Uzasadnienie
Waldemar K., który przejął po rodzicach gospodarstwo o powierzchni 2,67 ha we wsi B., zwrócił się w dniu 2 października 1988 r. do Urzędu Gminy w T.K. z prośbą o wyrażenie zgody na hodowlę lisów, którą poprzednio prowadził na nieruchomości wydzierżawionej w innej miejscowości.
Naczelnik Gminy, po zasięgnięciu opinii Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w Ł., pismem z dnia 6 grudnia 1988 r. oświadczył, że nie wnosi zastrzeżeń do budowy klatek dla zwierząt i ogrodzenia, ale z powodu sąsiedztwa N-kiego Parku Krajobrazowego ferma lisów powinna być prowadzona na terenie suchym, musi mieć szczelne szambo, ogrodzenie jej musi być estetyczne, a teren należy zadrzewić.
Wkrótce jednak, ze względu na interwencję okolicznych mieszkańców, a także Dyrektora N-kiego Parku Krajobrazowego, Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny zmienił swą pozytywną poprzednio opinię, a Naczelnik Gminy w T.K. decyzją z dnia 22 czerwca 1989 r., powołując się na par. 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 lipca 1951 r. w sprawie utrzymania porządku i czystości w nieruchomościach /Dz.U. nr 40 poz. 306 ze zm./, nakazał likwidację fermy lisów, podając w uzasadnieniu decyzji, iż Waldemar K. nie uzgodnił lokalizacji fermy z dyrekcją N-kiego Parku Krajobrazowego, nie zachował strefy ochronnej 150 m od budynku mieszkalnego i 300 m od studni.
Waldemar K. odwołał się od tej decyzji zarzucając, iż jest ona bezprawna, narusza bowiem jego prawo własności. Podniósł, że Jan J., występujący ze skargami na prowadzenie fermy, nie jest nawet zameldowany w budynku w pobliżu fermy, a jego konkubina - Stefania D. jest zameldowana tylko czasowo, ma bowiem w B. mieszkanie, w którym jest zameldowana na stałe. Swoją część budynku Waldemar K. wykorzystuje jako budynek gospodarczy i nie zamierza w nim mieszkać. Wszyscy sąsiedzi korzystają z wodociągu, a nie ze studni, w której pobliżu jest ferma.
Rozpoznając powyższe odwołanie, Dyrektor Wydziału Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa decyzją z dnia 18 sierpnia 1989 r. nr RŻL-III-7042/F/89 uchylił decyzję Naczelnika Gminy i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji podał, że przepis powołany przez organ I instancji nie może być podstawą prawną decyzji, gdyż upoważnia jedynie do wydania jedynie do wydania przepisów prawa miejscowego. Wskazał też, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił niekorzystne dla Waldemara K. postanowienie Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego.
Decyzja organu odwoławczego była przedmiotem sześciu skarg w dwu pismach procesowych skierowanych do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pierwsze z nich wniósł pełnomocnik w imieniu Mieczysława M., Kazimierza B. i Marianny B., drugie wnieśli Franciszek J., Jan J. i Stefania D. Pełnomocnik Mieczysława M., Kazimierza B. i Marianny B. zarzucił organowi, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem par. 5 rozporządzenia powołanego w decyzji organu I instancji, a także par. 2 i 3 instrukcji Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Ministra Rolnictwa z dnia 3 maja 1961 r. w sprawie warunków sanitarnych dla hodowli zwierząt futerkowych /M.P. nr 38 poz. 178/. Naruszenie to polega na akceptacji lokalizacji hodowli lisów na terenie zwartej zabudowy wsi, bez zadrzewienia przewidzianej prawem strefy ochronnej. Zarzucił także naruszenie art. 38 i art. 73 pkt 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska przez akceptację hodowli lisów na terenie N-kiego Parku Krajobrazowego, w miejscu o warunkach turystycznych.
W skardze Franciszka J., Jana J. i Stefanii D. zarzucono, iż zgodnie z aktem notarialnym i wpisem do księgi wieczystej nr 9646 w Państwowym Biurze Notarialnym w B. mają oni prawo dożywotniego zamieszkiwania w domu, przy którym zlokalizowano fermę lisów. Od tego mieszkania do fermy jest 30 metrów.
Wszyscy skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji.
Odpowiadając na skargi, organ administracji wniósł o ich oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim należy wyjaśnić, iż obowiązujący nadal par. 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 lipca 1951 r. w sprawie utrzymania porządku i czystości w nieruchomościach /Dz.U. nr 40 poz. 306 ze zm./ jest przepisem kompetencyjnym, uprawniającym organy terenowe jedynie do wydania przepisów prawa miejscowego, wprowadzających zakazy hodowli i trzymania zwierząt na określonych obszarach, nie może zaś stanowić podstawy prawnej wydania decyzji administracyjnej o zakazie hodowli. Taką podstawę mógłby stanowić dopiero przepis prawa miejscowego.
Skoro zatem na terenie gminy T. K. nie obowiązuje akt prawa miejscowego o zakazie hodowli lisów, brak było podstawy do wydania zakazu w indywidualnej sprawie Waldemara K. w formie decyzji administracyjnej.
Bezpośrednią podstawą wydania zakazu hodowli lisów nie może być także ani art. 38, ani art. 71 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6 ze zm./, a dodać trzeba, że uchwała Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia 29 kwietnia 1986 r. w sprawie określenia zasad prowadzenia działalności gospodarczej na terenie N-kiego Parku Krajobrazowego i jego strefy ochronnej nie zabrania chowu zwierząt w tej strefie.
Podnieść też należy, iż żaden przepis instrukcyjny nie może stanowić podstawy decyzji administracyjnej, jak to bowiem już wielokrotnie wskazywano, podstawą tą może być jedynie przepis prawa powszechnie obowiązującego.
Organ administracji państwowej stopnia podstawowego zatem nie miał podstawy prawnej do wydania zakazu hodowli lisów przez Waldemara K. i dlatego organ odwoławczy słusznie tę decyzję uchylił i umorzył postępowanie w sprawie.
W konsekwencji wszystkie skargi na decyzję ostateczną, jako niezasadne, zostały oddalone na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.
Wychodząc poza zakres skarg, można zainteresowanym wskazać, iż państwowy inspektor sanitarny na obowiązek nakładać - w drodze decyzji administracyjnej - na przykład likwidację hodowli zwierząt, jeśli powoduje ona bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi /art. 27 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - Dz.U. nr 12 poz. 49 ze zm./.