie referendarza sądowego, już sama miesięczna nadwyżka dochodów nad wydatkami skarżącego, nawet po potrąceniach komorniczych (np. w marcu 2020 r. nadwyżka dochodów w wysokości około 1.900 zł) daje podstawę do przyjęcia, iż wnioskodawca ma możliwość pozyskania środków na uiszczenie jedynej opłaty na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego - wpisu od skargi, nawet w kwocie 4.037 zł. Strona powinna bowiem spodziewać się ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie, zaś koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien zatem w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.