Uzasadnienie
S.P. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jej skargi na wymienione w sentencji niniejszego orzeczenia postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.
W uzasadnieniu wniosku podniósł m.in., że działania organu podatkowego zmusiły go do zawieszenia, dopiero co rozpoczętej działalności gospodarczej i skutkuje do dziś dewastacją budżetu domowego. Będąc osobą bezrobotną nie dysponuje dalszymi środkami na łożenie na utrzymywanie administracji państwowej.
Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, wnioskodawca mieszka z żoną i pełnoletnim synem. Jest właścicielem domu o powierzchni 100m2 posadowionym na działce o powierzchni 1200m2 o łącznej wartości około 150.000 zł. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, ani żadnych przedmiotów wartościowych. Jedynym dochodem jego rodziny są dochody żony z tytułu umów zlecenia w wysokości około 4200 zł miesięcznie. Wśród zobowiązań i stałych wydatków wskazał: podatek od nieruchomości 250 zł/kwartał, energia elektryczna 340 zł/2 miesiące, ogrzewania około 100 zł/miesięcznie, wywóz nieczystości 80 zł/4 miesiące, internet 82 zł/miesięcznie, telefon 20 zł/miesięcznie, ubezpieczenia 480 zł/rocznie, edukacja syna 1500-1700 zł/miesięcznie, wyżywienie 1000 zł/miesięcznie, koszty utrzymania środków transportu 400 zł.
Wobec uznania, że treść oświadczenia o majątku i dochodach nie jest wystarczająca do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, wezwano go aby przedłożył dodatkowo:
- a) dokument potwierdzający źródło i wysokość dochodów żony (np. kopię ostatniej umowy zlecenia;
- b) kopię zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2018 r. - swojego oraz żony;
- c) wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych – swoich oraz żony.
Mimo upływu zakreślonego terminu, skarżący nie złożył dokumentów określonych w wezwaniu.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje, jeżeli osoba występująca z wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z przepisów regulujących instytucję udzielania prawa pomocy wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na osobie fizycznej, albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji. Obowiązkiem strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie, w sposób nie budzący wątpliwości, swojej sytuacji majątkowej. Przedstawienie tej sytuacji w sposób niepełny lub nierzetelny, skutkuje brakiem możliwości porównania jej zdolności finansowych z wysokością obligatoryjnych kosztów postępowania.
Ponadto, sytuacja finansowa osoby fizycznej pozostającej w związku małżeńskim nie może być oceniana w oderwaniu od możliwości płatniczych małżonka. Jeżeli w małżeństwie skarżącego nie orzeczono separacji bądź rozwodu, uzasadnione jest żądanie złożenia dokumentacji obrazującej dochody jego małżonki. W świetle orzecznictwa NSA przyjmuje się, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682) – zwanej dalej "K.r.o.", małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, małżonka ma obowiązek udzielenia pomocy mężowi w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych. Fakt istnienia pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej małżeńskiej, a nawet nie prowadzenie przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego i pozostawania w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to małżonka nie może pomóc w uiszczeniu kosztów.
W postanowieniu z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie II FZ 118/16 Naczelny Sąd Administracyjny (www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie powyższego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy.
Mając na uwadze to, że wnioskodawca nie nadesłał wyciągów z kont bankowych, zeznania podatkowego oraz dokumentu potwierdzającego źródło i wysokość dochodów osoby pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie można przyjąć, że dokonał wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazał zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.