Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 23 marca 1999 r., II SA 111/99

Teza

Mimo zwolnienia ze służby - na wniosek funkcjonariusza Służby Więziennej przed upływem 5 lat od odbycia przeszkolenia, brak jest podstaw prawnych do żądania od takiego funkcjonariusza zwrotu zrewaloryzowanej równowartości kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie szkolenia wstępnego.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny uchyla decyzję dyrektora generalnego Służby Więziennej w Warszawie i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, w przedmiocie zwrotu kosztów wyżywienia i umundurowania w czasie nauki na szkoleniu wstępnym.

Uzasadnienie

Decyzją z 8 lipca 1998 r. wydaną na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 4 i art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej /Dz.U. nr 61 poz. 283 ze zm./ i par. 5 ust. 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 1997 r. w sprawie wysokości, zasad zwracania oraz przypadków zwalniania z obowiązku zwrotu przez funkcjonariuszy Służby Więziennej równowartości kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie odbywania szkolenia /Dz.Urz. MS nr 3 poz. 32/ dyrektor Aresztu Śledczego w W. zobowiązał skarżącego do zwrotu zrewaloryzowanej równowartości kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki na szkoleniu wstępnym od 13 listopada do 3 grudnia 1996 r., ponieważ zwolnienie ze służby na jego wniosek nastąpiło 31 lipca 1998 r., tj. przed upływem 5 lat od odbycia przeszkolenia.

(...) W skardze do sądu skarżący domaga się uchylenia decyzji zwracając uwagę, że art. 65 ust. 1 ustawy dotyczy jedynie zwrotu kosztów szkolenia podoficerów, chorążych i oficerów Służby Więziennej, a nie przeszkolenia wstępnego jakie on odbył.

(...) Pełnomocnicy dopuszczonego do udziału w postępowaniu sądowym Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa wyrazili pogląd, że wbrew przepisom ustawy o Służbie Więziennej obciążono skarżącego kosztami przeszkolenia wstępnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Art. 65 ust. 1 wymienionej ustawy stanowi: "Funkcjonariusz zwolniony ze służby z przyczyn określonych w art. 39 ust. 2 pkt 3-6 oraz ust. 3 pkt 2, przed upływem 5 lat od odbycia szkolenia przewidzianego dla podoficerów, chorążych lub oficerów Służby Więziennej, jest obowiązany zwrócić zrewaloryzowaną kwotę stanowiącą równowartość kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki". Według cytowanego przepisu konieczne jest łączne spełnienie zawartych w nim przesłanek, aby można było obciążyć funkcjonariusza równowartością tych kosztów.

W rozpoznawanej sprawie głównie chodzi o odpowiedź na pytanie, czy szkolenie jakie odbył skarżący mieści się w granicach tego przepisu. Skarżący - jak to ujęto w decyzji personalnej z 31 października 1996 r. - został przyjęty "na okres służby przygotowawczej" i mianowany na stanowisko strażnika działu ochrony aresztu śledczego, a następnie 4 listopada 1996 r. nadano mu stopień szeregowego służby więziennej. Na odwrocie zaświadczenia o ukończeniu szkolenia wstępnego w dniach 13 listopada - 3 grudnia 1996 r. stwierdzono, że skarżący kwalifikuje się do służby w dziale ochrony pod opieką kierownika działu i ma uprawnienia do posługiwania się bronią służbową.

Z kolei w opinii służbowej z 23 października 1997 r. w jej pkt 7 dotyczącym przeszkolenia zawodowego widnieje adnotacja "nie przeszkolony".

Szkolenie wstępne, jakie odbył skarżący w okresie 3 tygodni umożliwiło zapoznanie go z charakterem służby i czekającymi obowiązkami. Był to pierwszy etap służby przygotowawczej, która - jak wynika z art. 29 ust. 2 i 3 ustawy - ma na celu przygotowanie funkcjonariusza i sprawdzeniu jego przydatności do służby oraz mianowanie na stałe w Służbie Więziennej. Co więcej - okres służby przygotowawczej nawet wypełniony licznymi szkoleniami, nie kwalifikuje się do rozliczenia kosztów szkolenia w razie stwierdzonej nieprzydatności do służby, co wynika z pominięcia w art. 65 ust. 1 zwolnienia funkcjonariusza na podstawie art. 39 ust. 2 pkt 2. Art. 65 ust. 1 obejmuje bowiem funkcjonariuszy objętych szkoleniem przewidzianym dla podoficerów, chorążych lub oficerów, do których skarżącego w żaden sposób nie można zaliczyć.

Z powyższych względów wadliwe było obciążenie skarżącego kosztami wstępnego przeszkolenia i dlatego na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji. W rezultacie tego wyroku wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji dyrektora Aresztu Śledczego w W. z 8 lipca 1998 r. wymaga ponownego rozpatrzenia przez dyrektora okręgowego Służby Więziennej w W.