Uzasadnienie
Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w W. decyzją z dnia 19 stycznia 1993 r., utrzymaną w mocy w trybie odwoławczym decyzją Kierownika Wojewódzkiego Urzędu Pracy w W. z dnia 17 marca 1993 r., orzekł o utracie przez Krystynę R. prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 9 stycznia 1993 r. na tej podstawie, że w wyznaczonym terminie, to jest dnia 8 stycznia 1993 r., nie zgłosiła się do Biura Pracy. W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /Dz.U. nr 106 poz. 457 ze zm./, głoszące, że prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który z przyczyn nie usprawiedliwionych nie stawił się w wyznaczonym terminie w rejonowym urzędzie pracy. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego podano, że niestawiennictwo może być usprawiedliwione zaświadczeniem lekarskim na druku Mz-L4, stwierdzającym niezdolność bezrobotnego do pracy, a w razie choroby członka jego rodziny - zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym konieczność sprawowania nad nim opieki. W konkretnym wypadku chodzi o przedstawienie zaświadczenia lekarskiego o konieczności sprawowania przez Krystynę R. opieki nad mężem przebywającym w szpitalu. Takie zaświadczenie nie zostało złożone.
Krystyna R. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia negatywnego dla niej rozstrzygnięcia. W skardze zaznaczyła, że nie zgłosiła się w wyznaczonym dniu w Biurze Pracy z powodu konieczności codziennej obecności przy mężu podczas jego pobytu w szpitalu. Na tę okoliczność przedstawiła dokumentację szpitalną /tzw. epikryzę/, co jednak nie zostało uznane za dokument usprawiedliwiający. Uważa więc, że przy rozpatrywaniu jej sprawy nie wzięto pod uwagę jej wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej. Od dłuższego czasu na własną rękę poszukuje pracy, lecz jak dotychczas bezskutecznie; zasadniczą przeszkodą jest jej wiek /51 lat/.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, zaznaczając, że skarżąca nie wykazała, iż opieka nad chorym mężem przebywającym w szpitalu była z jej strony konieczna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Twierdzenie skarżącej, że stawiła się w dniu 5 stycznia 1993 r. w Rejonowym Urzędzie Pracy, znajduje pełne potwierdzenie w dokumentacji objętej aktami sprawy. Na arkuszu "stawiennictwo w Urzędzie Pracy i propozycje przedłożone osobie zainteresowanej" pod datą 5 stycznia 1993 r. znajduje się adnotacja pracownika Urzędu o wstrzymaniu wydania decyzji z powodu braku zwrotu skierowania nr 2460/261. Termin następnego stawiennictwa w Urzędzie ustalono na dzień 8 stycznia 1993 r.
Skarżąca już w odwołaniu podała, że ukończyła 50 lat życia, ma 30-letni staż pracy i pełne kwalifikacje zawodowe do pracy biurowej /wyższe wykształcenie administracyjne, dobra znajomość języka angielskiego, umiejętność maszynopisania i pracy na komputerze/. Przez ostatnie 18 lat pracowała w Zakładach Budownictwa Mostowego, z których została zwolniona w wyniku reorganizacji i zmniejszenia stanu zatrudnienia. Mimo intensywnych wysiłków, składania ofert pisemnych i dziesiątków ofert telefonicznych żaden zakład pracy nie chciał jej zatrudnić z powodu wieku.
W dniu 5 stycznia 1993 r. zgłosiła się do Rejonowego Urzędu Pracy, lecz odmówiono jej wypłaty zasiłku, ponieważ na skierowaniu nie miała pieczątki zakładu. Już wtedy informowała o ciężkim stanie zdrowia jej męża przebywającego w szpitalu, podkreślając, że nie ma pieniędzy, i dlatego prosiła, by pracownik Urzędu w drodze wyjątku telefonicznie potwierdził odmowę zatrudnienia jej przez ten zakład, spotkała się jednak z odmową. Jej mąż jest 66-letnim inwalidą II grupy, chorym na gruźlicę; był on w tym czasie hospitalizowany i lekarze wahali się, czy podjąć ryzyko operacji, której może nie przetrzymać /ze względu na różne przeciwwskazania operacyjne/. W dniu 7 stycznia 1993 r. mąż skarżącej został poddany operacji i zarówno w dniu 8 stycznia 1993 r., jak i w następnych dniach skarżąca przebywała u męża w szpitalu, obawiając się o jego życie. W dniu 18 stycznia 1993 r. zgłosiła się do Rejonowego Urzędu Pracy z adnotacją na skierowaniu o odmowie zatrudnienia oraz z dokumentacją lekarską męża, tak zwaną epikryzą szpitalną.
Dokumentacji tej nie uznano, żądając zaświadczenia lekarskiego o konieczności sprawowania opieki nad mężem w szpitalu.
Organy administracji całkowicie pominęły przedstawione przez skarżącą okoliczności, uznając, że skoro nie przedstawiła ona zaświadczenia o konieczności sprawowania opieki nad mężem przebywającym w szpitalu, to nie usprawiedliwiła swojego niestawiennictwa w Rejonowym Urzędzie Pracy w dniu 8 stycznia 1993 r.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny wyraża następujący pogląd prawny:
Usprawiedliwienie niestawiennictwa w wyznaczonym dniu w rejonowym urzędzie pracy może być wykazywane wszystkimi środkami dowodowymi /art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu - Dz.U. nr 106 poz. 457 ze zm. - w związku z art. 75 par. 1 i 2 Kpa/.
Nie znajduje podstaw w przepisach prawa powszechnie obowiązującego pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że tylko zaświadczenie lekarskie o konieczności sprawowania osobistej opieki nad mężem przebywającym po operacji w szpitalu mogło usprawiedliwić niestawiennictwo skarżącej w rejonowym urzędzie pracy w wyznaczonym dniu /8 stycznia 1993 r./.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie niniejszej naruszone zostały także zasady sformułowane w art. 7, 8 i 9 Kpa, obligujące organy administracji do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, a także do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.
Rygory przewidziane w ustawie o zatrudnieniu i bezrobociu mają na celu zapobieganie nadużywaniu przepisów tej ustawy przez niektóre osoby zarejestrowane formalnie jako bezrobotne, a także osiągnięcie celów ustawy, to jest aktywizacji i zatrudnienia bezrobotnych. Nie mogą one natomiast stanowić dodatkowej zbędnej dolegliwości dla osób, które i tak z racji swego statusu i sytuacji życiowej często znajdują się wraz z rodzinami w bardzo trudnym położeniu.
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jedynie decyzję organu II instancji, gdyż przyspieszy to rozpoznanie sprawy i umożliwi wydanie stosownej decyzji przez organ odwoławczy.
Z tych względów i w myśl art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa orzeczono jak w sentencji.