Uzasadnienie
Naczelnik Gminy B. w dniu 16 kwietnia 1984 r. udzielił Aleksandrowi K. pozwolenia na budowę szopy na narzędzia, która miała być zlokalizowana w odległości 3 m od granicy sąsiedniej działki, należącej do Witolda K. Odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia wniósł Aleksander K. w dniu 12 maja 1984 r., domagając się zezwolenia na budowę szopy w odległości 1,5 m od granicy działki. Odwołanie to organ odwoławczy, nie rozpoznając wniosku o przywrócenie terminu, potraktował jako żądanie wznowienia postępowania, w wyniku czego Naczelnik Gminy B. decyzją z dnia 7 czerwca 1984 r. odmówił wznowienia postępowania, a organ II instancji decyzją tę utrzymał w mocy decyzją nr UAN.IV-8386/II/13/84 z dnia 2 lipca 1984 r.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Aleksander K. zarzucił, że organ odwoławczy rozpoznał sprawę bez uwzględnienia par. 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62/, który przewiduje możliwość postawienia budynku na granicy działki. Na rozprawie przed sądem pełnomocnik skarżącego zarzucił ponadto naruszenie art. 58 i 145 Kpa przez to, że organ odwoławczy bezpodstawnie potraktował wniosek o przywrócenie terminu jako żądanie wznowienia postępowania, zamiast nadać mu właściwy bieg.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji nie znalazł podstaw do zmiany decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Ustosunkowania się wymaga przede wszystkim zarzut naruszenia zasad postępowania administracyjnego, polegającego na nierozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Najważniejszym i najskuteczniejszym środkiem ochrony praw i interesów strony jest odwołanie. Można bowiem w nim podnosić zarzuty dotyczące zarówno legalności decyzji, jak i jej słuszności, a ponadto zarzuty kwestionujące przebieg samego postępowania administracyjnego. organ odwoławczy nie jest skrępowany ani zakresem postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji, ani też ustaleniami dokonanymi w czasie tego postępowania. organ ten więc ma szeroki zakres faktycznej i prawnej oceny zasadności decyzji organu I instancji w formie przewidzianej w art. 138 Kpa. Uruchomienie tych szerokich uprawnień organu odwoławczego następuje przez sam fakt wniesienia prawidłowo odwołania. Wszczęcie natomiast postępowania zmierzającego do wzruszenia decyzji ostatecznych poza postępowaniem odwoławczym, przewidzianego w rozdziałach 12 i 13 Kpa, z reguły wymaga wystąpienia przesłanek szczególnych, o których mowa w tych przepisach.
Na tle powyższych uwag jest oczywiste, że podstawową formą kontroli administracyjnych organów I instancji, uwzględniającą prawa i interes strony, jest prawidłowo przeprowadzone postępowanie odwoławcze. Z akt sprawy wynika, że Aleksander K. złożył w dniu 12 maja 1984 r. w Urzędzie Gminy w B. odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Z dniem otrzymania przez organ II instancji tego odwołania wraz z aktami sprawy, wszczęte zostało postępowanie odwoławcze /art. 61 par. 3 i art. 133 Kpa/. Obowiązkiem organu odwoławczego było więc rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania /art. 59 par. 2 Kpa/, a następnie wydanie stosownego postanowienia w trybie art. 134 Kpa albo też nadanie biegu odwołaniu. organ odwoławczy nie zachował takiego trybu postępowania, czym naruszył zasady postępowania administracyjnego.
Powyższe rozważania prowadzą do następujących wniosków:
- Jeżeli strona nie wycofa skutecznie odwołania, nie jest dopuszczalne pozostawienie bez rozpoznania przez organ odwoławczy jej wniosku w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
- Postępowanie odwoławcze kończy wydanie postanowienia w trybie art. 134 Kpa albo decyzji ostatecznej na podstawie art. 138 Kpa.
- Zaniechanie przez organ wydania takich aktów uniemożliwia orzekanie w przedmiocie wznowienia postępowania w tej samej sprawie.
Skoro opisane nieprawidłowości stanowią naruszenie zasad postępowania administracyjnego oraz mają istotny wpływ na wynik sprawy, decyzje organów obu instancji należało na mocy art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa uchylić, z równoczesnym zasądzeniem na mocy art. 208 Kpa kosztów postępowania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu odwoławczego będzie nadanie właściwego biegu wnioskowi w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 16 kwietnia 1984 r., a następnie podjęcie dalszych czynności, zmierzających do zakończenia postępowania odwoławczego.