Uzasadnienie
Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w S. decyzją z dnia 25 września 1989 r. nr G.II.7436-43/89 utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Gminy w T. z dnia 7 lipca 1989 r., którą ustalono na nabywcę państwowej nieruchomości rolnej w P. o obszarze 3,26 ha, oznaczonej Nr 79/1 Jerzego P. oraz odmówiono ustalenia kandydatami na nabywców tej nieruchomości małżonków Stanisławę i Zygmunta P. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż żadna z osób ubiegających się o nabycie przedmiotowych nieruchomości nie korzysta z pierwszeństwa, zaś za wyborem Jerzego P. przemawia przede wszystkim to, że bardziej pożądane jest powiększenie gospodarstwa rolnego ukierunkowanego na produkcję roślinną i zwierzęcą /takie gospodarstwo rolne o powierzchni 6,61 ha posiada Jerzy P./, aniżeli gospodarstwa sadowniczego /takie gospodarstwo, o powierzchni 9,87 ha prowadzą małżonkowie P./.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego małżonkowie P. zarzucili, że rozstrzygnięcie nie jest zrozumiałe i przekonywujące, ponieważ możliwości produkcyjne ich gospodarstwa rolnego przemawiają za powiększeniem gospodarstwa, podczas gdy zwiększenie produkcji w gospodarstwie rolnym Jerzego P. nie jest pewne. Ponadto skarżący podnieśli, że gospodarstwo rolne Jerzego P. jest oddalone od sprzedawanej nieruchomości o 150 m.
Organ administracji wniósł o oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W toku postępowania toczącego się w przedmiotowej sprawie, przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, weszła w życie, z dniem 1 czerwca 1989 r., ustawa z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego /Dz.U. nr 10 poz. 56/. Stosownie do przepisu art. 2 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. nowy stan prawny stosuje się w sprawach, w których do dnia 1 czerwca 1989 r. nie zapadły decyzje ostateczne.
Jakkolwiek organy administracji orzekające w przedmiotowej sprawie powołały się na znowelizowane przepisy ustawy, jednakże nie uwzględniły tych przepisów w koniecznym zakresie.
Przede wszystkim należy wskazać, że obowiązujący od dnia 1 czerwca 1989 r. stan prawny określony ustawą z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego /Dz.U. 1989 nr 58 poz. 348/ przewiduje dwie formy sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi. Jedna z tych form sprowadza się do ustalenia nabywcy w drodze decyzji administracyjnej i sprzedaży nieruchomości temu nabywcy za cenę ustaloną według zasad określonych w ustawie. Druga zaś polega na sprzedaży nieruchomości w drodze przetargu. Wprawdzie wymieniona ustawa nie określa przesłanek, którymi powinien kierować się organ administracji państwowej wybierając jedną z tych dwóch form sprzedaży nieruchomości i pozostawia sprawę w tym zakresie uznaniu tego organu jednakże nie oznacza to, że kwestia ta może być w ogóle pominięta przez organ administracji, tym bardziej że sprzedaż nieruchomości nabywcy ustalonemu w drodze decyzji administracyjnej pociąga za sobą z reguły uzyskanie znacznie niższej ceny niż w drodze przetargu.
Z tego względu prowadzenie postępowania w sprawie sprzedaży nieruchomości nabywcy, który ustalony zostanie w drodze decyzji administracyjnej wymaga wyjaśnienia i rozważenia także w toku tego postępowania, okoliczności przemawiających za rezygnacją ze sprzedaży w drodze przetargu jak również przedstawienie tych okoliczności kółku rolniczemu lub właściwemu innemu związkowi rolników, kółek i organizacji rolniczych w celu zasięgnięcia ich opinii. Przepis art. 6 ust. 1 powołanej ustawy nie wyłącza bowiem uprawnienia tych organizacji do wyrażenia opinii także co do tego, czy nieruchomości państwowe mają być sprzedane z wyłączeniem przetargu. Przedstawienie okoliczności w drodze przetargu /art. 9 ustawy/ i zasięgnięcie co do tego opinii organizacji rolników może mieć bardzo istotne znaczenie zwłaszcza w takich sytuacjach, jak w przedmiotowej sprawie, gdy o nabyciu nieruchomości mogą decydować przede wszystkim względy finansowe.
Należy wreszcie wskazać, że prowadząc postępowanie w sprawie sprzedaży nieruchomości nabywcy, który ustalony zostanie w drodze decyzji administracyjnej, a więc z pominięciem przetargu, organy administracji obowiązane są kierować się przepisem art. 7 Kpa, który nakazuje załatwienie sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w postępowaniu o ustalenie kandydata na nabywcę państwowej nieruchomości rolnej, gdyby w postępowaniu tym zostało wyłączone wyjaśnienie i rozważenie okoliczności przemawiających za sprzedażą nieruchomości w drodze przetargu. Nie ulega zaś wątpliwości, że zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli może przemawiać za odstąpieniem od sprzedaży nieruchomości nabywcy ustalonemu w drodze przetargu.
W przedmiotowej sprawie podniesione wyżej kwestie zostały w ogóle pominięte. Pomimo zmiany stanu prawnego, organ I instancji nie przedstawił okoliczności przemawiających za zrezygnowaniem ze sprzedaży w drodze przetargu i poprzestał na opinii Kółka Rolniczego w P. z dnia 16 marca 1989 r., wyrażonej w czasie, gdy jedyną formą sprzedaży była sprzedaż nieruchomości nabywcy ustalonemu w drodze decyzji administracyjnej, a więc gdy w tej kwestii organizacja rolników w ogóle nie mogła wyrazić swojej opinii. Nie miał na uwadze również tych okoliczności organ odwoławczy. Uzasadnia to przyjęcie, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 6 ust. 1 i art. 9 powołanej ustawy oraz art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa.
Wprawdzie skarżący nie sformułował wyraźnie zarzutu naruszenia wskazanych wyżej przepisów, podnosząc przede wszystkim okoliczności wskazujące na sprzeczność rozstrzygnięcia z racjami ekonomicznymi, to jednak stanowisko skarżącego można sprowadzić do zarzutu naruszenia art. 7 Kpa, który jest uzasadniony. Ponadto stosownie do przepisu art. 206 Kpa sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję organów obu instancji na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3 Kpa. O zwrocie wpisu sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 208 Kpa.