Uzasadnienie
Bogdan P. ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego w 1965 r., odbył aplikację sędziowską i w 1973 r. zdał egzamin sędziowski.
Przedłożył świadectwo pracy z TKKF w W. za okres od dnia 1 kwietnia 1974 r. do dnia 31 stycznia 1977 r., z którego wynika, że był tam zatrudniony jako radca prawny na 1/2 etatu, oraz ze Spółki z o.o., że był zatrudniony w analogicznym charakterze i rozmiarze w okresie od dnia 1 września 1988 r. do dnia 30 listopada 1989 r. Ponadto przedstawił opinię wydaną przez Specjalistyczny Zespół Opieki Zdrowotnej w W. o zatrudnieniu od 1 kwietnia 1977 r. w charakterze zastępcy dyrektora ds. ekonomiczno-eksploatacyjnych.
Uchwałą z dnia 9 października 1991 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. odmówiła uwzględnienia wniosku Bogdana P. o wpisanie go na listę radców prawnych w trybie art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, wobec braku wykazania 3-letniego okresu zatrudnienia na podstawie stosunku pracy na stanowisku odpowiadającym funkcji radcy prawnego w rozumieniu ustawy, tj. przed dniem wejścia w życie tej ustawy - 10 października 1982 r.
W odwołaniu od tej uchwały Bogdan P. podniósł m.in., że bezsporne jest, że funkcję radcy prawnego "w klasycznej postaci" pełnił w okresie od dnia 1 kwietnia 1974 r. do dnia 31 stycznia 1977 r., a więc przez 2 lata i 9 miesięcy. Zdaniem odwołującego się, obok stanowiska zastępcy dyrektora Zespołu Opieki Zdrowotnej wykonywał także funkcję radcy prawnego, bowiem były trudności z zatrudnieniem takowego. O charakterze wykonywanych czynności świadczy załączony zakres tych czynności.
Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą z dnia 22 lutego 1992 r. nie uwzględniła odwołania i umorzyła postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że zatrudnienie w charakterze radcy prawnego w Stowarzyszeniu, jakim było TKKF, odbywało się poza regulacją wynikającą z uchwały Nr 533 Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 1961 r. w sprawie obsługi prawnej przedsiębiorstw państwowych, zjednoczeń i banków /M.P. nr 90 poz. 406/. Także zajmowanie się prawnymi aspektami spraw na stanowisku zastępcy dyrektora ds. ekonomiczno-eksploatacyjnych nie może stanowić wystarczającej podstawy do uznania, że istotę pracy stanowiły obowiązki radcy prawnego, wyznaczone przez ustawę.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bogdan P. wniósł o uchylenie powyższej uchwały, jako opartej na błędnej ocenie materiału dowodowego i błędnej interpretacji obowiązujących przepisów.
W uzasadnieniu skargi Bogdan P. polemizuje z ustaleniami i wnioskami wyciągniętymi przez organ odwoławczy w zakresie zatrudnienia na stanowisku radcy prawnego w TKKF oraz zastępcy dyrektora Zespołu Opieki Zdrowotnej.
Skarżący wyraził pogląd, iż uwzględniając łączny okres zatrudnienia w powyższych instytucjach, przekraczający 3 lata - spełniał warunek określony w art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Według ogólnej zasady, wyrażonej w art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. na listę radców prawnych może być wpisana osoba. która odpowiada wymaganiom określonym w pięciu punktach tego przepisu, a ponadto odbyła aplikację radcowską i złożyła egzamin radcowski. Odbycie aplikacji radcowskiej zakończonej egzaminem, jako przesłanka wpisu na listę radców prawnych, jest więc regułą. W drodze wyjątku od tej reguły, powołany w kwestionowanych uchwałach. art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy dopuszcza możliwość wpisu na listę radców prawnych osoby, która nie odbyła aplikacji radcowskiej, lecz ma określony staż pracy na stanowisku odpowiadającym funkcji radcy prawnego w rozumieniu ustawy.
Decydujące znaczenie ma tu więc, oprócz stażu pracy, zajmowanie stanowiska odpowiadającego funkcji radcy prawnego. Przepisy nie określają pojęcia stanowiska odpowiadającego funkcji radcy prawnego, wymieniają jednak zadania związane z pełnieniem tej funkcji.
Takie wyliczenie zasad zawiera art. 7 ust. 1 ustawy /a w odniesieniu do radców prawnych, zatrudnionych w organach administracji państwowej, również art. 7 ust. 2 i art. 9/.
Zestawienie treści tych przepisów z przepisami art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy prowadzi do wniosku, że przez stanowisko odpowiadające funkcji radcy prawnego należy rozumieć także stanowisko, z zajmowaniem którego wiąże się wykonywanie zadań wymienionych w art. 7 ust. 1 ustawy. Wyliczenie zadań wymienionych w tym przepisie nie ma charakteru wyczerpującego. Są to jednak zadania charakteryzujące się sprawowaniem obsługi prawnej, związanej z pełnieniem funkcji radcy prawnego /art. 6 ust. 1 ustawy/. Ratio legis omawianego art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy opiera się więc na założeniu, że osoba, która wprawdzie nie odbyła wymaganej aplikacji radcowskiej, ma jednak - wskutek wykonywania przez okres co najmniej 3 lat zadań należących do radcy prawnego - kwalifikacje do objęcia tego stanowiska. Tylko taka osoba, mimo nie odbycia aplikacji, może być wskutek tej regulacji wyjątkowo wpisana na listę radców prawnych. Tego rodzaju założenie stanowi podstawową wskazówkę przy wykładni omawianego przepisu.
Skarżący takim wymaganiom nie odpowiada i dlatego nie było podstaw do wzruszenia kwestionowanych przez niego uchwał samorządu radcowskiego.
Przede wszystkim rozważenia wymaga charakter wykonywanej przez skarżącego pracy na stanowisku zastępcy dyrektora do spraw ekonomiczno-eksploatacyjnych.
Otóż wykonywanie "przy okazji" pełnienia tej funkcji niektórych zadań związanych z obsługą prawną /np. wynikające z zakresu czynności informowanie o zmianach w stanie prawnym, udzielanie wyjaśnień prawnych, udział w rokowaniach i nadzór nad egzekucją należności/ obejmuje tylko część - i to nie najważniejszą - funkcji radcy prawnego. Funkcje te - co wynika z zakresu czynności - miały charakter uboczny w stosunku do zadań wykonywanych przez skarżącego w charakterze zastępcy dyrektora do spraw ekonomiczno-eksploatacyjnych.
Skoro więc zatrudnienie na powyższym stanowisku nie spełnia warunków określonych w przepisach ustawy o radcach prawnych, to bezprzedmiotowe są rozważania co do charakteru zatrudnienia na innych stanowiskach, skoro - co jest bezsporne - ich okres jest krótszy niż 3 lata.