Uzasadnienie
Zaskarżonymi decyzjami z dnia 22 kwietnia 1992 r. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej na podstawie art. 20 ust. 5 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./ odmówił udzielenia promesy koncesji na wyrób spirytusu.
W motywach decyzji stwierdzono, że wnioskodawcy wystąpili o udzielenie koncesji na wyrób spirytusu wyłącznie do celów technicznych, podając, że przewidywana wielkość produkcji wyniesie ok. 10 milionów l. rocznie, a rynkiem zbytu będą kraje Europy Zachodniej. W uzupełnieniu wniosku wnioskodawcy dodali, że ubiegają się o promesę koncesji na wyrób spirytusu dla celów technicznych, m.in. jako dodatku do materiałów pędnych.
Budowa nowej gorzelni według technologii niemieckiej wpłynęłaby zdaniem wnioskodawców na stymulację produkcji rolnej w rejonie lokalizacji obiektu.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej podkreślił, że brak jest podstaw do udzielenia promesy koncesji. Istniejące zdolności produkcyjne gorzelni wykorzystywane są w ok. 50 proc. Powstały znaczne zapasy spirytusu gorzelnianego, a jego zbyt w kraju i za granicą jest ograniczony. Spirytus odwodniony z przeznaczeniem dla celów technicznych /etanol/ produkują ZPS "Polmos" w K. /zdolność produkcyjna 8,5 tys. Mg/rok/ oraz Zakłady Chemiczne "Blachownia" w K.- K. /zdolność produkcyjna docelowo 15 tys. Mg/rok/. Według szacunkowych danych zapotrzebowanie na etanol w 1992 r. wyniesie 1,5 tys. Mg.
Ze względu na nie wykorzystane moce produkcyjne, znaczną nadprodukcję spirytusu oraz ciągły spadek możliwości eksportowych uwzględnienie wniosku byłoby sprzeczne z interesem gospodarki narodowej /art. 20 ust. 5 ustawy o działalności gospodarczej/.
W końcowej części motywów decyzji zauważono, że wnioskodawcy swój zamysł budowy gorzelni i produkcji spirytusu budują na hipotetycznych przesłankach technicznych, będących aktualnie w sferze badań. Aktualnie benzyna z dodatkiem etanolu sprzedawana jest zaledwie w kilku stacjach benzynowych.
Na powyższe decyzje wniósł skargę Andrzej Z. w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik Henryka A. i Antoniego Mariana J., wnosząc o ich uchylenie.
Skarżący podnoszą w szczególności naruszenie art. 9 i 10 Kpa, a także art. 20 ust. 5 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej w związku z art. 7 Kpa, gdyż nie zachodzi zagrożenie "ważnego interesu gospodarki narodowej". Skarżący podkreślali, że rynkami zbytu produkowanego przez nich etanolu będą kraje Europy Zachodniej.
W odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie, podkreślając, że nie zachodzi naruszenie art. 9 i 10 Kpa, gdyż pełnomocnik skarżących był na bieżąco informowany o trybie prac nad przygotowaniem stanowiska w sprawie wniosku o udzielenie promesy koncesji. Obiektywne dane o zapasach spirytusu i stopniu wykorzystania mocy produkcyjnych nie wymagały ustosunkowania się przez wnioskodawców, a inne dowody nie były przeprowadzane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim należy stwierdzić, że skarżący podnosząc, iż wydanie promesy koncesji nie zagraża "ważnemu interesowi gospodarki narodowej", nie uwzględnili stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania decyzji.
W dniu 7 grudnia 1991 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 października 1991 r. o zmianie ustawy o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 107 poz. 460/.
Ta bardzo istotna i głęboka nowelizacja ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./ wprowadziła także daleko idące zmiany w przepisach dot. wydawania koncesji. W szczególności w art. 20 ust. 3 dodała zdanie rozszerzające uprawnienia organu koncesyjnego żądania w wyznaczonym terminie określonych informacji i dokumentów mogących uprawdopodobnić, że wnioskodawca spełni warunki wykonywania działalności gospodarczej. Dodała po ust. 3 art. 20 nowy ust. 3a, dający uprawnienia właściwemu ministrowi do wydania rozporządzenia wykonawczego w zakresie rodzaju dokumentów i informacji, o jakich mowa w ust.
3. Dodała w art. 20 po ust. 4 nowy ust. 4a, uprawniający organ koncesyjny do żądania zabezpieczenia majątkowego. Nadała nową treść ust. 5 art. 20, który otrzymał brzmienie: "Organ koncesyjny może odmówić udzielenia koncesji lub ograniczyć zakres i przedmiot działalności gospodarczej w stosunku do wniosku o udzielenie koncesji ze względu na zagrożenie interesu gospodarki narodowej, obronności lub bezpieczeństwa państwa albo zagrożenie bezpieczeństwa lub dóbr osobistych obywateli". Dodano po ust. 5 art. 20 nowe ust. 6 i 7, m.in. rozszerzające uprawnienia organu koncesyjnego i wprowadzające dalsze kryteria oceny wniosku, upoważniono Radę Ministrów do wydania rozporządzenia wykonawczego. Nadano nową treść art. 22 i wprowadzono przepisy art. 22a i art. 22b, dające m.in. uprawnienie organowi koncesyjnemu do cofania koncesji.
Jak więc wynika z art. 20 ust. 5 nowelizowanej ustawy o działalności gospodarczej, odmowa udzielenia koncesji może nastąpić już nie ze względu na "ważny" interes gospodarki, ale ze względu na zagrożenie "zwykłego" interesu gospodarki narodowej. Zaostrza to kryteria udzielania koncesji i zwiększa uprawnienia organu koncesyjnego.
Organ koncesyjny w pełni wykazał, że skoro istnieje poważna nadprodukcja spirytusu technicznego, maleją możliwości zbytu w kraju i za granicą, moce produkcyjne gorzelni zaś spadły do ok. 50 proc. - to jest oczywiste, że udzielenie promesy godziłoby w interes gospodarki narodowej. Z tych względów zarzuty skarg o sprzedaży spirytusu poza krajem uznać należy za chybione.
Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu orzeczeń /m.in. wyroki z dnia: 28 stycznia 1992 r. II SA 971/91 i II SA 972/91; 10 lutego 1992 r. II SA 898/91/ szczegółowo wskazywał, na czym polega "ważny" interes gospodarki narodowej, jak również na charakter wymienionej wyżej nowelizacji, zwiększającej uprawnienia organu koncesyjnego, rozszerzającej możliwości odmowy udzielenia koncesji z uwagi na zagrożenie "zwykłego" interesu gospodarki narodowej, wprowadzającej dalsze nowe wymagania i kryteria ocenne itp.
Chybione są także zarzuty naruszenia art. 9 i art. 10 Kpa, skoro nie prowadzono dowodów z zeznań świadków, opinii biegłych, z dokumentów itp., a podstawę odmowy stanowiły dane zawarte we wniosku i obiektywne dane dot. nie wykorzystanych mocy przemysłu spirytusowego, nadprodukcji spirytusu, malejącego zbytu spirytusu w kraju i za granicą itp.
Z tych względów i w myśl art. 207 par. 5 Kpa orzeczono jak w sentencji.