Uzasadnienie
Aktem notarialnym z dnia 1 października 1981 r. Mirosław S. nabył prawo wieczystego użytkowania działki budowlanej o pow. 386 m2. Notariusz ocenił wartość transakcji na 42.450 zł i od tej wartości pobrał należną opłatę skarbową. Organy finansowe uznały, że podana kwota nie odpowiada wartości rynkowej nabytego prawa i wobec tego, że nabywca nie wyraził zgody na podwyższenie tej wartości, dokonały oględzin i szacunku nieruchomości. W wyniku oględzin stwierdzono, że na działce, którą nabył, znajduje się także murowany piętrowy dom. Według dokonanych ustaleń, w dniu sporządzenia aktu notarialnego budynek ten znajdował się w trakcie zaawansowanej budowy i jego wartość wynosiła wtedy 650.000 zł. W decyzji wymiarowej podwyższono więc o tę kwotę wartość nabytego prawa i ustalono opłatę skarbową na 70.485 zł.
W odwołaniu od tej decyzji do Wojewody Białostockiego Mirosław S. wykazywał, że przedmiotem transakcji była tylko nie zabudowana działka, w której posiadanie wszedł po otrzymaniu decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 209 czerwca 1981 r. o zezwoleniu na nabycie prawa jej wieczystego użytkowania i przystąpił do budowy domu jeszcze przed sporządzeniem aktu notarialnego. Wnosił zatem o niezaliczanie do opodatkowania wartości poniesionych przez niego nakładów, podwyższających wartość działki.
Organ odwoławczy uznał twierdzenia skarżącego za prawdziwe i w pełni udowodnione, w świetle jednak unormowań zawartych w art. 9 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 45 poz. 226/ nie znalazł podstaw do uwzględnienia jego wniosku, albowiem w dniu dokonania opodatkowanej czynności wartość przedmiotu tej czynności obejmowała zarówno grunt, jak i wszystko to, co w tym dniu trwale było z tym gruntem związane. Powołując się na art. 235 Kc stwierdzono, że budynki nie mogą być wyłączone z obrotu prawa wieczystego użytkowania działki. W uzasadnieniu decyzji wskazano na możliwość ulgi w spłacie ustalonego zobowiązania.
Skarżący nie zgodził się z takim rozstrzygnięciem sprawy, uważa bowiem, że włączenie do postawy wyliczenia opłaty skarbowej wartości wzniesionego przez niego budynku jest oczywiście niesłuszne, ponieważ nie może płacić opłaty skarbowej od poniesionych przez siebie nakładów i w związku z tym wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga w pełni zasługuje na uwzględnienie.
Organom finansowym nie można odmówić racji tylko co do argumentacji opartej na art. 231 Kc, zawartej w odpowiedzi na skargę; treść jednak tego przepisu nie wyczerpuje całości zagadnienia prawnego, występującego w niniejszej sprawie. Sytuację prawną skarżących bowiem należało rozważyć także w ramach przepisów o uprawnieniach samoistnych posiadaczy rzeczy.
Skoro małżonkowie S. weszli w posiadanie omawianej działki za zgodę jej wieczystego użytkownika i po otrzymaniu decyzji administracyjnej zezwalającej na przeniesienie prawa wieczystego użytkowania, to należy traktować ich jako samoistnych posiadaczy w dobrej wierze. Stosownie do art. 226 par. 1 Kc posiadacz taki może żądać zwrotu wszystkich poczynionych nakładów poza koniecznymi, jeśli tylko zwiększają one wartość rzeczy, a nawet w myśl art. 227 par. 1 Kc ma prawo zabrać wszystkie przedmioty, które połączył z rzeczą, chociażby stały się jej częściami składowymi.
W świetle przytoczonych przepisów uznać należy za niedopuszczalne wymierzenie samoistnemu posiadaczowi rzeczy w dobrej wierze opłaty skarbowej na podstawie art. 9 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. /Dz.U. nr 45 poz. 226/ od wartości poczynionych przez niego nakładów, choćby w dniu dokonania czynności cywilnoprawnej przeniesienia prawa podwyższały one wartość nieruchomości będącej przedmiotem tej czynności.
W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa zaskarżoną decyzję - jako naruszającą przepisy prawa materialnego - uchylił. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.