Uzasadnienie
Prezes Krajowego Urzędu Pracy decyzją z dnia 4 stycznia 1996 r., po rozpatrzeniu odwołania Stanisława M., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w (...) z dnia 31 października 1995 r. w przedmiocie odmowy umorzenia pozostałej do spłaty kwoty 782,18 zł pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy, wraz z odsetkami. W uzasadnieniu decyzji Prezes Krajowego Urzędu Pracy stwierdził, że w dniu 24 sierpnia 1990 r. pomiędzy Kierownikiem Rejonowego Urzędu Pracy w S. a Stanisławem M. została podpisana umowa o udzieleniu pożyczki w wysokości 10 mln zł na podjęcie działalności gospodarczej w zakresie instalatorstwa elektrycznego. Dnia 29 października 1993 r., na wniosek pożyczkobiorcy, Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w S. umorzył Stanisławowi M. 50 procent pobranej pożyczki. Jednakże dnia 19 maja 1995 r. Kierownik tego Urzędu zwrócił się do pożyczkobiorcy oraz poręczycieli o zwrot należności w terminie do dnia 12 czerwca 1995 r. z powodu niedotrzymania przez pożyczkobiorcę warunków umowy. Zdaniem organu odwoławczego, w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że ani odwołujący się, ani jego rodzina nie żyją w ubóstwie, a opinia Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy i opinia Rejonowej Rady Zatrudnienia na temat umorzenia pożyczki były negatywne. W związku z tym organ uznał, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1995 nr 1 poz. 1/, dające podstawę do umorzenia pozostałej do spłaty kwoty pożyczki.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stanisław M. podniósł, że działalność gospodarczą, na której podjęcie otrzymał pożyczkę, prowadził nieprzerwanie przez 3,5 roku i w tym czasie wyszkolił dwóch uczniów, za co umorzono mu połowę pożyczki. W 1993 r. został zmuszony do zawieszenia tej działalności z powodu złego stanu zdrowia spowodowanego wypadkiem. Ma trzecią grupę inwalidzką i rentę w wysokości 200 zł, która nie starcza na utrzymanie. Nie miał środków na zapłacenie za energię elektryczną, w związku z czym został jej pozbawiony. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. pomagał mu, wykupując mu konieczne lekarstwa. Z powodu tych okoliczności żona uzyskała rozwód. Opinie dołączone do akt sprawy uważa za jednostronne i powierzchowne, albowiem opierają się na twierdzeniach jego byłej żony.
W odpowiedzi na skargę Prezes Krajowego Urzędu Pracy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, dodając jedynie, że skarga zawiera zarzuty, które były już przedmiotem rozważań organu odwoławczego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji stanowi art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1995 nr 1 poz. 1/, zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych trudną sytuacją materialną osoby, która otrzymała z Funduszu Pracy pożyczkę na podjęcie działalności gospodarczej, dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy, po zasięgnięciu opinii kierownika rejonowego urzędu pracy oraz rejonowej rady zatrudnienia, może na wniosek pożyczkobiorcy odroczyć termin spłaty pożyczki lub umorzyć jej spłatę w części lub w całości.
Z treści powyższego przepisu wynika, że przesłanki umorzenia spłaty pożyczki udzielonej bezrobotnemu zostały w nim określone wyczerpująco, a umorzenie omawianej należności zależy wyłącznie od sytuacji materialnej pożyczkobiorcy. Oznacza to, że rozstrzygnięcie w takiej sprawie nie może być związane z innymi okolicznościami, nie wymienionymi w tym przepisie, w tym z oceną, czy bezrobotny nadal prowadzi działalność gospodarczą, na której podjęcie udzielono mu pożyczki, i z okolicznością, że umorzono mu jej połowę.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i z utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji wynika, że organy orzekające w niniejszej sprawie odmówiły Stanisławowi M. umorzenia spłaty pożyczki głównie ze względu na zaprzestanie działalności gospodarczej i skorzystanie już uprzednio z umorzenia połowy kwoty pożyczki. Takie rozstrzygnięcie sprawy narusza w istotny sposób art. 18 ust. 8 cytowanej ustawy, opiera się bowiem na przesłankach nie przewidzianych w tym przepisie.
Ocena, czy bezrobotny ubiegający się o umorzenie pożyczki znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, należy do organów zatrudnienia, jednakże nie może to być ocena dowolna. Obowiązkiem organów jest uwzględnienie wszystkich okoliczności, które określają sytuację materialną bezrobotnego, oraz dokonanie na ich podstawie oceny, czy sytuacja ta jest istotnie szczególnie trudna. Z uzasadnienia decyzji okoliczności te nie wynikają. Organy orzekające całkowicie pominęły powody, dla których bezrobotny zaprzestał działalności gospodarczej /choroba i orzeczone inwalidztwo/, oraz jego warunki rodzinne. Z akt nie wynika, czy skarżący - jak sam twierdzi - istotnie jest rozwiedziony, czy pozostaje z żoną i dziećmi we wspólnocie majątkowej i czy rzeczywiście był zmuszony do korzystania z funduszu opieki społecznej na zakup koniecznych lekarstw.
Kwestii tych nie wyjaśniają też opinie Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy i Rejonowej Rady Zatrudnienia oraz Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. Stanowisko takie narusza przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 par. 1 i art. 107 Kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Dodać przy tym należy, że organ odwoławczy zawarł w uzasadnieniu decyzji stwierdzenie, iż "(...) odwołujący się i jego rodzina nie żyją w ubóstwie". Jest to przesłanka, która nie wynika z przepisu art. 18 ust. 8 cytowanej ustawy i nie może stanowić podstawy rozstrzygania niniejszej sprawy, albowiem "ubóstwo" nie jest synonimem "szczególnie trudnej sytuacji materialnej". Poza zakresem omawianego przepisu pozostaje także przesłanka związana z oceną sytuacji materialnej poręczycieli, co szczególnie wyeksponował organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji.
Skoro rozstrzygnięcie w sprawie nie zostało oparte na pełnych ustaleniach co do sytuacji materialnej skarżącego, a dla oceny tej sytuacji jako przesłanki przyjęto także inne okoliczności, które nie powinny mieć istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, to z powodu naruszenia wymienionych wyżej przepisów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/.
Mając na względzie ocenę prawną wyrażoną w wyroku, organ odwoławczy ponownie rozpozna odwołanie skarżącego od decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w (...) z dnia 31 października 1995 r.