Uzasadnienie
Postanowieniem z 6 grudnia 2002 r. kurator oświaty w W. zaopiniował negatywnie wniosek ks. Michała A. w sprawie zwolnienia od obowiązku odbywania stażu oraz nadania stopnia nauczyciela mianowanego.
W uzasadnieniu tego postanowienia kurator stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 19 poz. 239 ze zm./, gdyż nie posiada wymaganego okresu pracy pedagogicznej wykonywanej w szkole, bowiem umowę o pracę w szkole zawarł dopiero 1 września 1997 r., a wcześniejsze zatrudnienie nie miało charakteru zatrudnienia pracowniczego /np. na podstawie umowy o pracę/.
Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem ministra edukacji narodowej i sportu z dnia 30 stycznia 2003 r. Minister podzielił stanowisko kuratora oświaty. Podał, że w myśl art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r., minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może zwolnić z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadać stopień nauczyciela mianowanego nauczycielowi spełniającemu warunki określone w pkt 1 i 3.
Z uwagi na fakt, iż ksiądz Michał A. nie jest nauczycielem akademickim, złożony przez niego wniosek należało rozpatrzyć w trybie art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy. Treść tego przepisu wyraźnie wskazuje, iż minister właściwy do spraw oświaty i wychowania nadaje stopień nauczyciela mianowanego, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, ale tylko w odniesieniu do nauczyciela, który w dniu 5 kwietnia 2000 r. był zatrudniony w szkole w wymiarze nie niższym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć oraz spełniał w tym dniu warunki określone w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym w tym dniu, z wyjątkiem warunku określonego w art. 10 ust. 2 pkt 6 Karty Nauczyciela.
Zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 7 Karty Nauczyciela, w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000 r., warunkiem niezbędnym do zatrudnienia nauczyciela na podstawie mianowania było wykonywanie bezpośrednio przed mianowaniem nieprzerwanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami, pracy pedagogicznej w szkole w pełnym wymiarze zajęć co najmniej przez 3 lata i w tym okresie uzyskanie dwóch ocen co najmniej wyróżniających, na zasadach i w trybie określonym w art. 6a Karty Nauczyciela lub bezpośrednio przed mianowaniem wykonywanie nieprzerwanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami, pracy pedagogicznej w szkole w pełnym wymiarze zajęć przez 4 lata i na koniec czwartego roku pracy uzyskanie co najmniej oceny dobrej.
W dniu 5 kwietnia 2000 r. ksiądz Michał A. nie posiadał wymaganego okresu pracy pedagogicznej wykonywanej w szkole, gdyż umowę o pracę w szkole zawarł dopiero 1 września 1997 r., a wcześniejsze jego zatrudnienie nie miało charakteru umowy o pracę. W dniu 5 kwietnia 2000 r. był zatrudniony na stanowisku nauczyciela religii w wymiarze 10/18 obowiązkowego wymiaru zajęć. Wcześniej, w latach 1994-1997 nauczał religii w szkole nieodpłatnie. W kwietniu 1998 r. uzyskał dobrą ocenę pracy, a w styczniu 2000 r. - ocenę wyróżniającą.
Ksiądz Michał A. zaskarżył ostateczne postanowienie ministra edukacji narodowej i sportu do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie obu postanowień wydanych w tej sprawie. Zarzucił, że w dniu 5 kwietnia 2000 r. spełnił warunek 4-letniego zatrudnienia w charakterze nauczyciela w szkole, w pełnym wymiarze zajęć. Był bowiem zatrudniony w szkole jako katecheta w latach 1994-1997 i był z tego tytułu objęty ubezpieczeniem społecznym.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za nieuzasadnioną. Przypomniał, że przepis art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw przewiduje - w szczególnie uzasadnionych przypadkach - możliwość zwolnienia z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadania nauczycielowi zatrudnionemu w szkole stopnia nauczyciela mianowanego, jeżeli w dniu 5 kwietnia 2000 r. był on zatrudniony w szkole w wymiarze nie niższym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć oraz spełniał obowiązujące w tym dniu warunki wymagane do zatrudnienia na podstawie mianowania, z wyjątkiem warunku określonego w art. 10 ust. 2 pkt 6, a w przypadku nauczyciela posiadającego obywatelstwo państwa Unii Europejskiej, z wyjątkiem warunku, o którym mowa w art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy /Karty Nauczyciela/, w brzmieniu obowiązującym w tym dniu.
Według art. 10 ust. 2 ustawy - Karta Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000 r. stosunek pracy nawiązuje się przez mianowanie, jeżeli nauczyciel m.in.: posiada wymagane kwalifikacje do zajmowania danego stanowiska /pkt 6/, bezpośrednio przed mianowaniem wykonywał nieprzerwanie, zgodnie z wymaganiami kwalifikacyjnymi, pracę pedagogiczną w szkole w pełnym wymiarze zajęć co najmniej przez trzy lata i w tym okresie uzyskał dwie oceny co najmniej wyróżniające, na zasadach i w trybie określonym w art. 6a, lub bezpośrednio przed mianowaniem wykonywał nieprzerwanie, zgodnie z wymaganiami kwalifikacyjnymi, pracę pedagogiczną w szkole w pełnym wymiarze zajęć przez cztery lata i na koniec czwartego roku pracy uzyskał co najmniej ocenę dobrą albo bezpośrednio przed mianowaniem wykonywał jako nauczyciel akademicki pracę dydaktyczną w szkole wyższej co najmniej przez trzy lata i uzyskał ocenę pozytywną w tym zakresie /pkt 7/.
Z przytoczonego przepisu art. 10 ust. 2 pkt 7 Karty Nauczyciela wynika, że warunkiem uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego na podstawie art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z dnia 18 lutego 2000 r. jest m.in. wykonywanie, bezpośrednio przed spełnieniem przesłanek do mianowania, pracy pedagogicznej w szkole, w pełnym wymiarze zajęć, na podstawie umowy o pracę, nieprzerwanie przez odpowiedni okres - zróżnicowany w zależności od ocen /oceny/ uzyskanej za tę pracę. Wymaganie wykonywania pracy pedagogicznej w szkole na podstawie umowy o pracę, a nie na jakiejkolwiek podstawie prawnej /np. umowy zlecenia/ wynika z tego, że ustawa - Karta Nauczyciela nie przewiduje, poza stosunkiem pracy, innej podstawy prawnej do zajmowania stanowiska nauczyciela. Stosunek pracy z nauczycielem może być zaś nawiązany w drodze umowy o pracę lub mianowania /art. 10 ust. 1-5 Karty Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000 r./. Ponadto zatrudnienie w charakterze pracownika, bezpośrednio poprzedzające spełnienie warunków do mianowania, powinno być zatrudnieniem w pełnym wymiarze zajęć /dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych/.
Trzeba wreszcie podkreślić, że uzyskanie w trybie art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z dnia 18 lutego 2000 r. stopnia nauczyciela mianowanego ma charakter wyjątkowy, jest bowiem możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Podstawową /choć niewystarczającą/ przesłanką ubiegania się o takie szczególne potraktowanie przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania jest jednak bezwzględne spełnienie wymagań określonych w tym przepisie.
Z akt sprawy wynika, że skarżący jest zatrudniony w Szkole Podstawowej w B. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony od 1 września 1997 r., w wymiarze 10/18 godzin dydaktycznych. Wcześniej pracował w tej szkole na podstawie umowy cywilnoprawnej, zawartej 1 września 1994 r., w wymiarze 5 godzin tygodniowo. Nie spełnił więc wymagania przepracowania w szkole na podstawie stosunku pracy w pełnym wymiarze zajęć odpowiedniego okresu poprzedzającego dzień 5 kwietnia 2000 r.