Uzasadnienie
Główny Geodeta Kraju decyzją z dnia 4 września 1997 r., wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania Tomasza M., utrzymał w mocy decyzję wojewody z dnia 11 lipca 1997 r., stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 7 stycznia 1993 r. o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów obrębu M., gminy M. dotyczących działek nr 540, 600, 841, 2670, 2828 i 3006.
W uzasadnieniu decyzji Głównego Geodety Kraju wskazano następujące okoliczności faktyczne i prawne.
W dniu 10 sierpnia 1971 r. zawarta została nieformalna umowa kupna-sprzedaży gruntów leśnych, położonych w uroczysku P. Zbywcami gruntów w umowie tej opisanych byli Stanisława U., Marianna O. i Wacław O., nabywcą zaś Ludmiła M. Jak twierdzi skarżący przedmiotowa umowa dotyczyła działek nr 2670, 2828, 841, 540 i 600. Przed odnowieniem operatu ewidencji gruntów działki te oznaczone były nr 485, 514, 697 2483 i 2327.
Mimo zawarcia wyżej opisanej nieformalnej umowy kupna-sprzedaży akt własności ziemi z dnia 16 marca 1973 r. obejmujący wyżej wymienione działki wydany został na rzecz Bogusława Zygmunta C. i jego żony Niny.
Natomiast akt własności ziemi wydany na rzecz Ludmiły M., mimo że wymienia nieformalną umowę kupna-sprzedaży z dnia 10 sierpnia 1971 r. jako jedną z umów, na podstawie których potwierdzono własność działek w akcie tym wymienionych, nie wymienia wśród tych działek nr 485, 514, 697, 2843, 2327.
Powyższy stan prawny odnotowany został w rejestrze ewidencji gruntów wsi M., gdzie jako właściciele działek nr 540, 600, 841, 2828 i 2670 ujawnieni zostali Bogusław Zygmunt C. i Nina C. Wnioskiem z dnia 30 grudnia 1992 r. Tomasz M., następca prawny gospodarstwa rolnego po Ludmile M., wystąpił do Kierownika Urzędu Rejonowego w S. o sprostowanie zapisów w rejestrze ewidencji gruntów wsi M., odnośnie do działek mylnie wpisanych na Bogusława i Ninę C., powołując w uzasadnieniu swego wniosku opisaną wyżej nieformalną umowę kupna-sprzedaży z dnia 10 sierpnia 1971 r.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 5 stycznia 1993 r. w Urzędzie Rejonowym w S. Bogusław C. potwierdził okoliczności podane we wniosku przez Tomasza M., jak również fakt użytkowania przez wnioskodawcę gruntów będących przedmiotem sprawy.
Wezwane na rozprawę strony stwierdziły także, iż działka nr 3006, widniejąca w ewidencji gruntów jako własność Tomasza M. faktycznie jest własnością Bogusława C., a zapis dotyczący tej działki w ewidencji jest wynikiem błędu. Kierownik Urzędu Rejonowego w S. decyzją z dnia 7 stycznia 1993 r., wydaną w trybie przepisów art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne i par. 64 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów /M.P. nr 11 poz. 98 ze zm./, orzekł o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów obrębu M., gminy M. Przedmiotową decyzją postanowiono o wykreśleniu w odniesieniu do działek nr 540, 600, 841, 2670 i 2828 Zygmunta Bogusława C. i Niny C. i wpisaniu, w ich miejsce, jako władającego tymi działkami, Tomasza M., a także o wpisaniu, w odniesieniu do działki nr 3006 w miejsce Tomasza M., Bogusława Zygmunta C., jako władającego tą działką. W uzasadnieniu decyzji o wprowadzeniu wyżej opisanych zmian w rejestrze ewidencji gruntów powołano się na nieformalną umowę kupna sprzedaży z dnia 10 sierpnia 1971 r. oraz na okoliczności przedstawione na rozprawie administracyjnej odbytej w dniu 5 stycznia 1993 r.
Wojewoda B. z urzędu dokonał oceny decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 7 stycznia 1993 r. i decyzją z dnia 11 lipca 1997 r. stwierdził jej nieważność na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał, że działki, których dotyczyła decyzja mają uregulowany stan prawny, strony zaś nie przedłożyły żadnych dokumentów, które w świetle obowiązujących przepisów prawa mogłyby stanowić podstawę do podjęcia takiej decyzji.
W myśl przepisów par. 64 powołanego wyżej zarządzenia w sprawie ewidencji gruntów, zmiany w operacie ewidencji gruntów wprowadza się na wniosek osób zainteresowanych lub z urzędu. Stosownie zaś do par. 54 ust. 3 pkt 1 lit. "a" przez zmiany w danych objętych ewidencją gruntów w odniesieniu do podmiotu rozumie się zmianę osoby właściciela lub władającego, przy czym przez zmiany dotyczące właściciela, powstałe na skutek zbycia lub nabycia gruntów, należy rozumieć zmiany prawnego stanu władania udowodnione odpisem z księgi wieczystej, aktem notarialnym, prawomocnym orzeczeniem sądowym lub ostateczną decyzją organów administracji państwowej /par. 55 ust. 1 pkt 1 i 2 omawianego zarządzenia/. Prowadzenie ewidencji gruntów służy jedynie rejestrowaniu stanów prawnych i faktycznych nieruchomości i nie można przez zapis bądź zmianę zapisu w rejestrze nabyć prawa własności gruntów, których zapis ten dotyczy.
Prawidłowo organ stopnia wojewódzkiego ustalił, że strony niniejszej sprawy nie przedstawiły żadnego z dokumentów, o jakich mowa w cytowanych przepisach, który uzasadniałby wykreślenie z rejestru ewidencji gruntów Bogusława Zygmunta i Ninę C. jako właścicieli działek nr 540, 600, 841, 2670, 2828 oraz Tomasza M. jako właściciela działki nr 3006.
Własność działek nr 540, 600, 841, 2670 i 2828 została uregulowana na rzecz Bogusława Zygmunta C. opisanym na wstępie aktem własności ziemi, zaś działka nr 3006 została przekazana Tomaszowi M. na własność aktem notarialnym. Na powyższą działkę Tomasz M. ma urządzoną księgę wieczystą. Stwierdzić zatem należy, iż decyzja organu stopnia podstawowego z dnia 7 stycznia 1993 r. wydana została z rażącym naruszeniem zacytowanych wyżej przepisów prawa i dlatego decyzja wojewody B. z dnia 11 lipca 1997 r. została utrzymana w mocy.
Zmiany w rejestrze ewidencji gruntów wsi M., odnośnie do prawa własności omawianych działek będą mogły być dokonane po uregulowaniu spraw własnościowych na drodze postępowania cywilnego.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wnieśli Tomasz M. i Ludmiła M., prosząc o obiektywną ocenę faktów - błędnego wpisania numerów działek w aktach własności ziemi wydanych w 1973 r. i sprawiedliwe rozstrzygnięcie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Główny Geodeta Kraju wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji w trybie art. 38 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie może być uwzględniona.
Według art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencja gruntów i budynków to zbiór odnośnych informacji dotyczących gruntów i budynków oraz ich właścicieli /podmiotów władających/. Jeżeli chodzi o sposób zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, to w dacie wydania przez Kierownika Urzędu Rejonowego w S. zakwestionowanej decyzji z dnia 7 stycznia 1993 r. obowiązywały w tym przedmiocie, stosownie do art. 59 powyższej ustawy, przepisy zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów. Według par. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 załącznika do tego zarządzenia wpisanie określonej osoby jako właściciela gruntu /działki/ mogło nastąpić wyłącznie na podstawie dokumentów, którymi były: odpisy z księgi wieczystej, akty notarialne, akty lub dokumenty nadania, prawomocne orzeczenia sądowe oraz ostateczne decyzje administracyjne. Zmiana wpisu dotyczącego właściciela mogła być dokonana także tylko na podstawie takich dokumentów, o czym stanowił par. 55 ust. 1 załącznika do cytowanego zarządzenia.
W niniejszej sprawie wpis do ewidencji gruntów wsi M. w odniesieniu do działek oznaczonych wówczas numerami 485, 514, 697, 2483 i 2327 /obecnie nr 540, 600, 841, 2828 i 2670/, w tym także co do ich właścicieli, został dokonany na podstawie aktu własności ziemi z dnia 16 marca 1973 r., wydanego na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz.U. nr 27 poz. 250/, na rzecz Bogusława i Niny małżonków C. Natomiast akt własności ziemi z dnia 16 marca 1973 r. wydany na rzecz Ludmiły M. powyższych działek nie obejmuje.
Jeżeli chodzi o działkę nr 3006, to została ona wymieniona w akcie notarialnym z dnia 5 września 1988 r. jako wchodząca w skład gospodarstwa rolnego przekazanego tym aktem nieodpłatnie przez Jana i Ludmiłę małżonków M. na własność ich następcy Tomasza M. oraz objęta jest księgą wieczystą, jako własność Tomasza M. W tym stanie rzeczy zmiana powyższych zapisów w ewidencji gruntów, co do osób będących właścicielami przedmiotowych działek gruntu, mogła nastąpić tylko na podstawie później wydanych dokumentów urzędowych, o jakich mowa w par. 55 ust. 1 cytowanego zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r., których treść wskazywałaby, że właścicielami przedmiotowych działek są inne osoby niż dotychczas figurujące w ewidencji. Nie można natomiast w postępowaniu o zmianę takich danych w ewidencji gruntów samodzielnie ustalać i rozstrzygać o prawidłowości tytułów własności /aktów notarialnych, aktów własności ziemi, prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych/, które były podstawą dokonania wpisów w ewidencji. Taka zaś sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie przy wydaniu decyzji z dnia 7 stycznia 1993 r. Kierownika Urzędu Rejonowego w S. Doprowadziło to do powstania sprzeczności między treścią nadal aktualnych tytułów własności a danymi w ewidencji gruntów. Prawidłowo zatem uznano w obecnym postępowaniu o stwierdzenie nieważności tej decyzji, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, co skutkuje stwierdzenie jej nieważności z mocy art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi.