Uzasadnienie
Minister do Spraw Cen, decyzją ostateczną nr IC/9122/634/83 z dnia 3 maja 1983 r., utrzymał w mocy decyzję nr 3/83 Okręgowego Urzędu Cen w Sz. z dnia 3 marca 1983 r., nakładającą na Powszechną Spółdzielnię Spożywców w G. obowiązek odprowadzenia do budżetu państwa nienależnej kwoty w wysokości 27.075 zł /w tym 13.537,50 zł stanowiące równowartość nienależnych korzyści, nie zwróconych nabywcy do czasu kontroli, oraz 13.537,50n zł nie zwrócone nieznanemu nabywcy/, uzyskanej z różnicy cen, wynikłej w związku z wprowadzeniem do obrotu 500 kg kiełbasy bytomskiej w cenie przewidzianej dla I klasy jakości, zamiast w cenie dla II klasy jakości. Jako podstawę materialnoprawną decyzje te wskazały art. 18 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o cenach /Dz.U. nr 7 poz. 52/.
Od decyzji ostatecznej powszechna Spółdzielnia Spożywców w G. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnosząc, że w dniu 28 stycznia 1983 r. pracownik Państwowej Inspekcji Handlowej pobrał między innymi próbę kiełbasy bytomskiej z przeznaczeniem do badań laboratoryjnych i organoleptycznych. W tym samym dniu pracownicy Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Przemysłu Mięsnego pobrali z tej samej partii kiełbasy bytomskiej próbę w celu przeprowadzenia badań organoleptycznych. Po przeprowadzeniu badań organoleptycznych przez Państwową Inspekcję Handlową stwierdzono, że Kiełbasa ta uzyskała ocenę 2,33 pkt i została zakwalifikowana do II klasy jakości, natomiast po przeprowadzeniu badań organoleptycznych przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Przemysłu Mięsnego kiełbasa ta otrzymała ocenę 4,43 pkt i została zakwalifikowana do gatunku I. Skarżąca spółdzielnia zarzuca, że organy administracji państwowej przy wydaniu zaskarżonej decyzji oparły się wyłącznie na opinii Państwowej Inspekcji Handlowej, wynikającej z badań organoleptycznych, pozostawiając poza zakresem swoich rozważań wyniki badań przeprowadzonych przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Przemysłu Mięsnego, przy czym - pomimo rozbieżności ocen co do jakości kiełbasy bytomskiej - nie uwzględniły wniosku Spółdzielni o powołanie biegłego na tę okoliczność.
Spółdzielnia zarzuca ponadto, że do chwili obecnej nie otrzymała protokołu z przeprowadzonej kontroli przez Państwową Inspekcję Handlową i wnosi o zobowiązanie tej Inspekcji do przedstawienia wyników badań laboratoryjnych spornej kiełbasy oraz o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Okręgowego Urzędu Cen w Sz. nr OXV-k-92/42/83, który przy wydaniu decyzji o przeklasyfikowaniu wyrobów oparł się wówczas wyłącznie na opinii i badaniach przeprowadzonych przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Przemysłu Mięsnego w Sz. W piśmie procesowym z dnia 16 września 1983 r. Spółdzielnia wnosiła również o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Naczelniku Miasta i Gminy w G. nr 171/83, w którym to postępowaniu kierownik masarni został uniewinniony od zarzutu wprowadzania do obrotu spornej kiełbasy bytomskiej jako produktu nie odpowiadającego normie. Na podstawie powyższych argumentów skarżąca Spółdzielnia wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.
Minister do Spraw Cen wniósł o oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z materiałów sprawy wynika, że oceny jakości partii kiełbasy bytomskiej dokonały organy Państwowej Inspekcji Handlowej, a więc organu uprawnionego do przeprowadzania kontroli, na podstawie wyników badania próbek pobranych do laboratoryjnych badań fizycznych i organoleptycznych, przez które rozumie się komisyjną ocenę punktową; ocena taka została wykonana przez laboratoryjny zespół oceniający i w jej wyniku zakwestionowano cechy organoleptyczne, niedopuszczalne dla wyrobów w I klasie jakości /otwory powietrzne ze zmianą barwy, złe kutrowanie/. Organy te działały w ramach swych uprawnień zakreślonych przepisami prawa. Niewątpliwie powinny one dostarczyć skarżącej Spółdzielni protokół z przeprowadzonej kontroli /lub jego odpis/, przy czym protokół ten /lub jego odpis/ powinien również znajdować się w aktach niniejszej sprawy. Niedopełnienie tych czynności jednak nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy objętej skargą, ponieważ z ustaleniami kontroli i wnioskami pokontrolnymi skarżąca Spółdzielnia została zapoznana jeszcze przed wydaniem decyzji przez Okręgowy Urząd Cen w Sz.
Świadczy o tym chociażby treść pisma skarżącej Spółdzielni z dnia 7 marca 1983 r., w którym polemizowała z ustaleniami Państwowej Inspekcji Handlowej, odmawiając między innymi wykonania niektórych zaleceń pokontrolnych /na przykład ukarania kierownika zakładu i brygadzisty produkcji/. A zatem jej prawa do obrony w sprawie objętej skargą naruszone nie były.
Wobec podniesionych przez Spółdzielnię, w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wątpliwości co do prawidłowości przeprowadzonej kontroli jakości wyrobów przez Okręgowy Inspektorat Państwowej Inspekcji Handlowej w Sz., Urząd Cen zwrócił się do Głównego Inspektoratu Państwowej Inspekcji Handlowej w Warszawie o zbadanie sprawy. Przeprowadzona przez Główny Inspektorat kontrola potwierdziła prawidłowość działania Okręgowego Inspektoratu w Sz. Z rodzaju cech zakwestionowanej kiełbasy bytomskiej, przesądzających o zakwalifikowaniu jej do gatunku II /otwory powietrzne połączone ze zmianą barwy/, wynika w sposób oczywisty, że dla ich stwierdzenia nie są potrzebne specjalistyczne badania laboratoryjne i wystarczą badania organoleptyczne. Zawarty w skardze wniosek o zażądanie od Państwowej Inspekcji Handlowej wyników badań laboratoryjnych nie jest więc zasadny.
Wojewódzka Komisja Branżowa przy Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Przemysłu Mięsnego w Sz. jest komórką wewnątrzzakładową i jej ocena jakości wyrobu może służyć jedynie producentowi, u którego dokonywana jest ocena wyrobów mięsnych; działalność rzeczoznawców tej komisji należy ograniczyć do badania jakości wyrobów w trakcie trwania procesu produkcyjnego. oceny jakości wyrobów w magazynie wysyłkowym i sklepach dokonują profesjonalne organy kontroli, uprawnione do tego na podstawie obowiązujących przepisów prawa /na przykład Państwowa Inspekcja Handlowa/.
W tej sytuacji stanowisko w sprawie jakości kiełbasy bytomskiej, zajmowane przez Państwową Inspekcję handlową, a więc organ działający w ramach swych ustawowych uprawnień oraz - jak wynika z materiałów sprawy - w sposób zgodny z przepisami i nie budzący zastrzeżeń w świetle obowiązujących przepisów, nie może być, w sprawie objętej skargą, podważone. Trafnie zatem organy administracji państwowej oparły się na nim przy wydawaniu swych decyzji, odmawiając wiarygodności i mocy dowodowej sprzecznej z nim ocenie Wojewódzkiej Komisji Branżowej. Odmienny pogląd, prezentowany w skardze, nie jest zasadny. W tej sytuacji zbędne jest także powołanie biegłego na okoliczność oceny jakości produktu, będącego przedmiotem skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność z prawem zaskarżonych decyzji administracyjnych w granicach podmiotowych i przedmiotowych konkretnej sprawy, będącej przedmiotem postępowania przed organami administracji państwowej. W tej sytuacji wniosek skarżącej Spółdzielni o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy nr OXV-k-92/42/82, w celu oceny wiarygodności jednego z dowodów w sprawie nie związanej w żaden sposób ze sprawą rozpoznawaną, obecnie nie mógł być jako bezzasadny - uwzględniony.
Natomiast z dołączonych na wniosek skarżącej Spółdzielni akt sprawy Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Naczelniku Miasta i Gminy w G. nr 171/83 wynika, że kierownik masarni - Marian W. - został prawomocnie ukarany karą grzywny w wysokości 7.000 zł za wykroczenie z art. 15 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o normalizacji /Dz.U. 1982 nr 16 poz. 125/, popełnione w ten sposób, że w dniu 28 stycznia 1983 r. w G. - jako kierownik masarni podległej Powszechnej Spółdzielni Spożywców - dopuścił do wyprodukowania i do obrotu handlowego 500 kg kiełbasy bytomskiej, nie odpowiadającej normie PN-80/8014-05 w I klasie jakości z uwagi na otwory powietrza ze zmianą bary, złe kutrowanie. Z materiałów tych wynika ponadto, że był on już kilkakrotnie karany przez to Kolegium za dopuszczenie do obrotu w I klasie jakości wędlin nie odpowiadających tej klasie.
Należy dodać, że postępowanie administracyjne w sprawie objętej skargą zostało wszczęte przez Okręgowy Urząd Cen w Sz. na wniosek Okręgowego Inspektoratu Państwowej Inspekcji Handlowej w Sz., działającego w trybie art. 18 ust. 5 cytowanej ustawy z dnia 26 lutego 1982 r.
Decyzje organów administracji państwowej zgodne są z przepisami prawa materialnego, w szczególności zaś z art. 18 ust. 2 i 3 omawianej ustawy o cenach, na podstawie których zostały wydane, i nie noszą cech dowolności; przy ich wydaniu organy administracji państwowej również nie dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy.
W tej sytuacji brak było podstaw do uwzględnienia skargi i stosownie do art. 207 par. 5 Kpa. należało ją oddalić.