Uzasadnienie
Burmistrz miasta M. pismem z dnia 17 lipca 1997 r. odmówił Powszechnej Spółdzielni Spożywców w M. zwrotu opłaty z tytułu zezwolenia na sprzedaż alkoholu w kwocie 8618,18 zł, a także odmówił wydania w tej sprawie decyzji odmownej. Wyjaśnił, że opłata ta była czynnością materialno-techniczną dotyczącą stwierdzenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa, dokonywaną w trybie pozaprocesowym.
Powszechna Spółdzielnia Spożywców "Społem" w M. wniosła skargę na stanowisko gminy M. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się nakazania zwrotu opłaty lub jej zarachowania na poczet opłat za okres przyszły.
W uzasadnieniu podała, że spółdzielnia uzyskała zezwolenie na sprzedaż alkoholu przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 września 1996 r. o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zgodnie z wykładnią dokonaną przez NSA w uchwale z dnia 23 czerwca 1997 r. /OPK 32/97/ podmioty, które uzyskały koncesje na sprzedaż alkoholu przed dniem wejścia w życie noweli do ustawy, nie mają obowiązku uiszczenia opłaty. Skarżąca taką opłatę uiściła. Natomiast gmina M. odmówiła zwrotu tej pobranej opłaty.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta M. wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w piśmie z dnia 17 lipca 1997 r. adresowanym do skarżącej spółdzielni.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W uchwale składu pięciu sędziów NSA z dnia 23 czerwca 1997 r. OPK 3-31/97, wyrażono pogląd, że sprawa sprzedaży detalicznej wyrobów alkoholowych jest indywidualną sprawą z zakresu administracji publicznej, jednakże kwestia ustalenia opłat za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych nie podlega rozstrzyganiu w trybie decyzji administracyjnej.
Podstawą tego zapatrywania jest z kolei wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, według którego sprawę załatwia się przez wydanie decyzji administracyjnej tylko wtedy, gdy przepis prawa materialnego albo inne przepisy prawne przewidują taką formę rozstrzygnięcia. Idąc tą drogą rozumowania trzeba stwierdzić, iż przepisy znowelizowanej ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ani inne przepisy prawa nie przewidują wydania decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu nienależnej opłaty za zezwolenie na sprzedaż alkoholu.
Ochrona interesów podmiotu spełniającego nienależne świadczenie publicznoprawne polega w tym przypadku na możliwości żądania od organu właściwego do załatwienia indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej żądania zajęcia stanowiska w sprawie. Będzie ono polegało na zarządzeniu zwrotu nienależnej opłaty albo odmowie zwrotu, a więc będzie czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uznania albo odmowy uznania uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, czyli czynnością, o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.
Czynność taka podjęta poza trybem postępowania administracyjnego podlega kontroli sądu administracyjnego na warunkach określonych w art. 34 ust. 3 ustawy o NSA. Przed wniesieniem skargi do sądu należy zwrócić się do właściwego organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Skarga może być wniesiona po upływie 30 dni od dnia doręczenia wezwania. W rozpatrywanej sprawie skarżąca tego wymagania nie dopełniła. Dlatego też na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o NSA orzeczono, jak w sentencji.