Uzasadnienie
Minister Sprawiedliwości, decyzją z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] po rozpatrzeniu skargi p. A. G. (skarżącej) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia wymienionej tłumaczem przysięgłym języka niemieckiego.
W uzasadnieniu wskazano między innymi, iż decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. Prezes Sądu Okręgowego w [...] odmówił ustanowienia skarżącej tłumaczem przysięgłym języka niemieckiego stwierdzając, iż zgodnie z przepisem § 17 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. W sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz.U. z 1987, Nr 18, poz.112, z póź. zm.) tłumaczem języka obcego może być ustanowiona osoba, która m.in. daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków tłumacza. Prezes Sądu ustalił, że skarżąca spełnia warunki przewidziane w/w rozporządzeniem w tym i warunek wykształcenia (§18 pkt 1 rozporządzenia -ukończyła wyższe studia filologiczne) natomiast nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków. Skarżąca studiuje obecnie na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w [...] i z uwagi na stacjonarny tryb studiów w tradycyjne dni pracy przebywa w [...] odległym o 80 kilometrów od [...] (do akt sprawy dołączono pismo wnioskującej z dnia [...] grudnia 2001 r. w którym oświadcza, że w miejscu zamieszkania przebywa od piątku do poniedziałku).
Wskazał, że wykonywanie funkcji tłumacza wymaga, co do zasady stałej obecności w miejscu położenia biura zarówno ze względu na wymóg dostępności usług jak i możliwość nadzoru, jaki sprawuje nad nim Prezes Sądu Okręgowego.
Od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego skarżąca odwołała się do Ministra Sprawiedliwości.
W odwołaniu podnosiła, że stanowisko Prezesa Sądu w kwestii braku przesłanki dotyczącej rękojmię należytego wykonywania obowiązków tłumacza jest bezzasadne, bowiem wykonywanie funkcji tłumacza a w tym obecność w miejscu położenia biura zarówno ze względu na wymóg dostępności usług jak i możliwość poddania się nadzorowi ze strony Prezesa Sądu Okręgowego są kwestiami związanymi z techniczną organizacją pracy tłumacza. Podnosi, że zdobywane dodatkowe kwalifikacje i możliwość korzystania z zasobów bibliotek uniwersyteckich daje podstawę do twierdzenia, że zlecone opinie wykona na odpowiednim poziomie merytorycznym. Twierdzi ponadto, że tłumacz wykonując swoją pracę na odpowiednim poziomie zmuszony jest do
Sygn. akt 6 II SA 1190/02 korzystania z literatury i konsultacji specjalistów, co odbywa się najczęściej poza siedzibą biura. Z tego też powodu w ocenie skarżącej samo miejsce wykonywania tłumaczenia pisemnego nie ma znaczenia ani dla dostępności usług ani możliwości kontroli działalności tłumacza, ani nie różnicuje sytuacji wnioskodawczyni w porównaniu z innymi tłumaczami przysięgłymi przebywającymi na stałe w miejscu swojej siedziby. Wskazuje, że dostępność nowoczesnych środków łączności (internet, telefon komórkowy) i niewielka odległość dzieląca miejsce studiów od siedziby sądu umożliwia stawienia się na każdorazowe wezwanie sądu w wyznaczonym terminie w siedzibie sądu.
W ocenie skarżącej przedstawione przez nią argumenty stanowią o dostępności usług i możliwości realizacji każdego zlecenia. Ponadto podnosi, że przesłanka z § 17 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. W sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych jest przesłanką merytoryczną a nie formalną ustanowienia tłumaczem przysięgłym i dlatego winno się ją rozumieć przede wszystkim jako wymóg zapewnienia odpowiedniej jakości tłumaczeń dokonywanych przez tłumaczy przysięgłych natomiast w kwestii organizacji pracy nie można zakładać a priori, że wnioskodawca nie będzie spełniać wymogu dostępności swoich usług.
Podnosząc powyższe wnioskodawczyni stwierdza, że spełnia warunki ustanowienia tłumaczem przysięgłym określone w § 17 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. W sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Minister Sprawiedliwości rozpatrując odwołanie skarżącej stwierdził, że tryb i zasady ustanawiania tłumaczy przysięgłych reguluje rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. W sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych. Zgodnie z § 1 ust.l i ust.3 cytowanego rozporządzenia tłumaczy przysięgłych ustanawia przy sądzie okręgowym prezes tego sądu, wyznaczając im jednocześnie siedzibę. Rozporządzenie nakłada na prezesa sądu szereg obowiązków opisanych w § 6, § 8, § 27 i § 28 m.in. prowadzenia list tłumaczy przysięgłych dostępnych stronom i uczestnikom postępowań, sprawowania nadzoru i kontroli nad działalnością tłumaczy. Wymienione wyżej obowiązki, spoczywają na Prezesie Sądu są wiązane integralnie z przepisami ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070, z póź. zm.) ograniczającej zakres sprawowania przez Prezesa Sądu nadzoru administracyjnego do granic obszaru jego właściwości.
Minister Sprawiedliwości podniósł, że z tych względów wyznaczona przez prezesa sądu okręgowego siedziba tłumacza przysięgłego musi znajdować się nie tylko na terenie obszaru właściwości tego sądu i spełniać rolę faktycznej siedziby, tzn. miejsca, w którym zamieszkiwanie tłumacza ma charakter trwały. Minister Sprawiedliwości podkreślił, że w sprawie problemem wymagającym rozstrzygnięcia nie jest spełnianie wymogów formalnych, lecz kwestia siedziby tłumacza przysięgłego. Podniósł, że Prezes Sądu podejmując
Sygn. akt 6 II SA 1190/02 decyzję w przedmiocie ustanowienia tłumaczem przysięgłym, daje tym samym gwarancję należytego wypełniania przez tłumacza wynikających z tego obowiązków. Podnosił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy a w szczególności życiorys skarżącej i oświadczenie zawarte w piśmie z dnia [...] grudnia 2001 r. wskazuje, że faktycznym miejscem zamieszkiwania (domicylem) skarżącej jest [...] i tam też obecnie skoncentrowane jest jej życie zawodowe. W świetle powyższego Minister Sprawiedliwości uznał, że zarówno nowoczesne środki łączności jak i odległość dzieląca miasta nie mogą stanowić decydującego argumentu, bowiem jak wskazał wyżej siedziba tłumacza przysięgłego znajdować się musi w obszarze właściwości sądu, przy którym został ustanowiony (§ 1 ust.l i ust.3 cytowanego rozporządzenia). W tych okolicznościach Minister Sprawiedliwości uznał, że decyzja Prezesa Sądu odmawiająca stronie ustanowienia tłumaczem przysięgłym ze względu na niemożność wyznaczenia siedziby tłumacza przysięgłego w okręgu sądu, w którym ma tę funkcję pełnić jest zasadna.
Decyzję Ministra Sprawiedliwości zaskarżyła skarżąca wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Prezesa Sądu Okręgowego lub uchylenie i umorzenie, i przekazanie do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca podniosła argumenty jak w odwołaniu a ponadto wskazała, że biurem byłby lokal będący jej miejscem zamieszkania przy ul. [...] w [...] gdzie zamieszkują stale obecni jej rodzice i brat i gdzie ma dostęp do komputera. Podniosła ponadto, że rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. W sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych wbrew stanowisku Ministra Sprawiedliwości nie stanowi wyraźnie czy o właściwości sądu okręgowego, przy którym ma być ustanowiona tłumaczem przysięgłym decyduje miejsce stałego zameldowania czy ośrodek osobistych i majątkowych interesów. Wskazywała, że biorąc pod uwagę te wątpliwości złożyła wniosek o ustanowienie tłumaczem przysięgłym do sądu w [...] gdzie jest zameldowana na stałe a nie do sądu w [...] gdzie ma zameldowanie na pobyt czasowy.
Wskazała, że przy prezentowanej przez Ministra Sprawiedliwości interpretacji przepisów rozporządzenia nie ma w jej przypadku możliwości ustanowienia jej tłumaczem przysięgłym przy Sądzie Okręgowym w [...] jak i w [...] co narusza jej konstytucyjne prawo wolności wyboru i wykonywania zawodu wyrażone w art. 65 ust.l Konstytucji RP. Powołując się na powyższe wniosła jak w skardze.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, że decyzja organu II instancji z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] została doręczona stronie w dniu [...] marca 2002 r. Termin zaskarżenia upłynął dnia [...] kwietnia 2002 r.(w sobotę). Skarżąca wniosła skargę bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu [...] kwietnia
Sygn. akt 6 II SA 1190/02 (poniedziałek) 2002 r. czyli po upływie 30 dni od dnia doręczenia tej decyzji. Tak więc ocenie Ministra Sprawiedliwości przekroczenie terminu do wniesienia skargi uprawnia do żądania odrzucenia skargi.
Ponadto Minister Sprawiedliwości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie:
ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271).
Powyższe regulacje prawne statuują dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne.
W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami i procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie.
Organy administracyjne obu instancji, rozstrzygając niniejszą sprawę na niekorzyść skarżącej poprzez odmówienie ustanowienia Pani A. G. tłumaczem przysięgłym przy Sądzie Okręgowym w [...] naruszyły prawo
Sygn. akt 6 II SA 1190/02 w takim stopniu, w jakim skutkować musi uchyleniem zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Podstawę materialnoprawnąkwestionowanych decyzji stanowiły przepisy § 17 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych oraz podnoszona przez organy obu instancji niemożność ustanowienia siedziby dla tłumacza przysięgłego § 1 pkt 1 rozporządzenia.
Warunki, jakie winien spełniać tłumacz przysięgły, wymienione są w § 17 ww. rozporządzenia. Z przepisu wynika, iż tłumaczem języka obcego może być ustanowiona osoba, która:
- - posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich,
* ukończyła 25 lat życia,
* wykaże odpowiednią znajomość języka polskiego i języka obcego, dla którego ma być ustanowiona tłumaczem oraz umiejętność tłumaczenia,
* daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków tłumacza,
* ukończyła wyższe studia magisterskie,
* wyrazi zgodę na pełnienie funkcji tłumacza. Wszystkie te warunki muszą być spełnione łącznie.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wątpliwości organów dotyczą możliwości pełnienia funkcji w związku z posiadaniem przez skarżącą centrum życiowego okręgu innego Sądu i przebywanie w miejscu stałego zamieszkania jedynie od piątku wieczorem do poniedziałku rano. Biorąc pod uwagę niemożność ustanowienia siedziby dla tłumacza przysięgłego oraz sprawowania nadzoru przez Prezesa Sądu Okręgowego wskazano na brak rękojmi należytego wykonywania obowiązków.
Jednym z warunków, jakie winien spełniać tłumacz przysięgły, jest faktycznie przymiot rękojmi należytego wykonywania obowiązków tłumacza. Na pojęcie rękojmi składają się takie cechy, jak: szlachetność, prawość i uczciwość.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się na temat rękojmi, dając jej wykładnię (patrz wyrok NSA z dnia 11 stycznia 1993 r., sygn. akt II SA 390/92). Zgodnie z tą wykładnią, przez rękojmię, z uwagi na wyodrębnioną, inną niż kwalifikacje zawodowe, przesłankę należy rozumieć całość cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących osoby tłumacza przysięgłego, składających się na jego wizerunek, jako osoby zaufania publicznego. Wizerunek ten ma wpływ na kształtowanie opinii o reprezentowanym przez tłumacza przysięgłego wymiarze sprawiedliwości. Winien, więc tłumacz przysięgły posiadać takie cechy charakteru, jak szlachetność, prawość, uczciwość, sumienność i bezstronność łącznie.
Wizerunek ten potwierdza swym autorytetem prezes sądu, przy którym tłumacz przysięgły jest ustanowiony.
Oczywistym jest, że tłumacz przysięgły winien dawać rękojmię należytego wykonywania obowiązków niemniej jednak interpretacja tej cechy dokonana przez organy I i II instancji jest niewłaściwa i przekracza granice uznania administracyjnego.
W sprawie dokonano bezspornego ustalenia stwierdzając, iż faktycznie życia codzienne skarżącej (domicyl) koncentruje się w [...] niemniej jednak skarżąca posiada stały meldunek oraz lokal, w którym możliwe jest ustanowienie siedziby w [...]. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wykonywanie funkcji tłumacza a w tym obecność w miejscu położenia biura zarówno ze względu na wymóg dostępności usług jak i możliwość poddania się nadzorowi ze strony Prezesa Sądu Okręgowego są kwestiami związanymi z techniczną organizacją pracy tłumacza. Słusznie podnosi skarżąca, że dodatkowe kwalifikacje i możliwość korzystania z zasobów uniwersyteckich daje podstawę do twierdzenia, że zlecone tłumaczenia będą wykonywane na odpowiednim poziomie merytorycznym. Faktem jest, że wykonywanie niektórych tłumaczeń na odpowiednim poziomie zmusza tłumacza do korzystania z literatury i konsultacji specjalistów, co odbywa się najczęściej poza siedzibą biura.
Z tego też powodu w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego samo miejsce wykonywania tłumaczenia pisemnego nie ma znaczenia ani dla dostępności usług ani możliwości kontroli działalności tłumacza. Natomiast niewątpliwe jest, że po wyznaczeniu siedziby dla tłumacza powinien on zapewnić dostęp zainteresowanych do jego usług ale jest to sprawa związana z techniczną stroną organizacji pracy. Dostępność nowoczesnych środków łączności (internet, telefon komórkowy) czy też utrzymywania sekretariatu biura umożliwiającą odpowiednio szybką reakcję na każdorazowe wezwanie uprawnionego organu czy też osoby zlecającej i nie można zakładać a priori, że skarżąca nie będzie spełniać wymogu dostępności swoich usług.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie niniejszej naruszony został przepis prawa materialnego w stopniu, w jakim miało to istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie sądu nie znajduje uzasadnienia wniosek Ministra Sprawiedliwości o odrzucenie skargi z powodu jej wniesienia do Sądu po upływie terminu do jej złożenia. W sprawie ustalono, że decyzja organu II instancji z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] została doręczona stronie w dniu [...] marca 2002 r. Termin 30 dni przewidziany na zaskarżenie decyzji upłynął dnia [...] kwietnia 2002 r. (w sobotę) i w ocenie Ministra skarżąca winna dokonać czynności najpóźniej w sobotę dnia [...] kwietnia 2002 r. Skarżąca w ocenie Ministra dokonała tej czynności poprzez wniesienie skargi bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu [...] kwietnia (poniedziałek) 2002 r. czyli jak zauważa Minister Sprawiedliwości po upływie 30 dni od dnia doręczenia tej decyzji. W rozpoznawanej sprawie rozważania dotyczące możliwości powołania się na powyższy przepis w przypadku, gdy koniec
Sygn. akt 6 II SA 1190/02 trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przypadł na dzień będący wolną sobotą są bezcelowe bowiem skarżąca dochowała terminu do wniesienia skargi. Wbrew twierdzeniom Ministra Sprawiedliwości skarga nie została wniesiona do NSA w sposób bezpośredni (prezentata Biura Podawczego z [...] kwietnia 2002 r.) ale została nadana w urzędzie pocztowym - data stempla pocztowego [...] kwietnia 2002 r. Tak więc skarga została nadana w trzydziestym dniu od dnia doręczenia decyzji.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.