Uzasadnienie
Skarżący M.A., we wniosku o przyznanie prawa pomocy (formularz PPF), wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten wypełniony został jedynie w części, w rubrykach od 1 do 5.
W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 16 czerwca 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 52/20, wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania, poprzez nadesłanie wypełnionego przez skarżącego (rubryki od 6 do 14) formularza PPF. Przesyłkę zawierającą ww. wezwanie wraz z kopią złożonego wniosku PPF, awizowaną 22 czerwca 2020 r., wydano w placówce pocztowej pełnomocnikowi skarżącego w dniu 7 lipca 2020 r.(zpo. k. 8 akt sądowych).
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 20 lipca 2020r., wezwanie 19 czerwca 2020 r. do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy uznano za doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej z dniem 6 lipca 2020 r. (art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, powoływana dalej jako "p.p.s.a.").
Zarządzeniem z dnia 3 sierpnia 2020 r. referendarz sądowy, działając na podstawie art. 257 w zw. z art. 258 § 2 pkt 6 "p.p.s.a.", pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, wskazując, że w sprawie, skarżący – pomimo wezwania do wypełnienia formularza PPF (rubryk od 6 do 14) - nie nadesłał prawidłowo wypełnionego wniosku.
Dodał, że wobec nieskutecznego doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie pod adresem kancelarii pełnomocnika skarżącego, złożono ją w dniu 22 czerwca 2020 r. w placówce pocztowej, a czternastodniowy termin, liczony od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, upłynął 6 lipca 2020 r. Faktyczne odebranie pisma (w urzędzie pocztowym), już po upływie terminu wskazanego w art. 73 § 1 P.p.s.a. (w rozpoznawanej sprawie w dniu 7 lipca 2020 r.), nie miało wpływu na skutek określony w art. 73 § 4 P.p.s.a. W konsekwencji ostatnim dniem siedmiodniowego terminu do uzupełnienia braku wniosku o przyznanie prawa pomocy był dzień 13 lipca 2020 r., przy czym wnioskodawca do dnia wydania zarządzenia nie nadesłał prawidłowo wypełnionego formularza PPF. W sprzeciwie pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. 257 P.p.s.a. poprzez przedwczesne pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
Podkreślił, że skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy z ostrożności w postępowaniu (ze względu na zawieszenie biegu terminów procesowych). Podniósł, że skarżącemu nie doręczono skutecznie wezwania do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. A zatem nie rozpoczął dla skarżącego bieg terminu do wypełnienia formularza PPF. Brak było zatem podstaw do wydania zarządzenia w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy okresie stanu epidemii, jeżeli nie rozpoczął i nie upłynął bezskutecznie termin do uzupełnienia złożonego wniosku. Końcowo wskazał, że skarżący jest tymczasowo aresztowany, a kontakt z nim jest ograniczony. W przypadku czynności wymagających osobistego działania M.A., konieczne jest zatem dokonywanie doręczeń bezpośrednio skarżącemu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu, w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje wykonalność tego orzeczenia. Rozpoznając sprzeciw Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy, składa się na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru /w przypadku osób fizycznych jest to formularz PPF/. W myśl art. 257 P.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.
Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, w której nie przedłożono prawidłowo wypełnionego formularza PPF. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ten nadesłany w dniu 10 czerwca 2020 r., był niewypełniony w rubrykach od 6 do 14, a zatem pozbawiony oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego. Pomimo wezwania w tym zakresie, ten brak nie został uzupełniony. Jak wynika z akt sprawy, przesyłkę zawierającą wezwanie, awizowano 22 czerwca 2020 r. Zgodnie z art. 73 § 4 P.p.s.a., czternastodniowy termin, liczony od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej upłynął 6 lipca 2020 r. Faktyczne odebranie bowiem pisma (w urzędzie pocztowym) przez pełnomocnika skarżącego w dniu 7 lipca 2020 r., już po upływie terminu wskazanego w art. 73 § 1 p.p.s.a., nie ma wpływu na skutek określony w art. 73 § 4 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z 28 stycznia 2013 r., II FZ 1055/12, z 14 lutego 2013 r., II FZ 36/13, z dnia 5 marca 2013 r. II FZ 40/13, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym, nie ulega wątpliwości, że właściwą datą doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy była data 6 lipca 2020 r., co potwierdza zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 20 lipca 2020 r. potwierdzające ten fakt, który nastąpił z mocy prawa. W rezultacie, ostatnim dniem siedmiodniowego terminu do uzupełnienia braku wniosku o przyznanie prawa pomocy był dzień 13 lipca 2020 r. Do dziś dnia, ten brak nie został uzupełniony. We wniesionym sprzeciwie, pełnomocnik skarżącego kwestionuje skuteczność samego doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. Twierdzi, że brak było podstaw do wydania zarządzenia przez referendarza w okresie stanu epidemii, gdyż nie rozpoczął się i nie upłynął bezskutecznie termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podnosi również, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożono z ostrożności procesowej (ze względu na zawieszenie biegu terminów procesowych).
Z powyższego wynika, że skarżący kwestionuje skuteczność doręczenia wezwania, a w konsekwencji wydania zaskarżonego zarządzenia referendarza sądowego z uwagi na obowiązujący na terenie kraju stan epidemii.
Nie podzielając zarzutów pełnomocnika skarżącego, trzeba podkreślić, że brak podstaw prawnych do tego rodzaju wnioskowania. Wpierw należy przypomnieć, że ww. stan epidemii został wprowadzony w dniu 20 marca 2020 r. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz.U. z 2020 r. poz. 491). I choć przez pewien okres funkcjonował w obrocie prawnym art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r. poz. 374 ze zm.), stanowiący o zawieszeniu biegu terminów procesowych i sądowych w okresie stanu epidemii, to nie ulega wątpliwości, że na dzień wystosowania wezwania w niniejszej sprawie do uzupełnienia braków formalnych wniosku PPF tj. 19 czerwca 2020 r., ten przepis już nie obowiązywał.
Został bowiem uchylony w związku z wejściem w życie art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, Dz. U. z 2020 r., poz. 875 ze zm.). Tak więc argumentacja sprzeciwu odnosząca się do zawieszenia biegu terminów procesowych jest chybiona. Ubocznie należy podkreślić, że art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 dotyczył biegu terminów procesowych i sądowych, nie zaś kwestii skuteczności doręczeń pism sądowych.
Pełnomocnik wskazując na tymczasowy areszt skarżącego podkreślił, że złożenie oświadczenia majątkowego w formularzu PPF jest czynnością wymagającą osobistego działania skarżącego, co oznacza konieczność dokonywania doręczeń bezpośrednio skarżącemu.
Odnosząc się do powyższego, Sąd dostrzega oczywiście rozbieżności jakie wynikły na tle tego, czy wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierający oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach, strona zobowiązana jest podpisać osobiście, czy też dopuszczalny jest podpis pełnomocnika. Nie ulega jednak wątpliwości, że w niniejszej sprawie skarżący udzielił pełnomocnictwa doradcy podatkowemu R.J. do reprezentowania go w postępowaniu przed sądem. W formularzu PPF w rubryce 2.2. jako adres do korespondencji podano: doradca podatkowy R.J., [...]. W związku z czym, w pełni zasadnym było wystosowanie wezwania do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy do rąk pełnomocnika. Przyjęcie, że skarżący powinien osobiście złożyć oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach zawarte w formularzu PPF, nie zmienia tego, że w sytuacji, gdy ustanowił w sprawie pełnomocnika, korespondencja winna być kierowana do rąk tego ostatniego. Rolą pełnomocnika było więc skontaktować się z mocodawcą, celem usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie uzupełnionych rubryk formularza.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 260 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.