Uzasadnienie
Decyzją z 24.11.1994 r., wydaną na podstawie art. 52b par. 1 w zw. z art. 52 par. 1 i 2 ustawy z dnia 22 maja 1991 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych, Komisja Papierów Wartościowych nałożyła na skarżącą spółkę karę pieniężną w wysokości dwóch miliardów zł z powodu niedopełnienia przez nią obowiązków informacyjnych określonych w zarządzeniu Przewodniczącego Komisji Papierów Wartościowych z dnia 16 czerwca 1994 r. w sprawie rodzaju, formy i terminów przekazywania informacji bieżących i okresowych przez emitentów papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu /M.P. nr 36 poz. 313/.
Chodziło o to, że skarżąca zawiadomiona 16.8.1994 r. przez Aleksandra G. o nabyciu przez niego od (...) Banku Kredytowego jej wierzytelności na kwotę 28.424.878.600 zł wymagalnej w całości oraz wezwaniu do spłaty odsetek ustawowych w systemie dekadowym, nie podała do publicznej wiadomości tych informacji w wymaganym terminie. W porównaniu do stanu, gdy wierzycielem skarżącej był WSK nie żądający terminowej obsługi kredytu /w tym odsetek bankowych/ jej sytuacja uległa pogorszeniu do tego stopnia, że w piśmie z 18.8.1994 r. do Ministra Przekształceń Własnościowych jej zarząd poinformował o braku możliwości spełnienia żądań Aleksandra G. W rezultacie tych i następnych zdarzeń, łączących się z potrąceniem wymienionej wierzytelności, po wznowieniu notowań akcji skarżącej 31.8.1994 r. ich kurs był niższy o 32,7 procent.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca twierdziła, że powyższe czynności nie mieszczą się w par. 2 zarządzenia z dnia 16 czerwca 1994 r., zawierającym wykaz zdarzeń, które mogłyby wpłynąć w sposób znaczący na cenę lub wartość papieru wartościowego, a obniżenie się o 1/3 notowań tej akcji łączyło się ze zjawiskiem odnoszącym się prawie do wszystkich spółek.
W dniu 16.2.1995 r. Komisja Papierów Wartościowych utrzymała w mocy tę decyzję i przytoczyła dotychczasową argumentację.
W skardze do sądu pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie art. 52 ust. 1 i 2 wymienionej ustawy i przepisów zarządzenia z dnia 16 czerwca 1994 r. przez błędne przyjęcie, że przedstawione zdarzenia miały wpływ na cenę lub wartość papieru wartościowego. Nabycie wierzytelności skarżącej od WSK przez Aleksandra G. nie było żadnym z dwunastu zdarzeń podanych w par. 2 zarządzenia, nowy wierzyciel wstępuje jedynie w prawa poprzednika nie pogarszając sytuacji osoby będącej dłużnikiem, natomiast o potrąceniu wierzytelności Aleksandra G. jako zdarzeniu, które mogło wpłynąć na wartość papieru wartościowego, skarżąca zawiadomiła w raporcie z 26.8.1994 r. Nie można spadku notowań akcji skarżącej z jednym zdarzeniem, zwłaszcza gdy nastąpił on w okresie ogólnego załamania koniunktury na rynku papierów wartościowych i trudnych do przewidzenia zachowań licznych i drobnych posiadaczy akcji. Komisja Papierów Wartościowych wniosła o oddalenie skargi i rozwijając argumentację podaną w zaskarżonej decyzji podkreśliła, że zmiana sposobu egzekwowania zobowiązania skarżącej przez nowego wierzyciela mogła mieć istotne znaczenie dla inwestorów mających lub chcących nabyć akcje skarżącej i wpłynąć na ich cenę. Postawienie w stan wymagalności około 28,5 mld zł przy zmienionych na niekorzyść skarżącej warunkach obsługi wierzytelności stwarzało zagrożenie sądowej egzekucji z jej majątku o wartości 54.147.333.300 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Artykuł 52 par. 1 omawianej ustawy stanowi, że "Po upływie ważności prospektu emitent ma obowiązek przekazywać równocześnie Komisji, spółce prowadzącej giełdę, na której notowane są papiery wartościowe emitenta, oraz agencji informacyjnej informacje o wszelkich zdarzeniach, które mogłyby w sposób znaczący wpłynąć na cenę lub wartość papieru wartościowego, w terminie 24 godzin od zajścia zdarzenia lub powzięcia o nim informacji przez emitenta".
Oprócz tego w nawiązaniu do art. 52 par. 2 zostało wydane zarządzenie z 27.6.1994 r., w którym określono w sposób szczegółowy dane przekazywane wymienionym adresatom w formie raportów bieżących "o wszelkich zdarzeniach, które mogłyby w sposób znaczący wpłynąć na cenę lub wartość papieru wartościowego", a ponadto informacji o dwunastu rodzajach zdarzeń wymienionych w par. 2, niezależnie od raportów okresowych. Naruszenie tych obowiązków jest zagrożone karą pieniężną do wysokości 5 mld zł /obecnie - 0,5 mln nowych zł/.
Użycie w tych przepisach ogólnikowych zwrotów - w postaci możliwości znaczącego wpływu zdarzeń na cenę lub wartość papieru wartościowego - stwarza konieczność dokonywania stosownych odniesień. Do nich niewątpliwie należy zaliczyć relację między wartością dokonywanej transakcji a wartością kapitału emitenta lub między nowymi a dotychczasowymi warunkami spłaty jego zadłużenia. Można tu posługiwać się przyjętą w par. 1 pkt 6 zarządzenia definicją znaczącej umowy, "której jedną ze stron jest emitent lub podmiot zależny od emitenta, a wartość podmiotu umowy wynosi 10 procent lub więcej a/ łącznej wartości kapitałów /funduszy/ własnych emitenta - w odniesieniu do umów inwestycyjnych, kredytowych oraz pożyczki lub b/ rocznych przychodów ze sprzedaży netto emitenta - w odniesieniu do pozostałych "umów".
W rozpoznanej sprawie chodzi o sytuację, w której wierzytelności WBK nabyte przez Aleksandra G. przekroczyły o 50 procent wartość majątku Spółki. Cała przejęta wierzytelność stała się wymagalna przy jednoczesnym egzekwowaniu odsetek ustawowych wynoszących 54 procent zamiast bankowych /34-35 procent/ płatnych w dodatku systemie dekadowym. Z wystąpienia nowego wierzyciela do skarżącej z 16.8.1994 r. wynikało, że będzie on bezwzględnie egzekwował swoje uprawnienia, co potwierdzało jego kolejne pismo z 23 sierpnia. Tak zresztą skarżąca oceniła własną sytuację, zwracając się 18.8.1994 r. do Ministra Przekształceń Własnościowych o stosowną interwencję w celu niedopuszczenia do jej wycofania z obrotu giełdowego i o pilne rozwiązanie problemu oddłużenia grożącego "upadłością w wyniku utraty płynności finansowej". Były to niewątpliwie zdarzenia, które w rozumieniu art. 52 par. 1 i 2 ustawy oraz par. 2 zarządzenia "mogłyby w sposób znaczący wpłynąć na cenę lub wartość papieru wartościowego" i musiały być podane w terminie 24 godz. wymienionym adresatom. Oprócz takich zdarzeń zawartych w powyższej formule, emitent ma obowiązek przekazywania w raportach bieżących 12 rodzajów konkretnych informacji podanych w par. 2 zarządzenia. Omawiane przepisy nie wymagają ścisłego udowodnienia związku między powstaniem zdarzeń a zmianą ceny lub wartości papierów wartościowych.
Nie uzależniają też one możliwości nałożenia kary pieniężnej z art. 52b par. 1 ustawy od wykazania, że celem działania emitenta było świadome doprowadzanie do sztucznej zmiany ceny akcji na giełdzie. Z tych powodów nie są trafne zarzuty podniesione w skardze, podobnie jak wyrażona w niej ocena skutków postanowienia prokuratury o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego.
W zaistniałej sytuacji na podstawie art. 207 par. 5 w zw. z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.